Genel İlkeler

SDÜ İFADE, üretken yapay zekâ (YZ) araçlarının akademik araştırma ve yayın süreçlerinde sorumlu, şeffaf ve etik ilkeler doğrultusunda kullanılmasını destekler. Üretken yapay zekâ araçları, araştırma ve yayın süreçlerinde yardımcı araçlar olarak kullanılabilir; ancak bilimsel düşünme, akademik değerlendirme ve yazarlık sorumluluğunun yerine geçemez.

YZ araçlarının kullanımı, çalışmanın doğruluğu, özgünlüğü, akademik bütünlüğü ve etik uygunluğuna ilişkin yazar sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Ayrıntılı yazım ve makale sonu beyan kuralları için Yazım Kuralları ve Makale Şablonu sayfaları incelenmelidir.

Yazarlık ve Sorumluluk

Üretken yapay zekâ araçları yazar veya ortak yazar olarak gösterilemez.

Yazarlar; YZ araçları kullanılarak oluşturulan, düzenlenen veya analiz edilen metin, tablo, şekil, kod ve diğer içeriklerin doğruluğundan, uygunluğundan ve akademik bütünlüğünden tamamen sorumludur.

YZ araçlarının kullanımı, yazarların kaynakları doğrulama, verileri kontrol etme ve bilimsel sonuçların güvenilirliğini sağlama yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

Kabul Edilebilir Kullanım

Yazarlar, üretken yapay zekâ araçlarını aşağıdaki destekleyici amaçlarla kullanabilir:

• Dil bilgisi, yazım ve akademik ifade düzenlemelerinde destek almak,
• Metin yapısını ve anlatımı geliştirmek,
• Araştırmacı tarafından doğrulanmış kod, hesaplama veya görselleştirme süreçlerinde destek almak,
• Kaynakça düzenleme veya biçimsel kontrol süreçlerinde destek almak.

Tüm YZ çıktıları, makaleye dahil edilmeden önce yazar tarafından kontrol edilmeli ve doğrulanmalıdır.

Kabul Edilmeyen Kullanımlar

Üretken yapay zekâ araçları aşağıdaki amaçlarla kullanılamaz:

• Sahte veri, sonuç, kaynak, alıntı veya görsel üretmek,
• Araştırma verilerini değiştirmek, çarpıtmak veya manipüle etmek,
• İnsan katkısı ve bilimsel değerlendirme olmaksızın makalenin önemli bölümlerini veya tamamını oluşturmak,
• Akademik analiz, yorumlama veya hakem değerlendirmesinin yerine geçmek.

Etik açıdan uygun olmayan veya doğrulanamayan YZ kullanımının tespit edilmesi durumunda çalışma editoryal değerlendirmede reddedilebilir veya yayımlanmış çalışmalar için gerekli etik işlemler uygulanabilir.

Beyan Zorunluluğu

Makalenin hazırlanması, analiz edilmesi veya görsel/teknik içeriklerin oluşturulması sırasında YZ araçlarından yararlanılmışsa, bu kullanım makale sonunda yer alan Üretken Yapay Zekâ Kullanımı Beyanı bölümünde açıklanmalıdır.

Beyanda kullanılan aracın adı, sürümü, sağlayıcısı ve kullanım amacı belirtilmelidir.

Editör ve Hakemlerin Yapay Zekâ Kullanımı

Editörler ve hakemler, YZ araçlarını yalnızca yardımcı ve karar destek aracı olarak kullanabilir. YZ araçları editoryal değerlendirme veya hakemlik kararlarının yerine geçemez.

Hakem değerlendirme sürecinin gizliliği nedeniyle, gönderilmiş ve yayımlanmamış makale içerikleri üçüncü taraf YZ araçlarına yüklenmemelidir.

Nihai editoryal ve bilimsel değerlendirme kararları yetkin insan değerlendiriciler tarafından verilir.

Etik Uyum

SDÜ İFADE, üretken yapay zekâ kullanımında Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayımlanan ilkeler, ilgili uluslararası akademik yayıncılık standartları ve Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi doğrultusunda hareket eder.

Yazarlar, editörler ve hakemler; yapay zekâ kullanımında şeffaflık, akademik dürüstlük, araştırma bütünlüğü ve bilimsel sorumluluk ilkelerine uymakla yükümlüdür.

Üretken yapay zekâ araçlarının kullanımı, araştırmanın özgünlüğü, doğruluğu ve etik uygunluğuna ilişkin sorumluluğu ortadan kaldırmaz.

Yararlı Kaynaklar

• COPE (Committee on Publication Ethics) yapay zekâ ve yayın etiği rehberleri
• YÖK Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi