Evlenme Yoluyla Türk Vatandaşlığının Kazanılması Koşullarında ve Uygulamada Karşılaşılan Bazı Sorunlar

Yıl 2025, Cilt: 15 Sayı: 2, 2203 - 2231, 30.12.2025

Güven Yarar

https://doi.org/10.52273/sduhfd..1803510

Öz

Günümüzde eğitim, çalışma veya turizm amacıyla farklı ülkelere gitmenin yaygınlaşması, uluslararası insan hareketliliğini önemli ölçüde artırmıştır. İletişim ve ulaşım teknolojilerindeki gelişmeler ve sosyal medyanın etkisiyle farklı devlet vatandaşı kişilerin birbiriyle etkileşim kurması da oldukça kolaylaşmıştır. Bunun sonucu olarak, farklı devlet vatandaşlarının birbiriyle evlenmesi giderek yaygınlaşmış; bu bağlamda Türk vatandaşlarının yabancılarla evlenmeleri de gözle görülür biçimde artmıştır. Bir Türk vatandaşı ile bir yabancının evlenmesi ve bu yabancının Türk vatandaşlığını kazanmak istemesi hâlinde, Türk vatandaşlığını kazanmak isteyen tarafın çeşitli bürokratik işlemleri gerçekleştirmesi gerekmektedir. Bu durum, uygulamada bazı hukukî ve idarî nitelikte sorunların ortaya çıkmasına neden olmaktadır.
Bu çalışmada, öncelikle Türk vatandaşlığının evlenme yoluyla kazanılmasına ilişkin ön ve aslî şartlar genel olarak ele alınacak; daha sonra evlenme yoluyla Türk vatandaşlığını kazanmada uygulamada karşılaşılan başlıca hukukî sorunlara dikkat çekilecektir.

Anahtar Kelimeler

Vatandaşlık , evlenme , evlenme yoluyla Türk vatandaşlığının kazanılması , takdir yetkisi

Some Problems Encountered in the Conditions and Practice of Acquiring Turkish Citizenship through Marriage

Öz

The increasing prevalence of travel to different countries for education, work, or tourism has significantly increased international human mobility. Advances in communication technologies and the influence of social media have made it easier for citizens of different countries to interact with each other. As a result, marriages between citizens of different countries have become increasingly common; in this context, the number of Turkish citizens marrying foreigners has also increased significantly. When a Turkish citizen marries a foreigner and the foreigner wishes to acquire Turkish citizenship, various bureaucratic procedures must be completed in accordance with the legal systems of the respective countries. This situation can lead to several legal and administrative problems in practice.
This study will first examine the prerequisites and essential requirements for acquiring Turkish citizenship through marriage in general terms; then, it will highlight the main legal issues encountered in practice in acquiring Turkish citizenship through marriage.

Anahtar Kelimeler

Citizenship , marriage , acquisition of Turkish citizenship through marriage , administrative discretion

Kaynakça

• Akgün C, ‘Konsolosluk Evlenmelerinin Şekline Uygulanacak Hukuk’ (2017) 3(21) Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 109–136
• Akıntürk T ve Ateş D, Aile Hukuku (25. Baskı, Beta Yayınevi 2024)
• Aleinikoff T A, ‘Between National and Post-National: Membership in the United States’ (1999) 2(4) Michigan Journal of Race and Law 241–262
• Aras B, ‘Roma Hukukunda Evlenme ve Boşanma (Divortium)’ (2010) 2(18) Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 215–242
• Arslan Ş, Yabancıların İkamet ve Seyahat Hakkı (On İki Levha Yayınevi 2018)
• Aybay R, Özbek N ve Perçin Gizem E, Vatandaşlık Hukuku (Siyasal Yayınevi 2019)
• Aybay R ve Özbek N, Vatandaşlık Hukuku (4. Baskı, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları 2015)
• Berki O F, ‘Türk Hukukunda Evlenmenin Tabiiyete Tesiri’ (1946) 1(3) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 46–61
• Canyaş Bayata A, ‘Hukukî Şartlar Oluşmadan Verilmiş Olan Türk Vatandaşlığını Kazanma Kararının Geri Alınmasında Süre Sorunu’ (2014) 114 Türkiye Barolar Birliği Dergisi 347–360
• Cott F N, ‘Marriage and Women’s Citizenship in the United States, 1830–1934’ (1998) 103(5) The American Historical Review 1440–1474
• Çelik Fatma E, ‘Evlenme Yolu ile Türk Vatandaşı Olma Taleplerinden Doğan Uyuşmazlıklara İlişkin Yargılamalarda Millî Güvenlik ve Kamu Düzeni Kıstası’ (2022) 49 Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 389–424
• Çelik S, Türk Vatandaşlığının İradî Kaybı Hâlleri (On İki Levha Yayınevi 2024)
• Çetiner S, ‘Hukukumuzda “Aile” Kavramı’ (2010) 41(5) Terazi Hukuk Dergisi 61–69
• Dal K, 403 Sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununa Göre Vatandaşlık Hukuku: Ders Notları (Güneş Matbaacılık 1965)
• Doğan V, Yılmaz A Ç ve İzmirli A L, Türk Vatandaşlık Hukuku (19. Baskı, Rehber Yayınevi 2023)
• Erdem B, Türk Vatandaşlık Hukuku (5. Baskı, Beta Yayınevi 2016)
• Erdem B, Türk Vatandaşlık Hukuku (9. Baskı, Beta Yayınevi 2022)
• Erdem B, ‘Vatandaşlık Kanunu Tasarısında Evlenme ile Türk Vatandaşlığının Kazanılmasına İlişkin Düzenlemeler’, Türk Vatandaşlığı Kanunu Tasarısı Sempozyumu (Seçkin Yayınevi 2008)
• Erkan M, ‘Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 72/5. Maddesinin Kanunilik İlkesi ve Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Bağlamında Değerlendirilmesi’ (2019) 14(175–176) Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 329–356
• Erten R, ‘Türk Vatandaşlığının Yeniden Kazanılması Yollarında Aranan Ortak Şart: Millî Güvenlik Bakımından Engel Teşkil Edecek Bir Hâlin Bulunmaması’ (2020) 2(40) Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni 1351–1371
• Esen E, Türk Hukukunda Yabancıların İkamet İzinleri (1. Baskı, Beta Yayınevi 2019)
• Gordon S, ‘Integrating Immigrants: Morality and Loyalty in U.S. Naturalization Practice’ (2008) 160(11) Center for Comparative Immigration Studies 1–33
• Güngör G, ‘The Acquisition of Turkish Nationality by Way of Marriage Following the June 2003 Amendment’ (2004) 1(1) Ankara Law Review 29–49
• Güngör G, Tâbiiyet Hukuku (12. Baskı, Yetkin Yayınevi 2024)
• Herring J, Family Law: A Very Short Introduction (Oxford University Press 2014)
• Kayak S, ‘Roma Hukukunda Aile Kurumu’ (2018) 2(8) Hacettepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 249–302
• Kılıç F ve Kılıç Ü, ‘Türk Aile Hukukunda Ailenin Korunması’ (2023) 2(19) Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi 482–491
• Lowe N ve Douglas G, Bromley’s Family Law (11th edn, Oxford University Press 2015)
• Malkoç Şensöz E, ‘Yabancıların Türkiye’de Evlenmesi, Konsolosluk Evlenmelerinin Hukukî Geçerliliği ve Sonuçları’ (2017) 2(37) Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni 711–760
• Mekengeç Acun M, ‘Evlenme Yoluyla Türk Vatandaşlığının Kazanılmasında İdarenin Takdir Yetkisi’ (2023) 1(43) Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni 233–283
• Nomer E, Türk Vatandaşlık Hukuku (31. Baskı, Filiz Yayınevi 2023)
• Odman M T, Tarihsel Sürecinde Güncelleştirilmiş Mülteci Hukuku (Yetkin Yayınevi 2020)
• Öztürk N, Milletlerarası Özel Hukukta Aile Kurma Amaçlı Evlilik Benzeri Yaşam Modelleri (Adalet Yayınevi 2016)
• Öztürk N, Kuşcu D ve Tufan U, ‘Yabancıların Türkiye’de İkamet ve Seyahatine İlişkin Uygulamada Karşılaşılan Bazı Sorunlar’ (2021) 2(12) İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 703–719
• Perçin Ersen G, ‘Evlenme Hakkının Yabancılar Tarafından Kullanılmasında İstisnai Bir Yöntem: Konsolosluk Evlenmeleri’ (2014) Rona Aybay’a Armağan 885–944
• Pürselim H S, ‘Almanya’da Tescil Edilmiş Eşcinsel Hayat Ortaklığında Veraset İlamı’ (2011) 1(31) Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni 243–266
• Sargın F, ‘2003 Tarihli ve 4866 Sayılı Kanun Kapsamında Türk Vatandaşlığı Kanunu’nda Yapılan Değişiklikler’ (2004) 1(53) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 27–63
• Schrijer Bingöl B, ‘Vatandaşlık Hakkının Kapsamı ve Egemenlik İlişkisi’ (2018) 1(22) Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 199–265
• Serozan R, Başoğlu B ve Kapancı B, ‘Aile Hukukunun Özellikleri, İlkeleri ve Gelişimi’ (2016) 2(15) İstanbul Kültür Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 531–560
• Seviğ M R ve Seviğ V R, Devletler Hususi Hukuku: Giriş – Vatandaşlık (4. Baskı, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları 1967)
• Sirmen S, ‘Eş Cinsel Birliktelikler ve Kanunlar İhtilâfı Hukuku’ (2009) 4(58) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 825–879
• Sütken E, ‘Roma Aile Hukukunda Patria Potestas’ (2019) 1(5) Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 67–100
• Tanrıbilir F B, ‘Evlenme ve Vatandaşlık’ (2020) 1(5) Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 3030–3033
• Tekdoğan I, Evlilik Dışı Birlikte Yaşam Modellerine Uygulanacak Hukuk (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi 2014)
• Turhan T ve Tanrıbilir F B, Vatandaşlık Hukuku (4. Baskı, Yetkin Yayınevi 2017)
• Uluocak Erdener N, Türk Vatandaşlık Hukuku (İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları 1968)
• Uluocak N, Türk Vatandaşlık Hukuku (Filiz Kitabevi 1984)
• Ümit A İ ve Malkoç Şensöz E, ‘Türk Vatandaşlığının Evlenme Yoluyla Kazanılmasında İdarenin Takdir Yetkisi’ (2024) 3(2) İstanbul Ticaret Üniversitesi Dış Ticaret Dergisi 95–114
• Yasan C, Milletlerarası Özel Hukukta Aynı Cinsiyetten Kişilerin Birliktelikleri (On İki Levha Yayınevi 2013)
• Türkiye İstatistik Kurumu https://data.tuik.gov.tr
• Pew Research Center, “Polygamy Is Rare Around the World and Mostly Confined to a Few Regions” (2020) https://www.pewresearch.org/short-reads/2020/12/07/polygamy-is-rare-around-the-world-and-mostly-confined-to-a-few-regions/