REFLECTION OF SUSTAINABLE ART UNDER THE INFLUENCE OF ZEN DOCTRINE: 3D SHIBORI

Öz

Shibori, one of Japan's traditional fabric dyeing techniques, is a coloring method that creates various patterns by folding, binding, and stitching the fabric. Zen, a Buddhist doctrine that focuses on the individual's exploration of their inner self and understanding the essence of life, aims at enlightenment through meditation and mindfulness. Zen aesthetics reflect an understanding based on simplicity, transience, balance, and the use of natural materials. This aesthetic approach facilitates the transformation of the three-dimensional Shibori technique into a minimalist form, combined with natural dyeing methods, into a sustainable art practice. In this article, an original application is carried out using the concepts of simplicity, balance, space, and spontaneity, in line with a sustainable approach. The cotton fabric is dyed with indigo, frequently used in Shibori. It is believed that the three-dimensional Shibori application, shaped by Zen doctrine, will be an innovative reflection of sustainable art.

Anahtar Kelimeler

• Zen Doctrine
• Sustainability
• Shibori

Zen Öğretisi Etkisinde Sürdürülebilir Sanatın Yansıması: 3 Boyutlu Shibori

Öz

Japonya'nın geleneksel kumaş boyama tekniklerinden biri olan Shibori, kumaşı katlama, bağlama ve dikiş gibi yöntemlerle farklı desenler oluşturmayı sağlayan renklendirme tekniğidir. Zen, insanın kendi iç varlığını keşfetmesi ve yaşamın özünü anlamasına odaklanarak, meditasyon ve farkındalık yoluyla aydınlanmayı amaçlayan Budist bir öğretidir. Zen estetiği ise, sadeliği, geçiciliği, dengeyi ve doğal malzemelerin kullanımını temel alan bir anlayışı yansıtmaktadır. Bu estetik anlayış, 3 boyutlu shibori tekniğinin minimalist formda ve doğal boyama yöntemleriyle birlikte sürdürülebilir sanat pratiğine dönüşmesini sağlamaktadır. Bu makale kapsamında sürdürülebilir bir yaklaşımla sadelik, denge, boşluk ve kendiliğindenlik kavramlarının bir arada kullanıldığı özgün bir uygulama yapılmıştır. Bu çalışmada, pamuklu kumaşlar shibori tekniğinde yaygın olarak kullanılan indigo boya ile renklendirilmiştir. Zen öğretisiyle şekillendirilen 3 boyutlu Shibori uygulamasının, sürdürülebilir sanatın yenilikçi bir yansıması olacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Zen Öğretisi
• Sürdürülebilirlik
• Shibori

Kaynakça

1. Aishwariya, S. ve Sreedevi, A. (2022). Recreating Shibori Patterns for Designing Handmade Books, International Journal of Science and Research, Sayı 12(10), s.167-180. https://doi.org/10.21275/SR231001112829
2. Anderson, F. (1977). The Color Book of Tie Dyeing & Batik. New Jersey: Chartwell Books, Inc.
3. Blofeld, J. (2001). Hui Hai’nin Zen Öğretileri, çev. Korhan Güler, İstanbul: Okyanus Yayıncılık.
4. Cevizli, A. (2002). “Zen-Budizm” Maddesi, Paradigma Felsefe Sözlüğü, İstanbul: Paradigma Yayınları.
5. Cheng, F. (2006). Boşluk ve Doluluk Çin Resim Sanatının Anlatım Biçimi, çev. Kaya Özsezgin, Ankara: İmge Kitabevi.
6. Dede, E. (2020). Hiçlik ve Boşluk Kavramlarına İlişkin Çağdaş Sanat Örnekleri, Sanat ve Tasarım Dergisi, 11(2), s.384-399.
7. Fıçıcıoğlu, A. (2015). Tokat Yazmacılığı ve Shibori Sentezi ile Çağdaş Uygulamalar, Yayımlanmamış Sanatta Yeterlilik Tezi, İstanbul: Haliç Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tekstil ve Moda Tasarımı Ana Sanat Dalı.
8. Gunner, J. (2007). Shibori for Textile Artists, New York: Kodansha America.

9. Güngören, İ. (2016). Zen Budizm Bir Yaşama Sanatı, 7.baskı, İstanbul: Yol Yayıncılık.
10. Han, B. (2021). Zen Budizm Felsefesi, İstanbul: İnsan Yayınları.
11. Huikai, W. ve Shiyuan, K. (2024). Zen Ustaları, çev. Erdem Kurtuldu, İstanbul: İthaki Yayınları.
12. İlden, S. Y. (2014). Kendiliğindenlik Bağlamında “Heykelde Doğaçlama” ve Uygulamalar, Yayımlanmamış Sanatta Yeterlilik Tezi, İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Heykel Ana Sanat Dalı.
13. İlden, S. Y. ve İlden, S. (2016). “Doğu Düşün Dünyasının Sanatsal Yaratı Sürecinde Kendiliğindenlik”, V. Uluslararası Türk Sanatı, Tarihi ve Folkloru Kongresi, 13-16 Nisan, Moldova.
14. Kırmızı, G.M. (2009). Japon Tekstil Boyama ve Desenlendirme Teknikleri Üzerine Bir Araştırma, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Tekstil Ana Sanat Dalı.
15. Meutes, A. ve Bossert, J. (1997). Gündelik Yaşamda Zen, İstanbul: Okyanus Yayıncılık.
16. Murashima, K. (1993). Katazome, Usborne: Lark Books.
17. Özpulat, F. (2012). Shibori. Yayınlanmamış Ders Notları. İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi.
18. Southan, M. (2008). Shibori Design & Techniques, İngiltere: Search Press Limited Yayınevi.
19. Sung, K. (2017). Sustainable Production and Consumption by Upcycling: Understanding and Scaling-Up Niche Environmentally Significant Behaviour, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Nottingham: Nottingham Trent Üniversitesi, Mimarlık, Tasarım ve Çevre Fakültesi.
20. Suzuki, D.T. (1997). Zen Budizm/D.T. Suzuki'den Seçme Yazılar, çev. İlhan Güngören, İstanbul: Yol Yayıncılık.
21. Tekin, S. ve Öz, C. (2024). “Pamuklu Kumaş Üzerinde Doğal Boyama ve Shibori Tekniğinin Deneyimlenmesi”, Sanat ve Tasarım Dergisi, Sayı 2(34), s.241-259. https://doi.org/10.18603/sanatvetasarim.1490017
22. Yıldız, E. (2017). Tekstilde Shibori ve Stencil Baskı Tekniğinin Sanatsal Uygulamaları, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul: İstanbul Aydın Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Görsel Sanatlar Ana Sanat Dalı.
23. Wada, Y.I., Rice, M.K., Barton, J. (2011). Shibori: The Inventive Art of Japanese Shaped Resist Dyeing: Tradition, Techniques, Innovation, New York: Kodansha International.