İş Sözleşmesinde İşçiye Konut Sağlanması: Hukuki Esaslar ve Sonuçları

Öz

İşyerinin merkezî yaşam alanlarına uzak olması, çalışma sürelerinin farklılık göstermesi, iş görme ediminin işyeriyle yakın ilişki içinde bulunması veya bunun yalnızca bir yan hak olarak kararlaştırılması gibi sebeplerle işverenler, iş sözleşmesi kapsamında işçiye konut sağlayabilmektedir. İşçi açısından barınma ihtiyacını karşılayan bu uygulama, işveren bakımından ise işçinin daha verimli çalışmasına katkı ve ulaşım için harcanan zamanın ortadan kalkması gibi avantajlar sağlamaktadır. İşveren tarafından konut sağlanmasının en bilinen örneği konut kapıcılığı olmakla birlikte, uygulamada inşaat sektöründe şantiye şefleri, üst düzey yöneticiler, spor kulüplerine transfer olan profesyonel sporcular, bakım sektöründe çalışan bakıcılar ve tarım işçileri de bu imkândan yararlanabilmektedir. Konut tahsisi, bireysel iş sözleşmesiyle kararlaştırılabileceği gibi toplu iş sözleşmesi veya işyeri uygulaması yoluyla da düzenlenebilmektedir. İşverence işçiye herhangi bir bedel talep edilmeksizin sağlanan konut, işçinin fiilen iş görme edimine bağlı olmayan ve devamlılığı iş sözleşmesine bağlı bulunan bir yan menfaat niteliğindedir. Bu sebeple iş sözleşmesi sürdüğü müddetçe işçinin konuttan yararlanma hakkı devam eder. İşveren tarafından sağlanan yerin konut olarak kabul edilebilmesi için, öncelikle işçinin özel yaşamını sürdürebileceği, tamamen kendisinin veya ailesiyle birlikte kullanımına bırakılmış bir alan olması gerekir. Bu bağlamda konut, insan yaşamını sürdürebilmeye elverişli, insan onuruna uygun ve işçinin günlük ihtiyaçlarını karşılayabilecek nitelikte olmalıdır. İşverenin işçiyi gözetme borcu ve dürüstlük kuralı, sağlanacak konutun niteliğinin belirlenmesinde de yol gösterici olacaktır. İş ilişkisinin sona ermesiyle birlikte işçinin konutu tahliye etme yükümlülüğü doğar. İşçinin tahliye yükümlülüğünü yerine getirmemesi hâlinde, işçi haksız zilyet durumuna düşer ve işveren, haksız zilyede karşı tanınan hukuki koruma yollarına başvurabilir.

Anahtar Kelimeler

• Konut
• İş Sözleşmesi
• Özel Hayatın Gizliliği
• Grev ve Lokavt
• Haksız Zilyet

Providing Housing to Employees Under an Employment Contract: Legal Principles and Consequences

Öz

Due to factors such as the workplace being located far from central residential areas, variations in working hours, the close connection between the performance of work and the workplace, or the arrangement of housing merely as a fringe benefit, employers may provide housing to employees within the scope of the employment relationship. While this practice satisfies the employee’s need for housing, from the employer’s perspective it contributes to increased efficiency and offers advantages such as eliminating time spent commuting. The most well-known example of employer-provided housing is that of a residential building caretaker. However, in practice, construction site managers in the construction sector, senior executives, professional sport players transferred to sports clubs, caregivers in the care sector, and agricultural workers may also benefit from this arrangement. The allocation of housing may be agreed upon through an individual employment contract, or it may be regulated by a collective bargaining agreement or established workplace practice. Housing provided by the employer without requesting any payment from the employee constitutes a fringe benefit that is not directly dependent on the actual performance of work but whose continuation is contingent upon the existence of the employment relationship. Accordingly, the employee’s right to benefit from the housing continues for as long as the employment relationship persists. In order for the premises provided by the employer to be regarded as housing, it must first and foremost be a space allocated exclusively for the employee’s use—either alone or with their family—where they can maintain their private life. In this context, housing must be suitable for sustaining human life, consistent with human dignity, and capable of meeting the employee’s daily needs. The employer’s duty of care toward the employee and the principle of good faith also serve as guiding principles in determining the quality and standards of the housing to be provided. Upon termination of the employment relationship, the employee becomes obligated to vacate the housing. If the employee fails to fulfill this obligation, they will be deemed an unlawful possessor, and the employer may resort to the legal remedies available against unlawful possessors.

Anahtar Kelimeler

• Housing
• Employment Contract
• Right to Respect for Private Life
• Strike and Lockout
• Unlawful Possessor

Kaynakça

1. Akın L ve Aykaç HB, İş Hukuku Bireysel İş İlişkileri (Yetkin Yayıncılık 2025).
2. Mine A ve Dırenisa E, Pekcanıtez Usul Medenî Usûl Hukuku C I (16. Bası, Oniki Levha Yayınları 2025).
3. Alp M ve Dulay Yangın D, ‘Haklı Yahut Geçerli Fesih Nedeni Olarak İşyerinde Yaşanan Duygusal İlişkiler – Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay Kararları Çerçevesinde Değerlendirmeler’ (2021) 27 (2) Marmara Ünv. Hukuk Fak. Hukuk Araştırmaları Dergisi 1380-1415.
4. Alp, NS, ‘Yargıtay Kararları Işığında Konut Kapıcıları ve Bunların Fazla Çalışması’ (2020) 10 (2) Akd. Ünv. Hukuk Fak. Dergisi 251-301.
5. Antalya OG ve Topuz M, Eşya Hukuku C.IV/I (4. Bası, Seçkin Yayınevi 2021).
6. Arat A, ‘İsimsiz Sözleşmelerin Tamamlanması’ (2006) 1 (2) Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 239-249.
7. Artz M, Emmerich J, Emmerich V, Steinrötter B ve Rolfs C, J von Staudingers Kommentar zum Bürgerlichen Gesetzbuch: Staudinger BGB- Buch 2: Recht der Schuldverhältnisse: §§ 535-556g (Mietrecht 1- Allgemeine Vorschriften; Wohnraummiete) (Otto Schmidt/De Gruyter 2024).
8. Aydoğdu M ve Kahveci N, Türk Borçlar Hukuku Özel Hükümler Özet Kitap (Adalet 2022).

9. Baycık G, Dulay Yangın D, Doğan S ve Yay O, ‘COVİD 19 Pandemisinde Uzaktan Çalışma: Tespit ve Öneriler’ (2021) 3 70 Çalışma ve Toplum Dergisi 1683-1728.
10. Çelebi Demir D, ‘Uzaktan Çalışma İlişkisinin Sosyal Güvenlik Hukuku Bakımından Değerlendirilmesi’ (2023) 29 (1) MÜHF-HAD 596- 625.
11. Birben E, ‘İşçinin Özel Yaşamı Nedeniyle İş Sözleşmesinin Feshi’ in T Centel (ed.), İş Hukukunda Genç Yaklaşımlar II (2016) 135-170.
12. Bruns P, ‘Mitrechliche Bestimmungen für Werkdienstwohnungen’ (2019) NZM 761-770.
13. Caniklioğlu N, ‘İşçinin Özel Hayatına Saygı Hakkı ve Anayasa Mahkemesi Kararlarında Bu Hakkın Korunması’ (2025) 54 SİCİL İş Hukuku Dergisi 41-65.
14. Çaldağ C, Ecrimisil (Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi 2025).
15. Çelebi Demir D, ‘Uzaktan Çalışma İlişkisinin Sosyal Güvenlik Hukuku Bakımından Değerlendirilmesi’ (2023) 29 1 MÜHF-HAD 596- 625.
16. Çelik N, Caniklioğlu N, Canbolat T ve Özkaraca E, İş Hukuku Dersleri (36. Bası, Beta Yayınları 2023).
17. Çetin E, İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesinin 8-11. Maddeleri Bağlamında Çalışanların Hakları (Oniki Levha Yayınları 2015).
18. Demir E, ‘Bireysel İş Hukuku Bakımından Konut Kapıcılarının Hakları’ (2016) 15 (2) İstanbul Kültür Ünv. Hukuk Fakültesi Dergisi 577-599.
19. Doğan Yenisey K, İş Hukukunda İşyeri ve İşletme, Alman ve Fransız Hukuklarıyla Karşılaştırmalı Bir İnceleme (Legal Yayıncılık 2007).
20. Drasdo, M ve Elzer O, Münchener Handbuch des Wohnungseigentumsrechts (8. Auflage, C.H. Beck 2023).
21. Dulay Yangın D, İş Mücadelesine Hakim Olan Temel İlkeler Karşılaştırmalı Bir İnceleme (Oniki Levha Yayınları 2021).
22. Dursun G, ‘AİHM Kararları Işığında Özel Hayata ve Aile Hayatına Saygı Hakkı’ (2018) 13 (167-168) Bahçeşehir Üniv. Hukuk Fakültesi Dergisi 199-238.
23. Dursun Ateş S, İşverenin Yönetim Hakkı (Seçkin Yayıncılık 2019).
24. Ekmekçi Ö, ‘Ayni Yardımlar ve Özel Sağlık Sigortası’nın Prim Matrahına Dahil Edilmemesi (21. Hukuk Dairesi’nin Ders Veren Bir Kararı Üzerine)’ (2007) SİCİL İş Hukuku Dergisi 120-126.
25. Ekmekçi Ö ve Yiğit E, Bireysel İş Hukuku (Güncellenmiş 6. Baskı, Oniki Levha Yayınları 2024).
26. Ekmekçi Ö ve Yiğit E, Toplu İş Hukuku (Güncellenmiş 7. Baskı, Oniki Levha Yayınları 2025). (Toplu İş)
27. Ercoşkun Şenol K, ‘Sözleşmenin İçeriğini Belirleme Özgürlüğü ve Bunun Genel Sınırı: TBK. M.27’ (2016) LXXIV (2) İÜHFM 709-737.
28. Erdenk E, İş Hukukunda İsimsiz (Karma ve Kendine Özgü) Sözleşmeler (Legal Yayıncılık 2008).
29. Eren F, ‘İsimsiz Sözleşmelere İlişkin Bazı Sorunlar’ in D Ateş ve A Bulur (eds), Prof. Dr. Turgut Akıntürk’e Armağan (Beta Basım 2008) 85-111.
30. Ergin H, ‘İşyerinde Gönül İlişkisinin İş Sözleşmesinin Feshine Etkisi’ (2016) 35 SİCİL İş Hukuku Dergisi 67-81.
31. Erkanlı Başbüyük B, ‘Ücretsiz İzin Sonrası İşçinin İşverence İşe Başlatılmaması ve Hukuki Sonuçları’ (2025) 11 1 Anadolu Ünv. Hukuk Fak. Dergisi 145-162.
32. Ertaş Ş, Eşya Hukuku (13. Baskı, Barış Yayınları 2017).
33. Ertürk Ş, İş İlişkisinde Temel Haklar (Seçkin Yayıncılık 2002).
34. Eyrenci Ö, Taşkent S, Ulucan D ve Başkan E, İş Hukuku (11. Baskı, Beta Yayınları 2025).
35. Göktaş S, ‘Türk İş Hukukunda İşverenin İşçinin Özel Yaşamına Saygı Borcu’ (2021) 38 (2) Anayasa Yargısı 1-55.
36. Hau W ve Poseck R (Hrsg.), Beck’sche Online Kommentare BeckOK BGB (75. Edition, C.H.Beck 2025).
37. International Labour Organization, Workers Housing; https://www.ilo.org/sites/default/files/wcmsp5/groups/public/%40ed_emp/%40emp_ent/%40multi/documents/publication/wcms_116344.pdf Erişim Tarihi 12 Mayıs 2026.
38. Kan E, ‘Türk Bayraklı Gemilerin Denizcilik Çalışma Sözleşmesi (MLC) Kapsamında Eksikliklerinin Belirlenmesi: Paris Mou Denetim Raporlarının İncelenmesi’ (2023) 3 Çalışma ve Toplum Dergisi 2287-2314.
39. Karabacak E, ‘İş Hukukunda Ücretsiz İzin’ (Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi 2025).
40. Keser H, ‘İşçi Davranışları Kapsamında İş Sözleşmesinin Özel Hayat, Aile Hayatı ve Cinsel Yönelimler Sebebi ile İşverence Feshedilmesi’ (2017) 37 SİCİL İş Hukuku Dergisi 9-32.
41. Keskin Kiziroğlu S, (5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nda) Konut Dokunulmazlığının İhlali Suçu (Adalet Yayınevi 2010).
42. Kırkbeşoğlu N, ‘Örtülü Rıza Kavramının Yasal Önalım, Ecrimisil ve El Atmanın Önlenmesi Davaları Bakımından Doğurduğu Hukuki Sonuçlar’ (2024) 82 (3) İstanbul Hukuk Mecmuası 917-954.
43. Kutlu Mutluer M, ‘Ayni Yardım, Yemek Yardımı ve Prime Esas Kazanç: Danıştay 10. Daire’nin 08.05.2024 Tarihli ve 2023/170 Esas Numaralı Kararının Düşündürdükleri’ (2025) 16 (2) İnÜHFD 365-376.
44. Makas R, ‘Yargıtay Kararları Işığında İşçinin Alkol veya Uyuşturucu Madde Kullanma Yasağına Aykırı Davranması ve İş Sözleşmesinin Feshi’ (2022) 47 SİCİL İş Hukuku Dergisi 76-97.
45. Makas R, İş Sözleşmesinin Askıya Alınması ve Hukuki Sonuçları (Adalet Yayınevi 2023). (Askı)
46. Manav Özdemir E, Türk Hukukunda Grevin İş Sözleşmesine Etkisi (Turhan Kitabevi 2016).
47. Manav Özdemir E ve Urhanoğlu İ, ‘Türk İş Hukukunda İşçinin Ücretinin Güvencesi’ (2022) 7 (2) YBHD (Prof. Dr. Fatih Uşan’a Dekanlıkta 10. Yıl Anısına Teşekkür Armağanı)1437-1472.
48. Mülayim OB, ‘Yargı Kararları ile Sigortalılara Yapılan Ödemelerin Prime Tabi Tutulması’ (2023) 6 (2) Necmettin Erbakan Ünv. Hukuk Fakültesi Dergisi 553-580.
49. Narmanlıoğlu Ü, İş Hukuku II Toplu İş İlişkileri (Yeni Mevzuata Göre Yazılmış 2. Baskı, Beta Yayınları 2013).
50. Nomer HN ve Ergüne MS, Eşya Hukuku (10. Bası, Oniki Levha Yayınları 2023).
51. Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights, The right to Adequate Housing, Fact Sheet/No. 21 Rev. 1 24. https://www.ohchr.org/sites/default/files/Documents/Publications/FS21_rev_1_Housing_en.pdf Erişim Tarihi 12 Mayıs 2026.
52. Oğuz Ö, Ücretsiz İzin (Yenilenmiş 2. Bası, Legal Yayıncılık 2025).
53. Oğuzman MK, Hukuki Yönden İşçi-İşveren İlişkileri C.1 (4. Bası, Fakülteler Matbaası 1987).
54. Oğuzman MK, Seliçi Ö ve Oktay-Özdemir S, Eşya Hukuku (23. Bası, Filiz Kitabevi 2021).
55. Olcay S, ‘Konut Dokunulmazlığı Hakkı ve Konut Dokunulmazlığının İhlali Suçu’ 2019 6 (1) İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 225-263.
56. Otru İ, İş Hukukunda Ücretsiz İzin (Seçkin Yayıncılık 2012).
57. Özaltuğ A, ‘Ecrimisilin Hukuki Niteliği’ (2021) XVIII (2) YÜHFD 1407-1422.
58. Özdemir H ve Sarıdoğan T, ‘Ecrimisil Tazminatı’ (2022) 194 Terazi Hukuk Dergisi 77-98.
59. Özkaraca E, ‘Ayni Yardım Kavramı ve Nakden Ödenen Ayni Yardımların Sosyal Sigorta Primine Tabi Olup- Olmadığı Karar İncelemesi’ (2007) 4 Çalışma ve Toplum Dergisi 173-189.
60. Özkaraca E ve Ünal C, ‘Dava Şartı Olarak Arabuluculuk Hükümlerinin Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu Açısından Uygulanması’ (2019) 42 Sicil İş Hukuku Dergisi 16-41.
61. Özkaraca E ve Özkan Koç SD, ‘Rekabet Yasağı Sözleşmesinden Doğan Uyuşmazlıklarda Görevli Mahkeme’ (2021) 45 Sicil İş Hukuku Dergisi 75-105.
62. Özlük B, ‘Mülkiyet ve Zilyetlik üzerine Düşünceler’ (2019) 27 (1) Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 139-166.
63. Öztürk B, İşçinin Talimatlara Uyma Borcu (Oniki Levha Yayınları 2023).
64. Pekcanıtez H ve Yazıcı Ç, Pekcanıtez Usul Medenî Usûl Hukuku C.II (16. Bası, Oniki Levha Yayınları 2025).
65. Richards P J, ‘Housing and Employment’ 1979 118 1 International Labour Review 13-26.
66. Sacker F J, Rixecker R ve Oetker H (Hrsg.), Münchener Kommentar zum Bürgerlichen Gesetzbuch, Band 5 Schuldrecht- Besonderer Teil II § § 535-630 (9. Auflage, C.H. Beck 2023).
67. Schaub G, Arbeitsrecht-Handbuch Systematische Darstellung und Nachschlagewerk für die Praxis (21. neu bearbeitete Auflage, C.H. Beck 2025).
68. Schmidt-Futterer W, Mietrecht, Großkommentar des Wohn- und Gewerberaummietrechts Bürgerliches Gesetzbuch (16. Auflage, C.H.Beck 2024).
69. Sevimli KA, İşçinin Özel Yaşamına Müdahalenin Sınırları (Legal Yayıncılık 2006). (Özel Yaşam)
70. Sevimli KA, ‘İşçinin Özel Yaşam Hakkı Bağlamında İşçi-İşveren İlişkileri’ (2008) 10 Sicil İş Hukuku Dergisi 53-79.
71. Sur M, İş Hukuku Toplu İlişkiler (Güncellenmiş 12. Bası, Turhan Kitabevi 2025).
72. Süzek S, İş Akdinin Askıya Alınmasının Genel Teorisi (Savaş Yayınları 1989)
73. Süzek S, ‘İş Akdinin Askıya Alınması ve Ücretsiz İzinler’ (2007) 9 Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 115-133. (Ücretsiz İzin)
74. Süzek S ve Başterzi S, İş Hukuku (Yenilenmiş 25. Baskı, Beta Yayınları 2025).
75. Taşkent S, İşverenin Yönetim Hakkı (Met-Er Matbaası 1981).
76. Taşkent S, ‘İş Sözleşmesinin Askıya Alınması ve Ücretsiz İzin’ (2006) 3 SİCİL İş Hukuku Dergisi 20-28.
77. Tiritoğlu Ersoy H, ‘Türkiye’de Ev Hizmetlerinde Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği’ (2022) 7 2 YBHD 1545- . (İş Sağlığı)
78. Tiritoğlu Ersoy H, İş ve Sosyal Güvenlik Hukukunda Ev Hizmetlerinde Çalışanlar (Seçkin Yayıncılık 2023).
79. Tosun, TG, İşçinin Özel Hayatının İşçinin İş Sözleşmesinin Feshine Etkisi (Seçkin Yayıncılık 2024).
80. Tunç, SB, Ücretsiz İzin (Seçkin Yayıncılık 2025).
81. Ugan Çatalkaya D, İş Hukukunda Ölçülülük İlkesi (Beta Yayınları 2019).
82. Uşan F, ‘İş ve Sosyal Güvenlik Hukukunda Konut Kapıcıları (1994 Tarihli Tüzük Hükümleri Çerçevesinde Bireysel ve Toplu İş Hukuku ile Sosyal Sigortalar Hukuku ile Kapıcı Eşine Yardım Eden Kişinin Niteliği ile İlgili Bir Değerlendirme)’ (1999) 5 (1) Kamu-İş 63-100.
83. Uzun E, İş ve Sosyal Güvenlik Hukukunda Ev Hizmetlerinde Çalışanlar (Adalet Yayınevi 2021).
84. Yamakoğlu E, ‘İşçinin 4857 Sayılı İş Kanunu’ndan Kaynaklanan Tazminat ve Alacaklarına Esas Ücretin Tespiti’ (2014) 20 (1) Marmara Ünv. Hukuk Fak. Hukuk Araştırmaları Dergisi 839-860.
85. Yaman R, ‘İş Sözleşmesinin Askıya Alınması ve Hukuki Sonuçları”, (2016) 74 İstanbul Ünv. Hukuk Fak. Mecmuası 765-787.
86. Yardımcıoğlu D, ‘Konut Kapıcılarının Ücret Alacaklarından Kat Malikleri ile Yöneticilerin Sorumluluğu’ (2024) 12 (2) Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 869-898.
87. Yaşar R, ‘Türk Hukukunda Konut Kapıcılığı’ (Yükseklisans Tezi, Uludağ Üniversitesi 2025).
88. Yayvak Namlı İ, Dijital Çalışmada İşçinin Korunması: Çalışma Süreleri ve İş Sağlığı ve Güvenliği (Oniki Levha Yayıncılık 2024).
89. Yazıcı Ç, Medenî Usûl Hukukunda Karşı Dava (Oniki Levha Yayınları 2021).
90. Yılmaz H, ‘Sosyal Güvenlik Hukukunda İş Sözleşmesiyle Çalışanların Prime Esas Kazançlarının Tespiti’ (2019) 145 TBB Dergisi 449-493.
91. Yuvalı E, ‘Türk İş Hukukunda Konut Kapıcıları’ (2017) 14 (56) LİSGHD 1741-1772.