Tarihi Bir Caminin Akustik Konfor Koşullarının Değerlendirilmesi; Bergama Ulu Cami

Öz

Özet: Günümüzde tarihi camilerin mimari özellikleri kadar ana ibadet mekânı olarak iç ortam hacimlerinin akustik özellikleri de özenle korunması beklenen önemli bir kültürel miras olarak kabul edilmektedir. Bergama Ulu Cami, bulunduğu bölgedeki az sayıdaki büyük hacimli tarihi ibadet yapılarından biridir. Başta tarihçiler olmak üzere çoğu araştırmacı bu cami üzerinde çalışmalar gerçekleştirdiği ve cami hacminin akustik konfor koşullarını belgeleyen henüz bir çalışma olmadığı tespit edilmiştir. Caminin boyutu, tarihsel önemi ve günümüzde özgün işlevinde hala kullanılır durumda olması yapının akustik özelliklerinin somut olmayan kültürel miras bağlamında belgelenmesine yol açmıştır. Bu çalışma, cami hacminin akustik ortamını belgelemek ve mevcut akustik koşullarını ISO 3382'ye göre objektif akustik parametreler (arka plan gürültü seviyeleri, T30, D50, C80, STI, SPLA) aracılığıyla analiz etmeyi amaçlamaktadır. Ölçüm ile elde edilen ortalama parametre değerleri optimum değerlerle karşılaştırıldığında caminin müzik işlevli ritüeller için uygun koşullarda olduğu görülmektedir. Ayrıca konuşma işlevi ile ilgili parametre değerleri de optimum değerlere yakındır. Bu durum cami için yapılan yenileme çalışmalarının caminin özgün mimarisine ve hacimde kullanılan yapı elemanları özelliklerinde büyük değişikliklere sebep olmamasıyla açıklanabilir. Alıcı noktalarda ölçülen SPL-A'lar birbirine yakın (kadın ibadet alanı hariç) olup, üst örtüde kullanılan eğrisel formlar ve duvarlardaki nişlerin homojen dağılıma olumlu etki yaptığı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Cami akustiği
• Kültürel miras
• Nesnel akustik parametreler
• Yansışım süresi

Assessing the Acoustic Comfort Conditions of a Historical Mosque: Pergamon Great Mosque

Öz

The acoustics of historical mosques are essential cultural heritages that should be protected as carefully as their architectural features. The Pergamon Great Mosque is one of the few large-volume historical worship buildings nearby. Some researchers, especially historians, have studied this mosque. Since the acoustic comfort conditions of the mosque have not yet been studied, the analysis of objective acoustic parameters in the mosque according to ISO 3382 led to the study. The article aims to document its acoustics as an intangible cultural heritage and to analyze the current acoustic conditions of the mosque through background noise levels, T30, D50, C80, STI, and SPLA parameters. When the measurement results are compared with optimum values, it is revealed that the mosque is suitable for music functions. Moreover, the parameter values related to speech are also close to the optimum values. The reason for this situation can be explained by the fact that the renovations have not changed the original physical environment of the mosque. The SPL-A measured at the receiver points are close to each other (except for the women's worship area), and it is thought that the curvilinear forms used on the upper cover and the niches on the walls have a positive effect on the homogeneous distribution.

Anahtar Kelimeler

• Mosque acoustics
• Cultural heritage
• Objective acoustical parameters
• Reverberation time

Kaynakça

1. [1] Elicio, L., Martellotta, F. 2015. Acoustics as a cultural heritage: The Case of Orthodox Churches and of the “Russian church” in Bari. Journal of Cultural Heritage, 16, 912–917.
2. [2] Brezina, P. 2015. Measurement of Intelligibility and Clarity of the Speech in Romanesque Churches. Journal of Cultural Heritage, 16, 386–390.
3. [3] Karabiber, Z. 2000. A New Approach to An Ancient Subject: Cahrisma Project. 7th International Congress on Sound and Vibration, Garmisch-Partekirchen.
4. [4] Sü Gül, Z., Çalışkan, M., Tavukçuoğlu, A. 2014. Geçmişten Günümüze Süleymaniye Camii Akustiği. Megaron, 9, 201–216.
5. [5] Sü Gül, Z. and Çalışkan, M. 2013. Acoustical Design of Turkish Religious Affairs Mosque. The Journal of the Acoustical Society of America, 133 (5), 3404-3404.
6. [6] Vecco, M. 2010. A Definition of Cultural Heritage: From the Tangible to the Intangible. Journal of Cultural Heritage, 11, 321–324.
7. [7] Suarez, R., Alonso, A., Sendra, J. 2016. Archaeoacoustics of intangible cultural heritage: The sound of the Maior Ecclesia of Cluny. Journal of Cultural Heritage, 19, 567-572.
8. [8] Suarez, R., Alonso, A., & Sendra, J. 2015. Intangible cultural heritage: The sound of the Romanesque cathedral of Santiago de Compostela. Journal of Cultural Heritage, 16, 239-243.

9. [9] 9 Ergin, N. 2008. The soundscape of sixteenth-century Istanbul mosques: architecture and Qur’an recital. Journal of the Society of Architectural Historians, 67(2), 204-221.
10. [10] Kayılı, M. 1988. Mimar Sinan'ın Camilerindeki Akustik Verilerin Değerlendirilmesi. Mimarbaşı Koca Sinan: Yaşadığı Çağ ve Eserleri, 1, 545-555.
11. [11] Sü Gül, Z. 2019. Acoustical impact of architectonics and material features in the lifespan of two monumental sacred structures. Acoustics, 1, (3), 493-516.
12. [12] Yüksel, Z., Erdogan, S. 2005. Virtual Conservation of Acoustical Heritage: CAHRISMA and ERATO Projects. In Forum Acusticum. http://www.conforg.fr/acoustics2008/cdrom/data/fa2005-budapest/paper/251-0.pdf.
13. [13] Yelkenci Sert, F., Yılmaz Karaman, Ö. 2022. Ege Bölgesi’ndeki Tarihi Camiler İçin Akustik Etken Bir Sınıflandırma Önerisi. Sanat Tarihi Dergisi, 31(1), 91-121. https://doi.org/10.29135/std.963410.
14. [14] Álvarez Morales, L., Girón, S., Galindo, M., Zamarreño, T. 2016. Acoustic environment of Andalusian cathedrals. Building and Environment, 103, 182–92.
15. [15] Suárez, R., Alonso, A., Sendra, J. J. 2016. Study archaeoacoustics of intangible cultural heritage: The sound of the the Maior Ecclesia of Cluny. Journal of Cultural Heritage, 2016.
16. [16] Martellotta, F., Morales, L. A. 2014. Virtual acoustic reconstruction of the church of Gesú in Rome: a comparison between different design options, Forum Acusticum.
17. [17] Martellotta, F. 2009. Identifying acoustical coupling by measurements and prediction-models for St. Peter’s Basilica in Rome. Journal Acoustical Society of America, 126, 3, 1175-1186.
18. [18] P. R. Magrini, «Couplıng Effects In Chrıstıan Churches: Prelımınary Analysıs Based On A Sımple Theoretıcal Model And Some Experımental Result,» %1 içinde Forum Acusticum, Seville, 2002.
19. [19] Berardi, U. 2014. “Simulation of acoustical parameters in rectangular churches”, Journal of Building Performance Simulation, 7, 1, 1-16.
20. [20] Desarnaulds, V., Carvalho, A. P., Monay, G. 2002. Church Acoustics and the Influence of Occupancy. Building Acoustics, 9, 1, 29-47.
21. [21] Ersoy, B. 1988. Bergama Ulu Camii. Sanat Tarihi Dergisi, 4 (4), 57-66.
22. [22] Bayatlı, O. 1956. Bergama Tarihinde Türk-İslâm Eserleri, İstanbul, 18-21.
23. [23] TS EN ISO 3382-1: Akustik- Odaların Akustik Parametrelerinin Ölçülmesi. 2010. Ankara: Türk Standartları Enstitüsü.
24. [24] Barron, M. 2010. Auditorium Acoustics and Architectural Design. Spon Press, USA, p.489.
25. [25] Egan, M. D. 1988. Architectural Acoustics. New York: McGraw-Hill.
26. [26] B Beranek, L.L. 1996. Concert and Opera Halls: How Rathey Sound. Acoustical Society of America, Woodbury, New York.
27. [27] Long, M. 2014. Architectural acoustics. Elsevier Academic Press, USA.
28. [28] Doelle, L. 1972. Environmental Acoustics. McGraw-Hill Book Company, New York.
29. [29] Maekawa Z. 1990. Architectural and Environmental Acoustics. Kyouritu-Shuppan, Japan.
30. [30] Mehta, M., Johnson, J., Rocafort, J. 1999. Architectural Acoustics Principles and Design. Prentice-Hall, New Jersey.
31. [31] Harris, C. M. 1997. Handbook of Noise Control. McGraw Hill.
32. [32] Templeton, D. 1993. Acoustics in the Built Environment: Advice for the Design Team. Oxford: Butterworth.
33. [33] Knudsen, V., Harris, C. 1967. Acoustical Designing in Architecture. John Wiley&Sons, New York