Araştırma Makalesi

İbn Mes‘ûd’un Osman Mushafına Muhalefetini Pers-Siyonist Müdahale Açısından Okuma Denemesi

Sayı: 53 30 Aralık 2024
PDF İndir
TR EN

İbn Mes‘ûd’un Osman Mushafına Muhalefetini Pers-Siyonist Müdahale Açısından Okuma Denemesi

Öz

Bu makalede Abdullah b. Mes‘ûd’un, Hazreti Osman’ın tesis ettiği heyet tarafından hazırlanan Mushaflara karşı çıkması ile alakalı rivayet ve haberlerin hakikati araştırılmakta olup, bu hadiseye Pers-Siyonist olarak ifade ettiğimiz Mecûsî ve Sebeî ittifakın uydurma, ekleme ve çıkartma şeklinde müdahalesi ele alınıp irdelenmektedir. Özellikle cerh ve tadil açısından bu nevi rivayetlerin kendisine dayandırıldığı Tâbiînden olan Kûfeli Zir b. Hubeyş araştırılacaktır. Burada Kur’ân’ı tahrif etme ve Kur’ân hakkında şüphe uyandırma çaba ve girişimlerinin özellikle dâru’d-darb ve masna‘u’l-Hadîs denilen Kûfe merkezli olarak devam ettiği varsayılmaktadır. Bu girişimlerin başını bir takım zındıklığını gizleyen ve Şia’yı kullanan Râfızîler ve Yahudiliğini gizleyen Sebeîlerin çektiği ileri sürülmektedir. Bu yazıda özellikle şarkta görev yapan ve Hazreti Osman’a karşı çıkmayan Abdullah b. Mes’ûd gibi Ali b. Ebî Tâlib gibi Ebû Musa el-Eş’arî gibi sahabiler hakkında uydurulan ve/veya çarpıtılan haber ve rivayetlerle sahabeyi itibarsızlaştırmaya ve neticede Osman Mushaf’ına ve Kur’ân’a olan güveni sarsmaya çalışıldığı iddia edilmektedir. Örnek olarak İbn Mes‘ûd ile alakalı haberler ele alınacak, felsefi tahlile tabi tutulacaktır. Zira Zir b. Hubeyş’in rivayetlerindeki iddialar Kur’ân’ın korunmuşluğu açısından ciddi önem arz etmektedir ve bu iddialar bazı aşırı Şiîlerin ve Müsteşriklerin iddialarını doğrular ve destekler niteliktedir. Zir b. Hubeyş’in sıradan bir Alevî oluşu veya aşırı Şîî oluşu ve çok uzun süre yaşlılık dönemi geçirmesi araştırma konumuz açısından önem arz etmektedir. Alevîliği aşırı ve Osmânîliğe düşman şeklinde ise bu nevi rivayetlerin ortaya koyduğu uydurmanın ve sapmanın kaynağı olacaktır. Eğer sıradan bir Alevî ve Osmanîleri reddeden Râfızî bir tavrı yok ise geriye onun yaşlılık döneminde yanıltılmış olması söz konusudur. Bu iki sebepten hiçbiri olmasa bile bu rivayete itimat edilmeyecektir. Zira Kur’ân’ın korunmuşluğu Sahabenin adilliği mütevatirdir; bunun aksini ortaya koyan rivayetler mevcuttur. Bu rivayet ise ahâd ve problemli bir haberdir, reddedilir. Zira İbn Mes‘ûd arda-i ahirada bulunmuş olup, kendisi kadar kadar hazreti Peygamberin arkasında namaz kılan çok az sahabi vardır. Muavvizeteyn surelerinin Kur’ân’dan olduğunu ve namazlarda okunmasının teşvik edildiğini bilmemesi düşünülemez. Onun bu surelerin Kur’ân’dan olduğunu bilmemesi, özel Mushaf’ında bu surelerin mevcut olmadığı iddiası, yazılmış olup sonradan kazıyıp sildiği isnadı, bütün bu rivayetin ortaya koyduğu iddialar ayetlerin ortaya koyduğu Kur’ân’ın mahfûziyetine de yetmiş sureyi bizzat Peygamberden öğrenen İbn Mes‘ûd’un Kur’ân’a vukûfiyetine de ters düşen iddialardır. İbn Mes‘ûd’un Halîfe Osman’ı tekfir ettiği, hususi Mushaf’ının yakılmasına karşı çıktığı ve “Herkes yanında bulunan nüshaları saklasın!”, dediği, sizin bu aşırıp saklayacağınız, kıyamet günü size vebal değil şehadet olacaktır, anlamında özel Mushafları saklayıp teslim etmeme, devletin şura ile aldığı karara direnme hususunda tahrik ettiği iddiaları ağır ithamlar içermektedir. Bu nedenle Kur’ân’da ziyade ve noksan olduğunu söylemeye çalışan bu rivayetleri aktaran ve aynı zamanda kendisi hakkında Alevî ve aşırı Şîî olduğu söylenen Zir b. Hubeyş cerh ve tadile tabi tutulması gerekli görülmüştür. Özel Mushaf’ını teslim etmekte zorlanan ve gönlüne ağır gelip Hazreti Osman’a kırılan İbn Mes‘ûd üzerinden bu isnadı tutturmak hevesine kapılmış olabilecekleri araştırılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Altıkulaç, Tayyar. Günümüze Ulaşan Mesâhif-i Kadîme İlk Mushaflar Üzerine Bir İnceleme. İstanbul: IRCICA, 1436/2015.
  2. Askalânî, Ahmed b. Ali b. Hacer. Fethu’l-Bârî Şerhu Sahîhi’l-Buhârî. İşraf: Muhammed Fuâd Abdülbâkî-Muhibbuddîn el-Hatîb. Saudiyye.
  3. Askalânî, İbn Hacer. el-İsâbe fî temyîzi’s-Sahâbe, thk. Adil Ahmed Abdülmevcûd-Ali Muhammed Muavvid, Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1415/1995.
  4. Askalânî, İbn Hacer. Kitâbu Tehzîbi’t-Tehzîb. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1410/1990.
  5. Aynî, Bedruddîn Ebû Muhammed Mahmûd b. Ahmed. Umdetu’l-Kârî Şerhu Sahîhi’l-Buhârî, haz. Sıdkı Cemîl Attâr, Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1438/2016.
  6. Badur, Sevgi. “Kûfe’nin Sosyal ve Kültürel Yapısına Genel Bir Bakış, (7.-10. Yy.)”. Sosyal ve Kültürel Araştırmalar Dergisi (The Journal of Social and Cultural Studies). II/4 (2016), 129- 162.
  7. Bağdâdî, Abdulkâhir. el-Fark beyne’l-Fırak. thk. Muhammed Muhyiddin Abdulhamit. Beyrut: Mektebetu’l-Asriyye, 1411/1990.
  8. Bedevî, Abdurrahman. Mezâhibu’t-Tefsîri’l-İslamiyye. çev. Abdulhalim Neccâr. takdim: Muhammed Avnî Abdurraûf. Kahire: Mektebetü’r-Rüşd, 2013.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kuran-ı Kerim Okuma ve Kıraat, İslam Araştırmaları (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

26 Aralık 2024

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

10 Ekim 2024

Kabul Tarihi

19 Kasım 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Sayı: 53

Kaynak Göster

APA
Aydın, S. (2024). İbn Mes‘ûd’un Osman Mushafına Muhalefetini Pers-Siyonist Müdahale Açısından Okuma Denemesi. Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 53, 42-60. https://doi.org/10.59149/sduifd.1564783
AMA
1.Aydın S. İbn Mes‘ûd’un Osman Mushafına Muhalefetini Pers-Siyonist Müdahale Açısından Okuma Denemesi. Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2024;(53):42-60. doi:10.59149/sduifd.1564783
Chicago
Aydın, Salih. 2024. “İbn Mes‘ûd’un Osman Mushafına Muhalefetini Pers-Siyonist Müdahale Açısından Okuma Denemesi”. Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sy 53: 42-60. https://doi.org/10.59149/sduifd.1564783.
EndNote
Aydın S (01 Aralık 2024) İbn Mes‘ûd’un Osman Mushafına Muhalefetini Pers-Siyonist Müdahale Açısından Okuma Denemesi. Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 53 42–60.
IEEE
[1]S. Aydın, “İbn Mes‘ûd’un Osman Mushafına Muhalefetini Pers-Siyonist Müdahale Açısından Okuma Denemesi”, Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sy 53, ss. 42–60, Ara. 2024, doi: 10.59149/sduifd.1564783.
ISNAD
Aydın, Salih. “İbn Mes‘ûd’un Osman Mushafına Muhalefetini Pers-Siyonist Müdahale Açısından Okuma Denemesi”. Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 53 (01 Aralık 2024): 42-60. https://doi.org/10.59149/sduifd.1564783.
JAMA
1.Aydın S. İbn Mes‘ûd’un Osman Mushafına Muhalefetini Pers-Siyonist Müdahale Açısından Okuma Denemesi. Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2024;:42–60.
MLA
Aydın, Salih. “İbn Mes‘ûd’un Osman Mushafına Muhalefetini Pers-Siyonist Müdahale Açısından Okuma Denemesi”. Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sy 53, Aralık 2024, ss. 42-60, doi:10.59149/sduifd.1564783.
Vancouver
1.Salih Aydın. İbn Mes‘ûd’un Osman Mushafına Muhalefetini Pers-Siyonist Müdahale Açısından Okuma Denemesi. Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 01 Aralık 2024;(53):42-60. doi:10.59149/sduifd.1564783