Anayasa Yargısının Gerekliliği

Öz

Anayasa teorisi ve anayasacılık düşüncesi hayatımıza gireli neredeyse üç yüz yıl geçmiş ve bu üç yüz yıl boyunca durmak bilmeyen tartışmaların odağında her zaman devlet, devletin kısıtlanması ve demokrasi olmuştur. İnsanlık tarihi, savaşların, katliamların, soykırımların ve insan hayatının hiçe sayıldığı yüzyıllar geçirmiş, devletler kimi zaman sahip oldukları mutlak güç sayesinde azınlıkları hiçe saymış ve kimi zaman da devlet ile hukuk bütünleşmiştir. Anayasa mahkemesi, devletin sınırlandırılması felsefesi içinde, devlet güçleri tarafından yapılan işlemlerin, kabul edilen anayasal sınırlara uygunluğunu ve kontrolünü sağlamak için kurulmuştur fakat zamanla anayasa mahkemesinin görevi yalnızca devlet işlemlerinin anayasa uygunluğunun kontrolüyle kalmamış, kişilerin temel hak ve özgürlüklerinin de koruyucusu haline gelmiştir. Bu yazıda anayasa mahkemesinin gerekliliği anayasacılık, demokrasi ve anayasal demokrasi kuramları üzerinden tartışılacak ve demokrasinin klasik kuramı kapsamında anayasa mahkemesinin “anti demokratik” olduğu tezi eleştirilecektir. Anayasacılık teorisinin tarihinden başlayan bu yazıda anayasacılık kuramı ve demokrasi üzerinden birtakım saptamalar nihayetinde anayasa mahkemesinin gerekliliği hususuna değinilecek ve Doğu Asya’da yaşanmış politik olaylar üzerinden anayasa mahkemesinin “anti demokratik” olduğu iddiasına karşın pratik cevaplar verilecektir.

Anahtar Kelimeler

• Anayasacılık
• kuvvetler ayrılığı
• anayasanın üstünlüğü
• demokrasi
• anayasal demokrasi
• anayasa mahkemeleri
• anayasa mahkemelerinin meşruiyeti

Teşekkür

Yok

The Necessity of the Constitutional Review

Öz

It has been almost three hundred years since the constitutional theory and the idea of constitutionalism entered our lives, and during these three hundred years, the state, the restriction of the state and democracy have always been at the centre of constant debates. The history of humanity has seen centuries of wars, massacres, genocides and disregard for human life, states have undervalued minorities by abusing their absolute power, and sometimes the state and the law have unified. The constitutional court was established within the philosophy of limitation of the state in order to check the constitutionality of the actions taken by the state powers in accordance with the accepted constitutional limits. Later, the duty of the constitutional court has become more than an institution to check the constitutionality of the state actions, it also has become the protector of the fundamental rights and freedoms of individuals. In this article, the necessity of the constitutional review will be discussed through the theories of constitutionalism, democracy and constitutional democracy and the thesis that the constitutional court is anti-democratic will be criticised within the scope of the classical theory of democracy. Starting with the history of constitutionalism theory, this article will begin with some determinations on the theory of constitutionalism and democracy, and finally, the necessity of the constitutional court will be discussed and practical answers will be given against the claim that the constitutional court is anti-democratic through political events in East Asia.

Anahtar Kelimeler

• Constitutionalism
• separation of powers
• rule of law
• democracy
• constitutional democracy
• constitutional courts
• legitimacy of constitutional courts

Kaynakça

1. Aliefendioğlu Y, "Hukuk Devleti", 2005, 1, (4), Demokrasi Platformu, 251-264
2. Anayurt, Ö, Anayasa Hukuku Genel Kısım, 4. Baskı, Seçkin 2021, 137
3. Aristoteles, Politika, (Furkan Akderin tr, 4. Baskı, Say Yayınları, 2018)
4. Armaoğlu F, 19. Yüzyıl Siyasi Tarihi, 18. Baskı, Kronik Kitap, 2019
5. Augustinus A, The City of God, Marcus Dodds en, Project Gutenberg, 2014
6. Aydın Ö. D, "Türk Anayasa Yargısında Yeni Bir Mekanizma: Anayasa Mahkemesi’ne Bireysel Başvuru", 15 (4) Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2011, 121-170
7. Brewer-Carrias. A. R, Judicial Review Comparative Constitutional Law Essays, Lectures and Courses, Fundacion Editorial Juridica Venezolana, 2014
8. Chemerinsky E, Constitutional Law Principles and Policies 5. Baskı, Wolters Kluwer 2015

9. Cicero, Yasalar Üzerine, (C. Cengiz Çevik tr, 4. Baskı, İş Bankası Kültür Yayınları, 2019)
10. Dede K, "Anayasal Yargının Demokratik Meşruiyeti: Eleştiri ve Yanıtlar Üzerine Bir Değerlendirme", 4 (1) Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, 2014, 125-148
11. Downing B. M, ‘Medieval Origins of Constitutional Government in the West’ (1989) 18 (2) Theory and Society 213-247
12. Downing BM, ‘Medieval Origins of Constitutional Government in the West’, 18 (2) Theory and Society (1989), 213 Duguit L, Kamu Hukuku Dersleri, Süheyl Derbil tr, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları, 1954
13. Dworkin R, "Constitutionalism and Democracy", 3 (1), European Journal of Philosophy 1995, 2-11
14. Erdinç T, "Karşılaştırmalı Olarak Türk Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru Hakkı (Anayasa Şikâyeti)", 6 (20) Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 2015, 87-138
15. Erdoğan M, Anayasal Demokrasi, 5. Baskı, Siyasal Kitabevi, 2003
16. ——, "Anayasa Mahkemeleri Önemli Midir? Orta Avrupa’da Anayasa Yargısı ve Demokrasinin Pekişmesi", 54 (3), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2005, 58-79
17. ——, Anayasa Hukuku, 7. Baskı, Orion Kitabevi, 2011
18. Freeman S, "Constitutional Democracy and the Legitimacy of Judicial Review", 9 (4) Law and Philosophy,1990, 327-370
19. Ginsburg T, "The Politics of Courts in Democratization Four Junctures in Asia", Consequential Courts: Judicial Roles in Global Perspective, Cambridge University Press, 2013
20. Göze A, Liberal Maxiste Faşist Nasyonal Sosyalist ve Sosyal Devlet, 4. Bası, Beta Basım A.Ş, 2005
21. Gözler K, "Anayasa Yargısının Meşruluğu Sorunu”, 61 (3), Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 2015, 131-166
22. ——, Anayasa Hukukunun Genel Teorisi, Cilt 1,2, 2. Baskı, Ekin Basım Yayın Dağıtım, 2020
23. ——, Türk Anayasa Hukuku, 3. Baskı, Ekin Basım Yayın Dağıtım, 2019
24. Hamilton Alexander , John Jay ve James Madison, The Federalist (Liberty Fund 2001) 269., 2001
25. Hayek F. A, The Constitution of Liberty, University of Chicago Press, 1978
26. Horowitz D. L, "Constitutional Courts: A Primer for Decision Makers", 17 (4), Journal of Democracy, 2006, 125-137
27. Kaya S. B, "Hukuk Devleti, Demokrasi ve Anayasacılık Ekseninde Anayasa Yargısı ve Yargısal Aktivizm", 19 (3), Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2015, 355-402
28. Lane J. E, Constitutions and Political Theory, Manchester University Press, 1996
29. Locke J, Yönetim Üzerine İkinci İnceleme, Fahri Bakırcı tr, Serbest Kitaplar, 2019
30. Loughlin M, Sword and Scales, Hart Publishing, 2000
31. Maruste R, "The Role of the Constitutional Court in the Democratic Society", (13) Juridica International, 2007, 8-13 Montesquieu, Kanunların Ruhu Üzerine, (Berna Günen tr, 3. Baskı), İş Bankası Kültür Yayınları, 2019
32. Özbudun E, "Türkiye’de Anayasa Yargısının Doğuşu: 1961 Anayasası Üzerindeki Kurucu Meclis Görüşmeleri", (68) Liberal Düşünce Dergisi, 2012, 5-18
33. ——, Türk Anayasa Hukuku, 18. Baskı, Yetkin Yayınları, 2018
34. ——, Anayasalcılık ve Demokrasi, Yetkin Yayınları, 201
35. Uslu F, "Anayasacılık Düşüncesi ve Anayasacılığın Bazı Araçları", 13 (25), Hasan Kalyoncu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2023, 107-148
36. Vergin N, Siyasetin Sosyolojisi & Kavramlar, Tanımlar, Yaklaşımlar, 6. Baskı, Doğan Kitap 2003
37. Metin Y, "Anayasal Demokrasi İçinde Anayasa Mahkemesinin Konumu", 2 (1) Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2016, 89-130