An Assessment of the Turkish Supreme Electoral Board Regulation regarding the Restriction of Voting Rights of Law Enforcement Officials on the grounds of Voter Registration in the Light of the Venice Commission Criteria and the Case-Law of the European Court of Human Rights

Yıl 2025, Cilt: 15 Sayı: 2, 1227 - 1275, 30.12.2025

Murat Erdoğan

https://doi.org/10.52273/sduhfd..1723038

https://izlik.org/JA65YH48EG

Öz

This paper aims to address the issue of restriction on the right of law enforcement officers responsible for ensuring the safety of elections to vote at the polling station where they are assigned, rather than at the polling station where they are registered on the voter list, in accordance with Article 94 of Law No. 298, in light of Article 32 of the General Circular No. 138 of the Turkish Supreme Election Board (YSK) in local elections, in terms of the right to free elections. In accordance with article 32 of General Directive No. 138, which was enacted on December 23, 2023, by YSK Decision No. 2023/1562, law enforcement officers responsible for ensuring the safety of local elections may only vote at the locations where their information is registered. In this case, law enforcement officers assigned to another neighborhood, district, or especially another province are deprived of the opportunity to vote in local elections which causes voter disenfranchisement. The procedural obstacles preventing this regulation and its implementation from becoming the subject of legal disputes in Turkey do not eliminate the existing problem but rather deepen it. This issue, which cannot be resolved through existing judicial procedures, can be addressed by the Grand National Assembly of Turkey taking action and adopting electronic voting methods.

Anahtar Kelimeler

Right to Free Elections , Voter Registration , Voter Disenfranchisement , Civil Registry System , Venice Commission

Teşekkür

I owe my gratitude to Attorney Özcan Yeniay for drawing my attention to the legal problem tackled in this paper.

Seçimin Güvenliğini Sağlamakla Görevli Kolluk Güçlerinin Oy Hakkına Seçmen Kaydı Gerekçesiyle Sınır Getiren YSK Düzenlemesinin Venedik Komisyonu Kriterleri ve AİHM İçtihadı Çerçevesinde Değerlendirilmesi

https://izlik.org/JA65YH48EG

Öz

Bu çalışmanın amacı, seçimin güvenliğini sağlamakla görevli kolluk güçlerinin 298 sayılı Kanun’un 94. maddesi uyarınca seçmen listesine kayıtlı olduğu yerde değil fakat görevlendirildiği sandıkta oy kullanma hakkına sahip olmasına karşın, Yüksek Seçim Kurulu’nun (YSK) 138 sayılı Genelgesi’nin 32. maddesi ile mahalli idareler seçimlerinde bu hakkının sınırlandırılmasının serbest seçim hakkı bakımından değerlendirmesini yapmaktır. YSK’nın 2023/1562 sayılı kararıyla 23 Aralık 2023’te yürürlüğe koyduğu 138 sayılı Genelge’nin 32. maddesine göre mahalli idareler seçimlerinde seçimin güvenliğini sağlamakla görevli kolluk güçleri yalnızca adrese dayalı nüfus kayıt sisteminde, yani seçmen kayıt sisteminde bilgilerinin bulunduğu yerlerde oy kullanabilmektedirler. Bu durumda başka bir mahalle, ilçe veya özellikle ilde görevlendirilen kolluk güçlerinin mahalli idareler seçimlerinde oy kullanabilme imkânları ellerinden alınmış olmaktadır. Bu düzenlemenin ve bunun uygulanmasının Türkiye’de hukuki uyuşmazlığa konu edilebilmesi yolunu kapatan usuli engeller mevcut sorunun varlığını ortadan kaldırmamakta, onu daha da derinleştirmektedir. Mevcut yargısal usullerle çözülemeyen bu sorun, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin harekete geçerek elektronik oy kullanma yöntemini benimsemesi ile giderilebilir.

Anahtar Kelimeler

Serbest Seçim Hakkı , Seçmen Kaydı , Seçme hakkından mahrum bırakılma , Adrese dayalı nüfus kayıt sistemi , Venedik Komisyonu

Teşekkür

Bu çalışmaya konu olan hukuki soruna dikkatimi çeken Av. Özcan Yeniay’a teşekkürü bir borç bilirim.

Kaynakça

• Ace Project the Electoral Knowledge Network, https://aceproject.org/ace-en/topics/vr/defaultError, Erişim Tarihi: 02.05.2025
• Adam S, “Electoral Rights under the Review of the European Court of Justice: Judicial Trends And Constitutional Weaknesses” (2007) 3 Croatian Yearbook of European Law and Policy 415-441
• Adalet Bakanlığı Uluslararası Hukuk ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü İnsan Hakları Daire Başkanlığı (2015)
• Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne Ek 1 No.lu Protokol’ün 3. Maddesi: Serbest Seçim Hakkı Tematik Bilgi Notu, Ankara
• Altınkök S, “Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İçtihatları Açısından Serbest Seçim Hakkı” (2018) 5 Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, 37-81.
• Aydın N ve Sunar S, “Seçimlerin Yönetimi Bağlamında Seçmen Kütüklerinin ve Listelerinin Yerel İdareler Tarafından Hazırlanması: Danimarka Örneği ve Türkiye’de Uygulanabilirliği” (2018) 1 (1) Selçuk Üniversitesi Adalet Meslek Yüksekokulu Dergisi, 1111-1133
• Aydın Ö, “Serbest Seçim Hakkı ve Kişinin Siyasal Etkinliklerinin Kısıtlanması Sorunu” (2020) 15 Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi 69 – 96
• Bouhon F, “The variable intensity of review in the electoral case law of the European Court of Human Rights”, Paper presented at World Congress of Constitutional Law (WCCL) Johannesburg – Workshop 14 (Electoral laws), 2022, ORBi: Detailed Reference, Erişim Tarihi: 02.05.2025
• Börekçi, E B, “Oy Hakkının İnternetten Oy Kullanımı ile Dönüşümü” (2021) 23 (1) Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 607-638
• Broeksteeg, J.L.W. (Hansko) “Right to free elections (Article 3 of Protocol No. 1)”, in Dijk, P. van; Hoof, F. van; Rijn, A. van (eds.), Theory and Practice of the European Convention on Human Rights, (Intersentia, 2018) 909-928
• Erdoğan M, Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuruda Temel Hak ve Özgürlüklerin Yorumu (Lykeion 2019)
• European Commission for Democracy through Law (Venice Commission) Code of Good Practice in Electoral Matters, Guidelines explanatory report and interpretative declarations, Adopted by the Venice Commission at its 51st Plenary Session (Venice, 5-6 July 2002)
• European Commission for Democracy through Law (Venice Commission) Code of Good Practice in Electoral Matters Guidelines and Explanatory Report, Opinion No. 190/2002, CDL-AD (2002), 023rev2-cor, 2018
• European Commission for Democracy through Law (Venice Commission) Comments On Electoral Lists And Voters Residing De Facto Abroad (2015) by Ms Christina Binder (Expert of the Congress of Local and Regional Authorities of the Council of Europe, Austria), Study No. 748/2013, CDL-EL (2015)003
• European Commission For Democracy Through Law (Venice Commission) Report On The Identification Of Electoral Irregularities By Statistical Method, (2018) Taken note of by the Council for Democratic Elections at its 61st meeting (Venice, 15 March 2018) and the Venice Commission at its 114th Plenary Session (Venice, 16-17 March 2018) on the basis of comments by: Mr Daniel Bochsler (Expert, Denmark) Mr Juraj Medzihorsky (Expert, Sweden) Mr Carsten Schürmann (Expert, Denmark) Mr Philip Stark (Expert, United States of America), Opinion n° 874 / 2017, CDL-AD(2018)009
• Fraser, J, “Inclusive Democracy: Franchise Limitations on Non-Resident Citizens as an Unjust Restriction of Rights under the European Convention on Human Rights” (2017) 33 (84) Utrecht Journal of International and European Law 23-43
• Georgia OSCE/ODIHR Final Report, Repeat Parliamentary Elections (28 March 2004) https://www.osce.org/odihr/elections/georgia/34196, Erişim Tarihi: 18.12.2024
• Golubok S, “Right to Free Elections- Emerging Guarantees or Two Layers of Protection” (2009) 27 (3) Netherlands Quarterly of Human Rights 361-390
• Hadjigeorgiou N, “Some Thoughts on Baralija v. Bosnia and Herzegovina: An Expected Legal Development or a Hail Mary?” Opinio Juris (2020) https://opiniojuris.org/2020/05/06/some-thoughts-on-baralija-v-bosnia-and-herzegovina-an-expected-legal-development-or-a-hail-mary/, Erişim Tarihi: 18.12.2024
• Heringa, A W and Nguyen, H-T, “Obstacles to participation in elections and the exercise of voting rights, inside the E.U.” (2020) The Report requested by the European Parliament's Committee on Petitions, http://www.europarl.europa.eu/supporting-analyses, Erişim Tarihi: 17.12.2024
• Her Sandıkta Bir Avukat El Kitabı, (2023 İstanbul Barosu) https://www.istanbulbarosu.org.tr/files/yayinlar/kitaplar/secim2023/, Erişim Tarihi: 03.05.2025
• https://www.coe.int/en/web/impact-convention-human-rights/-/protections-against-the-arbitrary-exclusion-of-voters-in-elections., Erişim Tarihi: 08.10.2025
• http://rm.coe.int/constitution-of-ukraine/168071f58b, Erişim Tarihi: 05.10.2025
• Imamović Š, “Democracy and the rights of representation in the case law of the European Court of Human Rights” in Belov M. (ed), Representative Democracy in Flux: Deconstructive Narratives from a Legal and Constitutional Perspective (Routledge, 2025) 254-273
• Jovicic S, “ECHR v. UNCRPD: ending restrictions onvoting rights of persons with disabilities” (2021) 22 ERA Forum Journal of the Academy of European Law 699-715
• Karabulat, E C ve Ünal, O G, “Hükümlülerin Oy Hakkının Sınırlandırılması Sorunu ve Çözüm Önerileri” (2024) 28 (2) Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 567-619
• Kılıç A, “Yüksek Seçim Kurulu Kararlarına Karşı Bireysel Başvuru Yolu”, (2013) 3 Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi 39-81
• Metin Y, “AİHS Çerçevesinde ve AİHM Kararları Işığında Serbest Seçim Hakkı” (2007) 47 Liberal Düşünce 109-141 Öztürk N, “Yabancıların Yerel Seçimlerde Oy Kullanma Hakkı” (2013) 33 (1) Public and Private International Law Bulletin 125 – 168.
• Pankevych I and Sofinska I, “Voting rights limitations in Europe and case law of the European Court of Human Rights: Conclusions for Ukraine”, (2022) 2 Kwartalnik Prawa Międzynarodowego 99-31
• Platon S, “The Right to Participate in the European Elections and the Vertical Division of Competences in the European Union” (2018) 3 (3) European Papers 1245-1264
• Seidle, F L, “Local Voting Rights for Non-Nationals: Experience in Sweden, the Netherlands and Belgium” (2015) 16 Journal of International Migration and Integration 27–42
• Şahin E, “Applicability of the right to free elections clause of the ECHR to presidential elections: the case of Turkey's new presidential system” (2023) 27 (4) The International Journal of Human Rights 754-771
• Şirin T, Anayasa Mahkemesi Kararları Işığında Bireysel Başvuru Hakkı (Oniki Levha Yayınları, 2015)
• Şirin T, “İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi’ne Göre Serbest Seçim Hakkı” (2011) 17 (1-2) Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 283 – 348
• The Office of the Commissioner for Fundamental Rights, Minorities in Hungary, https://www.ajbh.hu/web/njbh-en/minorities-in-hungary, Erişim Tarihi: 04.10.2025.
• Tripkovic B and Zysset, A, “Uncovering the Nature of ECHR Rights: An Analytical and Methodological Framework” (2024) 24 (1) Human Rights Law Review 1–22
• Unger A, “Putting an End to Minority Voter Disenfranchising in Hungary”, VerfBlog, (12.05.2022) https://verfassungsblog.de/putting-an-end-to-minority-voter-disenfranchising-in-hungary/, DOI: 10.17176/20221206-001634-0. Erişim Tarihi: 03.05.2025
• Vural Dinçkol B ve Işık A, “Katılımcı Demokrasi ve Online Karar Alma Bağlamında E-Oy ve Estonya Örneği” (2019) 25 (2), Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 716-726
• Yancı Özalp N, “Yüksek Seçim Kurulu’na İlişkin Güncel Anayasal Tartışmalar”, (2015) 4 (8) Legal Anayasa Hukuku Dergisi 131-157
• Yardımcı G, “Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Perspektifiyle Serbest Seçim Hakkı”, (2020) 22 İnsan Hakları Okulu Çalışma Metinleri Avrupa Konseyi Yayınları
• Yıldız C, “Yüksek Seçim Kurulu Kararlarına Karşı Yargı Yolunun Değerlendirilmesi” (2017) 16 (2) İstanbul Kültür Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 851-875
• Yılmaz D, “Türkiye’de Seçim Kanunlarında Yapılan Değişikliklerin Etkileri” (Heinrich Böll Stiftung Derneği Türkiye Temsilciliği, 13.09.2022), https://tr.boell.org/tr/2022/09/13/turkiyede-secim-kanunlarinda-yapilan-degisikliklerin-etkileri, Erişim Tarihi: 04.06.2025
• Bakirdzi and E.C. v. Hungary App Nos: 49636/14 and 65678/14 (ECtHR, 10.11. 2022)
• Baralija v. Bosnia-Herzegovina App No: 30100/18, (ECtHR, 29.10.2019)
• Cumhuriyet Halk Partisi v Turkey, App No 48818/17 (ECtHR, 21.11.2017)
• Davydov and Others v. Russia App No: 75947/11 (ECtHR, 30.05.2017)
• Hirst v. The United Kingdom App No: 74025/01 (ECtHR, 06.10.2005)
• Kovačević v Bosnia and Herzegovina App No 43651/22 (ECtHR, 22.08.2023)
• Labita v Italy App No 26772/95 (ECtHR, 06.04 2000)
• Mathieu-Mohin and Clerfayt v Belgium App No 9267/81 (ECtHR, 02.03 1987)
• Namat Aliyev v. Azerbaijan App No: 18705/06, (ECtHR, 08.04.2010)
• Podkolzina v. Latvia App No. 46726/99 (ECtHR, 09.04.2002)
• Scoppola v. Italy, App no. 126/05, (ECtHR, 22.05.2012)
• Selygenenko and Others v. Ukraine, App Nos: 24919/16, 28658/16 (ECtHR, 21.10.2021)
• Sitaropoulos and Giakoumopoulos v Greece, App No: 42202/07 (ECtHR, 15.03.2012)
• Söyler v. Turkey App No: 29411/07 (ECtHR, 17.09.2013)
• Timke v Germany, App No 27311/95 (Commission, 11.09.1995)
• The Georgian Labour Party v. Georgia App No: 9103/04 (ECtHR, 08.07.2008)
• X v Austria App No: 7008/75 (ECtHR, 12.07.1976)
• Vito Sante Santoro v. Italy, App No 36681/97 (ECtHR, 01.07.2004)
• Zdanoka v Lithuania, App No 58278/00 (ECtHR, 16.03. 2006)
• Case C-300/04, Eman and Sevinger v. College van burgemeester en wethouders van Den Haag [2006] ECR I-8055
• Atila Sertel Başvurusu, Başvuru No: 2015/6723, (AYM 14.07.2015)
• İsmail Taşpınar Başvurusu, Başvuru No: 2013/3912, (AYM 06.02.2014)
• Oğuz Oyan Başvurusu, Başvuru No: 2015/8818, (AYM 14.07.2015)