Plastik Poşet Ücretlendirmesinin Tüketici Davranışları Üzerine Etkisinin Üniversite Personellerine Yönelik Anketle Değerlendirilmesi

Öz

Bu çalışmada, ülkemizde 2019 yılı başlangıcı itibariyle yürürlüğe giren plastik poşetlerin ücretlendirilmesi (PPÜ) uygulamasının tüketici davranışları üzerine etkisinin ve tüketicilerin plastik poşet tüketimine yönelik davranış ve algılarını etkileyen faktörlerin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla akademik, idari ve işçi personellerden oluşan üniversite çalışanlarına yönelik 363 katılımcı ile bir anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Çıktılar, katılımcı cevaplarından elde edilen verilere IBM SPSS Statistics 21.0 programında bağımsız örneklem T testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) uygulanarak elde edilmiştir. Elde edilen bulgular, PPÜ uygulamasının tüketici davranışları üzerine sosyo-demografik değişkenlere göre istatistiksel olarak anlamlı farklılıklara sebep olduğunu ortaya koymuştur. Elde edilen tüm bulgulara dayalı olarak PPÜ uygulamasının poşet tüketimini azaltmadaki amaç ve hedeflere belirli düzeyde katkı sağladığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte uygulamanın gerçek anlamda sürdürülebilir şekilde başarıya ulaşabilmesi için mevcut uygulamaya alternatif veya destek olabilecek çeşitli uygulamaların da politika yapıcılar tarafından değerlendirmeye alınması gerektiği sonucu ortaya çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Plastik poşet
• Ücretlendirme
• Tüketici davranışları
• Anket

Evaluation of the Effect of Plastic Bag Charging on Consumers’ Behaviors by a Questionnaire on University Staff

Öz

In this study, it was aimed to investigate the effect of plastic bag charging (PBC) practice, which was implemented in Turkey since the beginning of 2019, on consumers’ behaviors and the factors affecting the consumers’ behaviors on plastic bag (PB) consumption and their perceptions. For this purpose, a questionnaire with 363 participants was conducted for university staff including academics, administrative and support staff. The outputs were obtained by analyzing the participant-reported data through independent sample T test and one-way variance analysis (ANOVA) in the IBM SPSS Statistics 21.0 program. The findings revealed that the PBC caused statistically significant changes on consumers’ behaviors with respect to the socio-demographic variables. Based on the overall findings obtained, it was found that the PBC practice contributes to the goals and targets in reducing the consumption of PBs at a certain level. In addition to that, it was concluded that various policies that might be an alternative or a support for the ongoing implementation should be taken under consideration by policymakers to achieve a truly sustainable success from the implementation.

Anahtar Kelimeler

• Plastic bag
• Charging
• Consumer’s behavior
• Questionnaire

Kaynakça

1. [1] United Nations, 1987. Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future. https://sustainabledevelopment.un.org/content /documents/5987our-common-future.pdf (Date accessed: 13.06.2019).
2. [2] Taşçıoğlu, M., 2020. Tüketicilerin Plastik Market Poşetleriyle İlgili Algılarını Etkileyen Faktörlerin Senaryo Bazlı Deney Yöntemiyle İncelenmesi. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 18(1), 122-137.
3. [3] Özer, D., 2017. An Inquiry on Sustainability and Consumption Through Single-Use Disposable Products. Middle East Technical University, Graduate School of Natural and Applied Sciences, Department of Industrial Design, Ph.D. Thesis, 284p, Ankara.
4. [4] Turkish Ministry of Environment, Urbanization and Climate Change, 2019. Procedures and Principles Regarding the Plastic Bags Charging. https://webdosya.csb.gov.tr/db/turkce/icerikle r/plasposuekns20200102- 20200102143540.pdf (Date accessed: 05.01.2020)
5. [5] Kılıçer, E., 2018. Plastik Poşet Vergisi ve Örnek Ülke Uygulamaları. Vergi Sorunları Dergisi, 357, 55-64.
6. [6] Martinho, G., Balaia, N., Pires, A., 2017. The Portuguese Plastic Carrier Bag Tax: The Effects on Consumers’ Behavior. Waste Management, 61, 3-12.
7. [7] Jayaraman, K., Hasnah, H., Sung, G.B., Lin, S.K., 2011. Consumer Reflections on The Usage of Plastic Bags to Parcel Hot Edible Items: An Emprical Study in Malaysia. Journal of Cleaner Production, 19, 1527-1535.
8. [8] Resetar-Deac, A.M., Deak, G.Y., Marinescu, P., Daescu, V., 2015. The Plastic Materials Impact of Environment and Health: Population Awareness in Romania. Journal of Environmental Protection and Ecology, 16(1), 183-193.

9. [9] Gürbüz, H., Yılmaz, V., 2018. Üniversite Öğrencilerinin Naylon Poşet Kullanımına İlişkin Tutum ve Davranışlarının Yapısal Eşitlik Modellemesiyle Araştırılması. Sosyoekonomi, 26(38), 135-149.
10. [10] URL-5, 2020. Marine Lives Matter. https://theaseanpost.com/article/marine-livesmatter (Date accessed: 27.08.2020)
11. [11] Wikipedia, 2023. Plastic Bag Ban. https://en.wikipedia.org/wiki/Plastic_bag_ban# /media/File:Plastic_bag_legislation.svg (Date accessed: 16.08.2023)
12. [12] URL-7, 2020. What Should be Known About Plastic Bags. https://sepa.org.tr/wpcontent/uploads/2020/02/poset.pdf (Date accessed: 16.03.2020)
13. [13] Dursun, İ., 2019. Türkiye’de Plastik Poşetlerin Ücretlendirilmesi Uygulamasına Yönelik Tüketici Tepkilerinin Belirlenmesi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 11(1), 427-446.
14. [14] Aksöz, E. O., Aydın, B., Yücel, E. 2021. Tourists Approaches to Eco-Friendly Hotels and Determination of Green Hotel Preferences: The Case of Eskişehir. Turizam, 25(2), 83.95.
15. [15] URL-14, 2009. One-way ANOVA. https://www.istatistik.gen.tr/?p=29E (Date accessed: 12.04.2020)
16. [16] URL-15, 2020. Correct Use of Post-Hoc Test. http://istatistikturkiye.com/post-hoctestlerinin-dogru-kullanimi/ (Date accessed: 16.07.2020)
17. [17] Yıldız, D., Uzunsakal, E., 2018. Alan Araştırmalarında Güvenilirlik Testlerinin Karşılaştırılması ve Tarımsal Veriler Üzerine Bir Uygulama. Uygulamalı Sosyal Bilimler Dergisi, 2(1), 14-28.
18. [18] Yaraş, E., Özbük, M.Y., Göncü, Z.Ü., 2016. Tüketicilerin Alışveriş Merkezlerine Yönelik Tutum ve Davranışlarına Göre Kümelenmesi. International Review of Economics and Management, 4(2), 16-32.
19. [19] Şentürk, G., 2020. Plastik Poşet Ücretinin Tüketici Davranışlarına Etkisinin Davranışsal İktisat Bağlamında Değerlendirilmesi. Marmara University, Institute of Social Sciences, Department of Economics, M.Sc. Thesis. 135p, İstanbul.
20. [20] Demirel, M, 2023. Plastik Poşetlerin Ücretlendirilmesi Uygulamasının Çevre Bilincine Olası Katkıları: Kafkas Üniversitesi Örneği. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt 13, Sayı 1, ss. 152- 184.
21. [21] Topal, M.H., Günay, H.F., Uğur, C.Y., Aydın, A., 2020. Sebepli Eylem Teorisi Bağlamında Ücretli Poşet Kullanım Niyeti Üzerinde Etkili Faktörlerin İncelenmesi. Küresel İktisat ve İşletme Çalışmaları Dergisi, 9(17), 86-107.
22. [22] Yasa, Y.A., Cop, R., 2019. Yeşil Pazarlama Anlayışında Tüketicilerin Plastik Poşet Kullanımına Yönelik Bakış Açıları: Belçika Örneği. Gazi İktisat ve İşletme Dergisi, 5(1), 34- 45.
23. [23] Şahin, Ö., 2023. Türkiye’de Plastik Poşet Vergisi Uygulaması: Sorunlar ve Çözüm Önerileri. Zonguldak Bülent Ecevit University, Institute of Social Sciences, Department of Business, M.Sc. Thesis. 189p,
24. [24] Dursun, İ., 2020. Plastik Poşetlerin Ücretlendirilmesi Uygulamasına Gösterilen Tutumsal ve Davranışsal Desteğin Açıklanmasına Yönelik Model Önerisi. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(1), 129-148.