Kaçınılmazlığın Madenlerde Meydana Gelen İş Kazası ve Meslek Hastalıkları Bakımından Değerlendirilmesi
Öz
Her ne kadar işyerlerinde güvenlik önlemleri en üst seviyeye çıkarılsa da kazaların tamamen ortadan kaldırılması mümkün olmamaktadır. Bu durum insani yahut çevresel faktörlerden kaynaklanabilmektedir. İnsanlar, hata yapma eğiliminde olan varlıklardır ve dikkatsizlik yahut yorgunluk gibi psikolojik faktörler, alınan tedbirlere rağmen kazaların meydana gelmesine neden olabilir. Ayrıca, çalışma ortamındaki dışsal koşullar, örneğin ani hava değişiklikleri veya makinelerdeki beklenmedik arızalar, kazaların önlenmesini zorlaştırabilir. Teknolojik gelişmeler kaza sayılarının azalmasına katkı sağlasa da her zaman her durumda etkin bir şekilde devreye girmeyebilir. Sonuç olarak, risk her zaman var olup, bazı durumlar öngörülemeyen faktörlerle şekillendiğinden, iş kazalarını tamamen engellemek mümkün olmamaktadır. Bu durum ise beraberinde “kaçınılmazlık” kavramını getirmektedir.
Türk Dil Kurumu tarafından kaçınılmaz; istek ve irade dışında olan olarak, kaçınılmazlık ise kaçınılmaz olma durumu olarak tanımlanmıştır. İş kazası ve meslek hastalığı açısından kaçınılmazlık ise, olayın meydana geldiği tarihte geçerli bilimsel ve teknik kurallar gereğince alınacak tüm önlemlere rağmen, kazanın veya hastalığın hastalığının meydana gelmesi durumudur. Bir diğer deyişle kaçınılmazlık işverence mevzuat çerçevesinde öngörülen bütün önlemler alınsa dahi önlenmesi mümkün olmayan durum ve sonuçları ifade etmektedir.
Maden işçilerinin uğramış olduğu iş kazalarında ve meslek hastalıklarında kaçınılmazlığın rolü önem taşımaktadır. Zira maden sektöründe çalışma koşulları yüksek risk taşır ve bu risklerin tamamen ortadan kaldırılması her zaman mümkün olmamaktadır. Kaçınılmazlık kavramı bu noktada kazanın dışsal ve insani faktörlerinin irdelenmesi açısından kilit bir kavramı izah etmektedir. İş kazaları bakımından kaçınılmazlık olgusunun kabulü için, işveren tarafından alınması gereken tüm tedbirler alındığı halde beklenmedik olaylar nedeniyle kaza meydana gelmesi gerekir. İşveren tarafından alınması gereken önlemler 4857 sayılı İş Kanunu ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili yönetmeliklerde belirlenmiştir. Yargıtay, kaçınılmazlığı kabul ettiği yerleşik kararlarında, işverenin kaçınılmazlığın yüzde altmışından sorumlu olması gerektiğine hükmetmektedir. Meslek hastalığında ise, Yargıtay’ın yer altı maden işçilerinin yakalandığı meslek hastalıkları açısından kabul ettiği 32 yıl formülü bulunmaktadır. 18 yaşında işe başlayan bir kişinin 32 yıl yer altında çalışması halinde, yer altında çalıştığı işlerin niteliği ekseninde, yüzde sekiz ile yüzde on iki arasında kaçınılmaz iş göremezliğe uğrayacağı kabul edilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Evaluation of Inevitability In Terms Of Occupational Accidents and Occupational Diseases Occuring in Mines
Öz
Inevitability is the occurrence of an occupational accident or occupational disease despite all measures to be taken in accordance with the scientific and technical rules valid at the time of the incident. In other words, inevitability refers to situations and results that cannot be prevented even if all the measures stipulated by the employer within the framework of the legislation are taken. The role of inevitability is important in occupational accidents and occupational diseases suffered by mine workers. In order for the inevitability to be accepted in terms of occupational accidents, all necessary precautions must be taken by the employer and yet the accident must occur due to unexpected events. All measures to be taken by the employer should be explained within the framework of Labour Law No. 4857 and Occupational Health and Safety Law No. 6331. Although there are decisions of the Court of Cassation that do not accept inevitability, in the decisions that accept it, the Court of Cassation ruled that the employer should be responsible for sixty per cent of the inevitability. In the case of occupational diseases, there is a 32-year formula accepted by the Court of Cassation for occupational diseases contracted by underground mine workers. If a person who started work at the age of 18 works underground for 32 years, it is accepted that he/she will suffer inevitable incapacity between eight per cent and twelve per cent, depending on the nature of his/her underground work.
Mine Worker, Occupational Accident, Occupational Disease, Inevitability, Compensation
Anahtar Kelimeler
