Velayet Rejimi Kapsamında Çocuk Mallarının Korunması Sorunu: Türk Medeni Kanunu ve Yargıtay İçtihatları Üzerine Bir İnceleme

Öz

Türk Medeni Kanunu, velayet hakkına sahip olan ebeveynlere, velayetin birlikte ya da tek başına kullanıldığı durumlarda, çocuğun malvarlığını yönetme ve bu malvarlığından yararlanma yetkisi tanımaktadır. Bu yetki, çocuğun bakım ve eğitiminin sağlanması amacıyla ebeveynlere tanınmış olup, kural olarak çocuğun üstün yararı doğrultusunda kullanılmalıdır. Nitekim yargısal içtihatlarda da bu yetkinin kapsamı geniş yorumlanmakta; ebeveynlerin, çocuğa ait taşınır ve taşınmaz mallar üzerinde çoğu durumda hâkim iznine ihtiyaç duymaksızın tasarrufta bulunabilecekleri kabul edilmektedir. Bununla birlikte, söz konusu geniş yetki alanı, uygulamada çeşitli sorunları da beraberinde getirmektedir. Özellikle, velayet hakkının her zaman çocuğun üstün yararı gözetilerek kullanılmadığı; bazı durumlarda ebeveynlerin çocuk mallarını kendi kişisel ihtiyaçları doğrultusunda kullandıkları görülmektedir. Bu tür kötüye kullanımların çoğu zaman ancak malvarlığında ciddi eksilmeler meydana geldikten sonra fark edilmesi, mevcut sistemin denetim mekanizmalarının sınırlılığını ortaya koymaktadır. Ayrıca, çocuğun ekonomik menfaatlerinin korunmasına yönelik önleyici tedbirlerin yetersizliği, ortaya çıkan zararların telafisini güçleştirmekte ve kimi durumlarda imkânsız hâle getirmektedir. Mevcut hukuki sistemin ebeveynlere tanıdığı geniş tasarruf yetkisi ile çocuğun malvarlığının etkin biçimde korunması gerekliliği arasında bir denge kurulup kurulamadığı tartışmaya açıktır. Özellikle, hâkim denetiminin kapsamı, önleyici koruma mekanizmalarının varlığı ve ebeveynlerin hesap verme yükümlülüklerinin sınırları gibi hususlar, bu dengenin sağlanmasında belirleyici rol oynamaktadır. Bu çalışmada, Türk hukukunda benimsenen sistemin çocuk mallarını koruma bakımından yeterliliği eleştirel bir perspektifle incelenecektir. Bu kapsamda, mevcut düzenlemelerin güçlü ve zayıf yönleri ortaya konulacak ve çocuk malvarlığının daha etkin korunmasına yönelik olası çözüm önerileri tartışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Velayet
• Çocuk Malları
• Yasal Temsil
• Malvarlığının Korunması
• Yargıtay İçtihatları

The Problem of Protecting Children’s Property Under The Regime of Parental Custody: An Analysis of The Turkish Civil Code and The Jurisprudence of The Court of Cassation

Öz

The Turkish Civil Code grants parents who hold parental custody the authority to manage and benefit from the child’s property, whether custody is exercised jointly or by one parent alone. This authority is conferred in order to ensure the child’s care and education and, as a rule, must be exercised in accordance with the best interests of the child. Indeed, judicial precedents interpret the scope of this authority broadly, recognizing that parents may, in most cases, dispose of the child’s movable and immovable property without the need for prior judicial authorization. However, this broad scope of authority gives rise to various practical concerns. In particular, it is observed that parental custody is not always exercised in line with the child’s best interests; in some cases, parents use the child’s assets for their own personal needs. Such misuse is often detected only after significant depletion of the child’s property has occurred, revealing the limitations of existing supervisory mechanisms. Moreover, the lack of effective preventive measures aimed at protecting the child’s economic interests makes it difficult—and in some instances impossible—to remedy the resulting harm. In this context, it remains open to debate whether a proper balance has been achieved between the broad powers granted to parents and the necessity of effectively safeguarding the child’s property. Issues such as the scope of judicial oversight, the availability of preventive protective measures, and the extent of parents’ duty to account play a decisive role in maintaining this balance. This study critically examines the adequacy of the system adopted under Turkish law in terms of protecting children’s property. Within this framework, the strengths and weaknesses of the current legal regime will be identified, and possible solutions for ensuring more effective protection of children’s assets will be discussed.

Anahtar Kelimeler

• Parental Custody
• Children’s Property
• Legal Representation
• Protection of Property
• Jurisprudence of the Court of Cassation

Kaynakça

1. Abik Y, ‘Türk Medeni Kanunu’ndaki Hükümler ve Çocuk Hukukundaki Temel İlkeler Çerçevesinde Velâyette Çocuğun Yararı’ in Ersin Çamoğlu, İlhan Helvacı, Veysel Başpınar, Halil Akkanat ve Zekeriya Kürşat (eds), Prof. Dr. Şener Akyol’a Armağan (Filiz Kitabevi 2011) 1-73
2. Acun H, ‘Borç Ödemeden Aciz Sebebiyle Mirasçılıktan Çıkarma Halinde Çocuk Mallarını Yönetme Yetkisinin Sınırlandırılması’ (2024) 0 (15) Terazi Hukuk Dergisi 10-17
3. Akıntürk T ve Ateş D, Türk Medeni Hukuku, C.II, Aile Hukuku (Beta Yayıncılık 2024)
4. Akyüz E, Çocuk Hukuku (Pegem Yayıncılık 2015)
5. Albayrak S, ‘Çocuğun Serbest Malları’ (2018) 26 (2) Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 443-471
6. Altınkan O, ‘Ana ve Babanın Çocuk Mallarına İlişkin Tasarruf İşlemi Yapmaları Konusunda Hukuki Durum’ (2021) 11 (1) Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 63-128
7. Altunkaya M, ‘Çocuğun Mallarının Yönetimi ve Kullanma Hakkı’, in Mehmet Ünal, Veysel Başpınar, Mehmet Kılıç, Süleyman Yılmaz (eds), Prof. Dr. Fikret Eren’e Armağan (Yetkin Yayıncılık 2006) 111-129
8. Ayanoğlu A, ‘Velayetin Ana ve Babaya Yüklediği Görevlerin Kullanılmasının Üçüncü Kişilere Bırakılması ve Sınırları’ in Aslı Makaracı Başak, Seda Öktem Çevik ve Gülen Sinem Tek (eds), Türk Medeni Kanunu Hükümlerinin Çocuk Hakları ile Uyumlaştırılması (Seçkin Yayıncılık 2021) 269-281

9. Baktır Çetiner S, Velayet Hukuku (Yetkin Yayıncılık 2000)
10. Baş S, ‘Çocuk Malları’ in Ömer Korkut ve Seda Baş (eds), Çocuk Hukuku Genel Esaslar (Adalet Yayınevi 2025) 353-375
11. Baygın C, Soybağı Hukuku (On İki Levha Yayıncılık 2010)
12. Baygın C ve Doğan M, ‘Çocuk Mallarının Yönetimi, Kullanılması ve Sarfı’ (2005) 9 (1-2) Atatürk Üniversitesi Erzincan Hukuk Fakültesi Dergisi 379-427
13. Bozer A, ‘Medeni Kanunumuza Göre Ana Babanın Çocuğun Mallarının İdaresinde Haiz Oldukları Serbestinin Hudutları’ (1952) 9 (3-4) 198-211
14. Büchler A ve Vetterli R, Ehe Partnerschaft Kinder, Eine Einführung in das Familienrecht der Schweiz (Stampfli Verlag 2018)
15. Canarslan G, ‘Velayet Altındaki Çocuğun Kendi Mallarını Yönetmesi’ (2025) 3 (Özel Sayı) 115-136
16. Canarslan G, Çocuk Malları (TMK m. 352 vd. kapsamında) (Filiz Kitabevi 2024)
17. Çınar Ö, ‘Ana ve Babanın Çocuk Mallarını Kullanma Hakkı’ (2013) 71 (1) İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası 1355-1364
18. Demircioğlu HR, ‘Velayet Müessesesinin Niteliğini Hak ve Yükümlülük İkileminin Dışında Yeniden Düşünmek’ (2025) 11 (1) Başkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 49-88
19. Dural M, Öğüz T ve Gümüş MA, Türk Özel Hukuku, C.III, Aile Hukuku (Filiz Kitabevi 2025)
20. Erdem M ve Makaracı Başak A, Aile Hukuku (Seçkin Yayıncılık 2024)
21. Erkuyumcu M, ‘Çocuk Malları’ (1951) 42 (7) Adalet Dergisi 975-978
22. Ertaş Ş, ‘Yeni Medeni Kanunumuzda Velinin Çocuk Malları Üzerindeki Tasarruf Yetkisi’ (2007) 9 (9) Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 391-398
23. Fendoğlu HT, Çocuk Hukuku (Yetkin Yayınları 2021)
24. Gökkaya V, ‘Ana ve Babanın Çocuk Malları Üzerindeki Kullanma Hakkı’ (2017) 30 (133) Türkiye Barolar Birliği Dergisi 325-348
25. Gürsel N, ‘Çocuk Malları ve Ana Babanın İstifade Hakkı’ (1949) 40(7) Adalet Dergisi 972-994
26. Güvenç Ö, ‘Çocuk Mallarının Yönetimi’ in Ersin Erdoğan, Belkıs Vural Çelenk ve Özgün Özyüksel (eds), Türk Hukukunda Çocuk (Yetkin Yayıncılık 2022) 457-505
27. Karaman E, Velayet Hakkı Bağlamında Çocuğun Üstün Yararı İlkesinin Anayasal Değerlendirilmesi (On İki Levha Yayıncılık 2023)
28. Kılıçoğlu A, Aile Hukuku (Turhan Kitabevi 2022)
29. Oğuzman K ve Dural M, Aile Hukuku (Filiz Kitabevi 2001)
30. Özdemir H, ‘Çocuk Mallarının Yönetimi, Kullanılması, Harcanması ve Korunması’ (2013) 17 (3) Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 81-106
31. Özdemir G, ‘Velinin Çocuğun Banka Hesabı Üzerindeki Kullanma ve Yönetim Hakkı’ (2021) 16 (178) 1134-1145
32. Özdemir H ve Ruhi AC, Çocuk Hukuku Ders Kitabı (On İki Levha Yayıncılık 2023)
33. Özen Çolak NB, ‘Ebeveynlerin Sosyal Medyada Çocukları Üzerinden Elde Ettikleri Kazancın Çocuk Malları Kapsamında İncelenmesi’ (2025) 16 (61) Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 531-562
34. Öztan B, Aile Hukuku (Yetkin Yayıncılık 2015)
35. Reyhani Yüksel S, Velayet Hakkı ve Anayasal Sınırları (Legal Yayıncılık 2020)
36. Serozan R, Çocuk Hukuku (Vedat Kitapçılık 2017)
37. Taşatan C, Çocuk Hukuku (On İki Levha Yayıncılık 2025)
38. Usta S, Çocuk Hakları ve Velayet (On İki Levha Yayıncılık 2012)
39. Wolf S ve Minnig Y, Familienrecht (Helbing Liehtenhahn 2021)
40. Yılmaz C, Velayet Hukuku (Seçkin Yayıncılık 2023)
41. Yılmaz C, ‘Güncel Yargıtay Kararları Işığında Çocuk Mallarının Yönetimi: Çocuk Mallarının Korunması’ Prof. Dr. Serap Helvacı’ya Armağan (On İki Levha Yayıncılık 2024) 985-997
42. Yılmaz S, Medeni Hukuk, C. III, Aile Hukuku (Yetkin Yayıncılık 2023)
43. Yücel Ö, ‘Türk Hukukunda Çocuk Mallarının Yönetimi, Kullanımı ve Harcanması İle Korunması’ (2020) 15 (164) Terazi Hukuk Dergisi 774-783
44. Ziyan A, Velayet İlişkisi Bağlamında Çocuğun Ebeveyni Tarafından Temsili (On İki Levha Yayıncılık 2019)