The Impact of Artificial Intelligence Applications on the Perception of Art

Öz

Yapay Zekâ Uygulamalarının Sanat Algısı Üzerinde Yarattığı Etki

Öz

Bu çalışmada, sanatın mağara duvarlarından dijital ekranlara taşınma süreci boyunca teknolojik gelişmeler ile sanat arasındaki ilişkiden doğan dijital sanat kavramı ve dijital sanat üretim pratiklerinden biri olarak yapay zeka teknolojisi üzerinde durulmuştur. Araştırma yapılırken, yerli ve yabancı kaynaklardan yararlanmanın dışında DALL-E ve Midjourney gibi yapay zeka uygulamaları ile sanatsal üretim pratikleri tecrübe edilmiştir. Fenomenolojik araştırma kapsamında, sanatçılar, sanat akademisyenleri, sanat tarihçisi, koleksiyoner gibi sanat ile ilişkili kişilerden oluşan amaçlı örneklemle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Ayrıca araştırmanın yapıldığı tarih itibariyle en popüler dil modeli olan ChatGPT’nin verdiği yanıtlar da çalışmaya dahil edilmiştir. Bu görüşmelerden elde edilen veriler, içerik analizi yöntemiyle analiz edilerek yorumlanmıştır. Sonuç olarak, çalışma, yapay zekanın sanat dünyasındaki konumunu kapsamlı bir şekilde ele alarak, sanat ve teknoloji ilişkisine dair yeni perspektifler sunmaktadır. Yapay zekanın sanat algısında yarattığı etki ya da etki yaratma potansiyeli geniş bir zeminde değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• dijital sanat
• yapay zeka
• yapay zeka sanatı
• sanat algısı

Kaynakça

1. Acar, O. (2020). Yapay Zekâ Fırsat Mı Yoksa Tehdit Mi?, İstanbul: Kriter Yayınevi.
2. Ardatürk, A. Ş. (2022). “Tasarımcı Zihninin Bir Yansıması Olarak; Yapay Zekâ”, Online Journal of Art and Design, 10(4): 283-300.
3. Aslan, E. (2019). “Yapay Zekâ Resimleri ve Sanatın Başkalaşan Mecrası Üzerine”, Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, (42): 231-242.
4. Aslan, T., Aydın, K. (2023). “Metinden Görüntü Üretme Potansiyeli Olan Yapay Zekâ Sistemleri Sanat ve Tasarım Performanslarının İncelenmesi”, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 42(2): 1149-1198.
5. Coşkun, F., Gülleroğlu, H. D. (2021). “Yapay Zekânın Tarih İçindeki Gelişimi ve Eğitimde Kullanılması”, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 54(3): 947-966.
6. Çalıkoğlu, L. (2005). Çağdaş Sanat Konuşmaları, İstanbul: Yapı Kredi.
7. Çokokumuş, B. (2012). “Dijital Ortamda Kültür ve Sanat”. International Journal of New Trends in Arts Sport & Science Education, 1(3): 51-66.
8. Eberl, U. (2019). Akıllı Makineler: Yapay Zekâ Hayatımızı Nasıl Değiştiriyor?, çev. Levent Tayla, İstanbul: Paloma Yayınevi.

9. Erdoğdu, Ş. (2013). “The Sign of Deconstructive Reading of Derrida in Mevlana’s English Translations and Gestalt Theory”, Series: Philology, Social Communications, 26(65): 289-296.
10. Goenaga, M. A. (2020). “A Critique of Contemporary Artificial Intelligence Art: Who is Edmond de Belamy?”, AusArt Journal for Research in Art, 8(1): 51-66.
11. Grba, D. (2022). “Deep Else: A Critical Framework for Ai Art”, Digital, 2(1): 1-32.
12. Güney, E., Yavuz, H. (2020). “Yapay Zekâ ile Sanatsal Üretim Pratiğinde Sanatçının Rolü ve Değişen Sanat Olgusu”, Sanat Tasarım Dergisi, 415-439.
13. Günay, D., Şişman, B. (2019). “Bilgi ve Eğitim Teknolojileri Okuryazarlığı”, Eğitimde ve Endüstride 21. Yüzyıl Becerileri, ed. Öğretir, Ö. ve Tuğluk M. N, Ankara: Pegem Akademi, 257-275.
14. Günay, D. (2017). “Teknoloji Nedir? Felsefi Bir Yaklaşım”, Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 7: 163-167.
15. Güvenç, B. (2002). İnsan ve Kültür, İstanbul: Remzi Kitabevi.
16. Harari, Y. N. (2012). Hayvanlardan Tanrılara: Sapiens, çev. Ertuğrul Genç, İstanbul: Kolektif Kitap.
17. Hodge, S. (2011). Gerçekten Bilmeniz Gereken 50 Sanat Fikri, çev. Emre Gözcü, İstanbul: Domingo.
18. Kılıç, T. (2020). Yeni Bilim: Bağlantısallık Yeni Kültür: Yaşamdaşlık, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
19. Lyu, Y., Wang, X., Lin, R., Wu, J. (2022). “Communication in Human–ai Co-creation: Perceptual Analysis of Paintings Generated by Text-to-image System”, Applied Sciences, 12(22): 1-19.
20. Say, C. (2019). 50 Soruda Yapay Zekâ, İstanbul: Bilim ve Gelecek Kitaplığı.
21. Schultz, D. P., Schultz, S. E. (2007). Modern Psikoloji Tarihi, çev. Yasemin Aslay, İstanbul: Kaknüs Yayınları.
22. Sporns, O. (2012). Discovering The Human Connectome, The MIT Press.
23. Stephensen, J., L. (2019). “Towards A Philosophy of Post-Creative Practices? – Reading Obvious’ Portrait Of Edmond De Belamy”, Politics of the Machine Beirut 2019, ed. M. Søndergaard, L. Beloff, H. Chubasi, J. Elias, The International University of Beirut, 21-30.
24. Şahiner, R. (2008). Sanatta Postmodern Kırılmalar ya da Modernin Yapıbozumu, 1. Basım, İstanbul: Yeni İnsan Yayınevi.
25. Şen, E. U. (2020). “Fotoğrafta Bir Sanat Akımı Olarak Minimalizm”, Sanat ve İnsan Dergisi, 4(1): 50-57.
26. Tegmark, M. (2019). Yaşam 3.0: Yapay Zekâ Çağında İnsan Olmak, çev. Ekin Can Göksoy, İstanbul: Pegasus Yayınları.
27. Torun, A. (2015). “Walter Benjamin, Sanat Eserinin Aurası ve Yeni Medya Sanatı”, International Multilingual Academic Journal, Sayı 2(1), s.1-9.
28. Turing, A., M. (1950). “Computing Machinery and Intelligence. Mind”. Quarterly Review of Psychology and Philosophy, 236: 433-460.
29. Uzun. Y., Akkuzu, B., Kayrıcı, M. (2021). “Yapay Zekâ’nın Kültür ve Sanatla Olan İlişkisi”, Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, (28): 753-757.
30. Yavuz, H. (2020). Yapay Yaşam Sanatı ve Yapay Zekânın Sanatta Kullanımı, Yüksek Lisans Tezi, Samsun: Ondokuz Mayıs Üniversitesi Lisans Üstü Eğitim Enstitüsü, Resim Anasanat Dalı.
31. _____, (2014). Bilim ve Teknik Dergisi, TÜBİTAK Yayınları, Sayı 563.