Kişisel Verilerin Hukuki Mahiyeti Üzerine Kişilik Hakkı Görüşünün Yeniden Değerlendirilmesi

Öz

Kişisel veri, en yalın tanımıyla “gerçek kişiyi belirli veya belirlenebilir kılan her türlü bilgi” olarak ifade edilmektedir. İnsanlık tarihi boyunca kişiyle ilişkilendirilebilir bilgiler her zaman var olmuşsa da, bu kavramın günümüzde hukukun merkezi öznelerinden biri haline gelmesi, teknolojik gelişmelerin veri işleme yöntem ve kapasitelerinde yarattığı devasa artışla doğrudan ilintilidir. Modern hukuk sistemlerinde kişisel verilerin korunması, yalnızca bir gizlilik meselesi değil; bireyin kendi verileri üzerindeki kontrolünü elinde tutarak kişiliğini serbestçe geliştirmesine olanak tanıyan bir mekanizma olarak konumlandırılmaktadır. Kişisel verilerin hukuki mahiyetinin tespiti, sadece doktrinel bir tartışma sahası açmakla kalmamakta; aynı zamanda verilerin hukuka aykırı işlenmesi durumunda veri sorumlusunun sorumluluğuna uygulanacak hukuki rejimin tayini bakımından da kritik bir önem arz etmektedir. Bu çalışmada, kişisel verilerin mahiyetine ilişkin Amerikan menşeli ekonomik yaklaşımlar ile Avrupa menşeli insan hakları yaklaşımları mukayeseli bir perspektifle ele alınacaktır. Özellikle Türk hukuku bağlamında kişisel verilerin, özel hayatın gizliliğinin dar sınırlarını aşan ve bağımsız bir hak iddiasından ziyade, tekil ve kapsayıcı bir "kişilik hakkı"nın görünümü olarak kabul edilmesi gerektiği görüşü savunulacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Kişilik Hakkı
• Kişiliğin Serbestçe Geliştirilmesi
• Kişisel Veri
• Kişisel Verilerin Geleceğini Tayin Hakkı
• İnsan Onuru

Revisiting the Personality Rights View on the Legal Nature of Personal Data

Öz

Personal data, in its simplest definition, is expressed as "any information relating to an identified or identifiable natural person." Although information linkable to individuals has existed throughout human history, the fact that this concept has become one of the central subjects of law today is directly correlated with the massive increase in data processing methods and capacities brought about by technological advancements. In modern legal systems, the protection of personal data is positioned not merely as a matter of privacy, but as a mechanism that enables individuals to freely develop their personality by maintaining control over their own data. The determination of the legal nature of personal data does not only open a field for doctrinal debate; it also carries critical importance in terms of designating the legal regime applicable to the liability of the data controller in cases of unlawful processing. In this study, US-based economic approaches and European-based human rights approaches regarding the nature of personal data will be addressed from a comparative perspective. Specifically, within the context of Turkish law, the thesis will be argued that personal data should be regarded as a manifestation of a singular and comprehensive "right of personality", rather than an independent claim of right that transcends the narrow boundaries of the privacy of private life.

Anahtar Kelimeler

• Right of personality
• Free Development of Personality
• Personal Data
• Right to Informational Self-Determination
• Human Dignity

Kaynakça

1. Akçaal, M ve Yelmen, A ‘Kişisel Verilerin Kişilik Hakları Bakımından Değerlendirilmesi’. Şenocak K (ed), Muhtelif Yönleriyle Kişisel Verilerin Korunması Hukuku (1.Baskı, Yetkin Yayınları 2022) 81-118
2. Akgül, A, Danıştay ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararları Işığında Kişisel Verilerin Korunması (1.Baskı, Beta Basım 2014)
3. Akkanat Öztürk E B, Karşı Edim Olarak Kişisel Veriler (1.Baskı, On İki Levha Yayıncılık 2022)
4. Akkurt, S S, ‘Kişisel Veri Kavramının Hukuki Niteliğine İlişkin Yaklaşımlara Mukayeseli Bir Bakış’ (2020) 2 (1) Kişisel Verileri Koruma Dergisi 20-32
5. Aksoy H C, Medeni Hukuk ve Özellikle Kişilik Hakkı Yönünden Kişisel Verilerin Korunması (1.Baskı, Çakmak Yayınevi 2010)
6. Arslan Öncü G, Özel Yaşama ve Aile Yaşamına Saygı Hakkı (1.Baskı, Avrupa Konseyi Ankara Program Ofisi 2019)
7. Arslan, M, ‘Kişisel Veri ve Tüzel Kişiler’. Nuran Koyuncu (ed), V. Uluslararası Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Kongresi (2025) Tam Metin Kitabı (1.Baskı, Necmettin Erbakan Üniversitesi Yayınları 2025), 649-662
8. Balci Şahin M N, Kişisel Verilerin Korunması Hukuku Kapsamında Çocuğun Kişisel Verilerinin Korunması (1.Baskı, Yetkin Yayınları 2024)

9. Baskın O, Türk Hukuku Bakımından Kişilik Hakkı Kapsamında Kişisel Verilerin Korunması (1.Baskı, Seçkin Yayıncılık 2021)
10. Becer B, ‘Kişisel Verilerin Korunması Kanunu Kapsamında Kişilik Haklarının Korunması’ (Yüksek Lisans Tezi, Başkent Üniversitesi 2021)
11. Berg, C ve Davidson S, Selling Your Data Without Selling Your Soul Privacy, Property, and the Platform Economy. Competitive Enterprise Institute, Issue Analysis 2019 (4), Erişim Tarihi: 25.02.2026, https://cei.org/sites/default/files/data-privacy-paper-final.pdf
12. Bibas, S A, ‘A Contractual Approach to Data Privacy’ (1994) 17 (2) Harvard Journal of Law & Public Policy 591-611
13. Bottis M ve Bouchagiar G, ‘Personal Data v. Big Data: Challenges of Commodification of Personal Data’. (2018) 8 Open Journal of Philosophy 206-215
14. Bozkurt H, Kişisel Verilerin İşlenmesinin Hukuki Boyutu (1.Baskı, Yetkin Yayınları 2021)
15. Cheneval F, ‘Property rights of personal data and the financing of pensions’ (2021) 24 (2) Critical Review of International Social and Political Philosophy 253-275
16. Custers, B ve Malgieri G, ‘Priceless data: why the EU fundamental right to data protection is at odds with trade in personal data’ (2022) 45 Computer Law & Security Review 1-11
17. Çakırca S İ, Avrupa Birliği ve Türk Veri Koruma Düzenlemeleri Kapsamında Çocuğun Kişisel Verilerinin Korunması (1.Baskı, On İki Levha Yayıncılık 2023)
18. Çavuşoğlu G F, Kişisel Verilerin Yapay Zekayla İşlenmesinden Doğan Özel Hukuk Sorunları (1.Baskı, Yetkin Yayınları, 2021)
19. Çekin M S, ‘Veri Temelli Ekonomi Çağında Bir Temel Hak Olarak Kişisel Verilerin Korunması’ (2020) 37 (2) Anayasa Yargısı 343–356
20. Çelik Y, ‘Özel Hayatın Gizliliğinin Yansıması Olarak Kişisel Verilerin Korunması ve Bu Bağlamda Unutulma Hakkı’ (2017) 8 (32) Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 391-410
21. Çelikel S, Kişisel Verilerin Korunması Hukuku Kapsamında Veri Sorumlusu ve Veri Sorumlusunun Yükümlülükleri (1.Baskı, Seçkin Yayıncılık, 2022)
22. Çobansoy G, ‘İnsan Hakları Açısından Kişisel Verilerin Korunması Sorunu’ (Yüksek Lisans Tezi, Maltepe Üniversitesi 2020)
23. del Rosario L M M, ‘On the Propertization of Data and the Harmonization Imperative’. (2022) 90 (4) Fordham Law Review 1699-1742
24. Deniz İ, Çocuklara Ait Kişisel Verilerin Türk Medeni Kanunu ve KVKK Kapsamında Korunması (1.Baskı, Seçkin Yayıncılık, 2021)
25. Devries W T, ‘Protecting Privacy in the Digital Age’ (2003) 18 (1) Berkeley Technology Law Journal 283-311
26. Doğan B, Karşılaştırmalı Hukukta Anayasal Bir Hak Olarak Kişisel Verilerin Korunması Hakkı (2.Baskı, Seçkin Yayıncılık, 2023)
27. Dülger M V, ‘İnsan Hakları ve Temel Hak ve Özgürlükler Bağlamında Kişisel Verilerin Korunması’ (2018) 5 (1) İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 101-168
28. Dülger M V, Kişisel Verilerin Korunması Hukuku (3. Baskı, Hukuk Akademisi Eğitim ve Yayıncılık 2020)
29. Feyzioğlu F N, Doğanay Ü ve Aybay A, Medeni Hukuk Dersleri 1.Cilt (Üçüncü Bası, Fakülteler Matbaası 1976)
30. Froomkin A M, ‘The Death of Privacy?’ (2000) 52 (5) Stanford Law Review 1461-1543
31. Gönen D, Tüzel Kişilerde Kişilik Hakkı ve Korunması (1. Baskı, On İki Levha Yayıncılık 2011)
32. Günay B, Kişiliğin Korunması Kapsamında Kişisel Verilerin Hukuka Aykırı Kullanılması Nedeniyle Hukuki Sorumluluk (1. Baskı, Seçkin Yayıncılık 2023)
33. Taştan F G, Türk Sözleşme Hukukunda Kişisel Verilerin Korunması (2. Baskı, On İki Levha Yayıncılık 2017)
34. Hartzog W, ‘What is Privacy? That's the Wrong Question’ (2021) 88 (7) The University of Chicago Law Review 1677-1688
35. Havan M E, Kişisel Verilerin Sözleşmeye Konu Olması (1. Baskı, Seçkin Yayıncılık 2023)
36. Helvacı, S, Türk ve İsviçre Hukuklarında Kişilik Hakkını Koruyucu Davalar (1. Baskı, Beta Yayıncılık 2001)
37. Hornung G ve Schnabel C, ‘Data protection in Germany I: The population census decision and the right to informational self-determination’ (2009) 25 (1) Computer Law & Security Report 84-88
38. İmançlı C, Kişisel Sağlık Verilerinin Korun(a)mamasından Doğan Özel Hukuk Sorumluluğu (1. Baskı, On İki Levha Yayıncılık 2020)
39. Janger, E J, ‘Privacy Property, Information Costs, and the Anticommons’ (2003) 54 (4) Hastings Law Journal 899-929
40. Jurcys P, Donewald C, Globocnik J ve Lampinen M, ‘My Data, My Terms: A Proposal For Personal Data Use Licenses’ (2020) 33 Harvard Journal of Law & Technology 1-14
41. Karasu R, Suluk C ve Nal T, Fikri Mülkiyet Hukuku (3.Baskı, Seçkin Yayıncılık 2019)
42. Kaya K, ‘Özel Hayatın Gizliliği Hakkı ile Kişisel Verilerin Korunması Hakkı Bağlamında Ortaya Çıkan Bir Hak Olarak Unutulma Hakkının Değerlendirilmesi’ (2022) 5 (8) Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Akademik Dergisi 177-196
43. Kayıhan Ş, Kişiler Hukuku (Gerçek Kişiler – Tüzel Kişiler) (1. Baskı, Seçkin Yayıncılık 2022)
44. Kılıçoğlu A M, Fikri Haklar (6.Baskı, Turhan Kitabevi 2020)
45. Kılınç Sucu B M, ‘Temel Hak Boyutuyla Kişisel Verilerin Korunması’ (Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi 2022)
46. Kılınç, D, ‘Anayasal Bir Hak Olarak Kişisel Verilerin Korunması’ (2012) 61 (3) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 1089-1169
47. Kıpçak H C, Çalışanların Kişisel Verilerinin İş İlişkisi Kapsamında Korunması (1. Baskı, Seçkin Yayıncılık 2023)
48. Koç F, İş İlişkisinde Kişisel Sağlık Verilerinin İşlenmesi (1. Baskı, On İki Levha Yayıncılık 2022)
49. Kütük D D, ‘Kişisel Verilerin Korunması Hakkı ve İstisnalar’ (Yüksek Lisans Tezi, Gebze Teknik Üniversitesi 2022)
50. Küzeci E, Kişisel Verilerin Korunması (4. Baskı, On İki Levha Yayıncılık 2021)
51. Lambert, P, Understanding the New European Data Protection Rules (1st edn, CRC Press 2018)
52. Lambert, P, A User's Guide to Data Protection: Law and Policy (4th edn, Bloomsbury Professional 2020)
53. Lemley M A, ‘Private Property’ (2000) 52 (5) Stanford Law Review 1545-1557
54. Lessig L, ‘Privacy as Property’ (2022) 69 (1) Social Research: An International Quarterly 247-269
55. Mayer-Schönberger V, Delete: The Virtue of Forgetting in the Digital Age (4th edn, Princeton University Press 2011)
56. Nomer H N ve Ergüne M S, Eşya Hukuku (9.Baskı, On İki Levha Yayınları 2022)
57. Ogbeide E L, "Delineating the Legal Framework for Data Protection: A Fundamental Rights Approach or Data Propertization?" (2022) 20 (1) Journal of Law and Technology 23-37
58. Oğuzman M. K, Seliçi Ö ve Oktay-Özdemir S, Kişiler Hukuku (23. Baskı, Filiz Kitabevi 2024)
59. Okoro E L, ‘Death and Personal Data in the Age of Social Media’ (LLM, Tilburg University 2018)
60. Ovalıoğlu Seyis S, Avrupa Birliği Hukukunda Kişisel Verilerin Korunması (1. Baskı, Adalet Yayınevi 2022)
61. Özbek N, İşverenin Kişisel Verileri Koruma Borcu (1. Baskı, On İki Levha Yayıncılık 2024)
62. Özkan O, Kişisel Verilerin Korunması (1. Baskı, Yetkin Yayınları 2020)
63. Özkaya Ö ve Toprak İ, ‘Anayasa Mahkemesi Kararları Işığında Bir İnsan Hakkı Olarak Kişisel Verilerin Korunması’ (2022) 33 (124) Sayıştay Dergisi 71-99
64. Özsunay E, Gerçek Kişilerin Hukuki Durumu (2. Baskı, Sulhi Garan Matbaası 1974)
65. Peltz-Steele R J, ‘The Pond Betwixt: Differences in the U.S.-EU Data Protection/Safe Harbor Negotiation’ (2015) 19 (1) Journal of Internet Law 14-30
66. Polater S, Yükseköğretim Kurumlarında Meydana Getirilen Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakları ve Hak Sahipliği (1.Baskı, Adalet Yayınevi 2019)
67. Prins C, ‘Property and Privacy: European Perspectives and the Commodification of our Identity’. Guibault Lucie ve Hugenholtz, P. Bernt (eds), The Future of the Public Domain, Identifying the Commons in Information Law (Information Law Series; No. 16) (Kluwer Law International 2006) sa. 223-257
68. Purtova N, ‘Property rights in personal data: Learning from the American discourse’ (2009) 25 (6) Computer Law & Security Review 507-521
69. Purtova N, ‘The illusion of personal data as no one's Property’ (2015) 7 (1) Law, Innovation and Technology 83-111
70. Resta G, ‘The New Frontiers of Personality Rights and the Problem of Commodification: European and Comparative Perspectives’ (2011) 26 Tulane European & Civil Law Forum 33-65
71. Rodotà S, ‘Data Protection as a Fundamental Right’ in Gutwirth S, Poullet Y, Hert P, Terwangne C ve Nouwt S (eds), Reinventing Data Protection? (Springer 2009) 77-82
72. Samuelson P, ‘A New Kind of Privacy? Regulating Uses of Personal Data in the Global Information Economy’ (1999) 87 (3) California Law Review 751-778
73. Samuelson P, ‘Privacy As Intellectual Property?’ (2000) 52 (5) Stanford Law Review 1125-1173
74. Sayın Z G, İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi Kararlarının Medeni Hukuktaki Kişilik Hakkı Kavramına Etkisi (1. Baskı, On İki Levha Yayıncılık 2024)
75. Schwartz P, ‘The Computer in German and American Constitutional Law: Towards an American Right of Informational Self-Determination’ (1989) 37 (4) The American Journal of Comparative Law 675-701
76. Schwartz P, ‘Property, Privacy, and Personal Data’ (2004) 117 (7) Harvard Law Review 2056-2128
77. Serozan R, Eşya Hukuku I (3.Baskı, Filiz Kitabevi 2014)
78. Serozan R, Engin B. İ ve Atamer Y M, Serozan Medeni Hukuk (9. Baskı, On İki Levha Yayıncılık 2022)
79. Sirmen L, Eşya Hukuku (9.Baskı, Yetkin Yayınları 2021)
80. Söğütoğlu S M, ‘Hassas Kişisel Verilerin Korunması Bakımından Kişisel Verilerin Kaydedilmesi Suçu’ (2020) 1 (2) İstanbul Gedik Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 433-472
81. Stepanov I, ‘Introducing a property right over data in the EU: the data producer’s right – an evaluation’ (2020) 34 (1) International Review of Law, Computers & Technology 65-86
82. Sultanlı İ, ‘Anayasal Bir Hak Olan Kişisel Verilerin Korunması Hakkı ve Mahremiyet ile İlişkisi’ (2021) 4 (1) Selçuk Üniversitesi Adalet Meslek Yüksekokulu Dergisi 23-34
83. Şimşek O, Anayasa Hukukunda Kişisel Verilerin Korunması (1. Baskı, Beta Basım Yayın 2008)
84. Tekinay S S, Medeni Hukukun Genel Esasları ve Gerçek Kişiler Hukuku (Gözden Geçirilmiş İlaveli 6. Baskı, Filiz Kitabevi 1992)
85. Tepe E, Özel Hukuk Açısından Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İçtihatları Işığında Kişisel Verilerin Korunması (1. Baskı, Adalet Yayınevi 2021)
86. Tiffany K, ‘The Perennial Debate About Whether Your Phone Is Secretly Listening to You, Explained’ VOX, T.31.12.2018, < https://www.vox.com/the-goods/2018/12/28/18158968/facebook-microphone-tapping-recording-instagram-ads > Erişim Tarihi: 18.02.2026
87. Warren S D ve Brandeis L D, ‘The Right to Privacy’ (1899) 4 (5) Harvard Law Review 193-220
88. Yel Eserol Z İ, ‘Uluslararası Düzenlemelerde Kişisel Verilerin Korunması ve Türk Mevzuatına Göre Değerlendirilmesi’ (Yüksek Lisans Tezi, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi 2024)
89. Yılmaz B, Türk Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararları Işığında Kişisel Verilerin Korunması (1. Baskı, Yetkin Yayınları 2022)
90. Yılmaz S ve Çavuşoğlu G F, Kişisel Verileri Koruma Hukuku (1. Baskı, Yetkin Yayınları 2020)
91. Yüksel H, Kişilik Hakkı İhlali Kapsamında İnsan Üzerinde Yapılan Deneyler ve Hukuki Sonuçları (1. Baskı, On İki Levha Yayıncılık 2017)
92. Yüzbaşı Tobaz F, Avrupa ve Türk Hukukunda Kişisel Verilerin Korunması (1. Baskı, Filiz Kitabevi 2023)
93. Zor A, Veri Sorumlusunun Yükümlülükleri ve Bu Yükümlülüklerin İhlalinden Doğan Özel Hukuk Sorumluluğu (1. Baskı, On İki Levha Yayıncılık 2020)