6 Şubat Depremleri Sonrası Belediye Stratejik Planlarında Afet Yönetimi Yaklaşımı

Öz

6 Şubat 2023 tarihinde gerçekleşen Kahramanmaraş depremleri, Türkiye’de afet yönetimi politikalarının yerel düzeyde yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymuştur. Bu çalışmanın amacı, Kahramanmaraş depremlerinden etkilenen belediyelerin deprem öncesi ve deprem sonrası hazırladıkları stratejik planlarda afet yönetimi açısından meydana gelen farklılıkları karşılaştırmalı olarak incelemektir. Çalışmanın kapsamını, depremlerden en çok etkilenen dört ilin belediyelerine ait 2020-2024 ve 2025-2029 stratejik planları oluşturmaktadır. Nitel araştırma yöntemiyle gerçekleştirilen çalışmada, belediye stratejik planları doküman analizi tekniğiyle incelenmiştir. Bulgular, afet yönetimine ilişkin en belirgin değişimin GZFT analizlerinde ortaya çıktığını ve belediyelerin stratejik analiz aşamasında afetleri daha görünür ve belirleyici bir unsur haline getirdiğini göstermektedir. Buna karşın, afet yönetimine ilişkin amaç ve hedeflerdeki değişimin daha sınırlı kaldığı; uygulamaya yönelik kurumsal amaç ve hedeflerin daha korunaklı ve görece yavaş değişen bir yapıya sahip olduğu tespit edilmiştir. Bu doğrultuda, belediyelerin afet yönetimini yalnızca stratejik analiz ve farkındalık düzeyinde ele almalarının yeterli olmadığı; bu yaklaşımı uygulamaya yönelik olan amaç, hedef ve performans göstergelerine daha güçlü biçimde aktarmaları gerektiği değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Afet Yönetimi
• Kahramanmaraş Depremleri
• Kamu Yönetimi
• Stratejik Planlama
• Yerel Yönetim

Etik Beyan

The Kahramanmaraş earthquakes of February 6, 2023, highlighted the need to reassess disaster management policies at the local level in Türkiye. This study aims to comparatively examine differences in disaster management between the strategic plans prepared by the municipalities affected by the Kahramanmaraş earthquakes before and after the disaster. The scope of the study includes the 2020–2024 and 2025–2029 strategic plans of the municipalities most affected by the earthquakes. In this qualitative study, municipal strategic plans were examined using document analysis. The findings show that the most significant change in disaster management emerged in the SWOT analyses, with municipalities making disasters a more visible and decisive element of the strategic analysis process. In contrast, changes in disaster management-related goals and objectives remained more limited, indicating that institutional goals and objectives related to implementation had a relatively stable and slower-changing structure. Accordingly, municipalities should not address disaster management only at the level of strategic analysis and awareness; rather, they should more strongly translate this approach into implementation-oriented goals, objectives, and performance indicators.

Disaster Management Approach in Municipal Strategic Plans After the February 6 Earthquakes

Öz

The disasters that cause the most loss of life in Türkiye occur after earthquakes. In addition to the painful losses, negative psychological, social, environmental and economic consequences have also emerged. Eliminating these consequences or reducing their impact is only possible with effective disaster management. Since disasters are local phenomena, local governments have great responsibility in disaster management. As the frequency of disasters increases, the roles and duties of local governments become more important. In addition to the fact that the responsibilities of local governments regarding disasters are determined by legislation, the plans they prepare also guide the activities they will implement. The aim of this study is to comparatively analyze the changes in terms of disaster management in the strategic plans prepared by the local governments affected by the Kahramanmaraş earthquakes that occurred on February 6, 2023, before and after the earthquake. It is evaluated that awareness has increased to a higher level with the earthquakes, but the institutional goals and objectives, which are aimed at implementation, are more protected and change more slowly. As a result of the study, it was determined that municipalities showed an orientation towards disaster management in their strategic planning approach after the earthquakes.

Anahtar Kelimeler

• Disaster Management
• Kahramanmaraş Earthquakes
• Local Government
• Public Administration
• Strategic Planning

Etik Beyan

No personal data or materials containing identifying information were used in the study. Only publicly available documents were used. Therefore, ethics committee approval was not required. This study was conducted in accordance with the principles of scientific research and publication ethics.

Kaynakça

1. Adıyaman Belediyesi (2019). 2020-2024 Stratejik Planı. http://www.sp.gov.tr/tr/stratejik-plan/kurum/456
2. Adıyaman Belediyesi (2024). 2025-2029 Stratejik Planı. http://www.sp.gov.tr/tr/stratejik-plan/kurum/456
3. AFAD (2014). Açıklamalı afet yönetimi terimleri sözlüğü. Türkiye Cumhuriyeti, İçişleri Bakanlığı, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı Yayınları.
4. AFAD (2023). 06 Şubat 2023 Pazarcık-Elbistan Kahramanmaraş (Mw: 7.7 - Mw: 7.6) Depremleri Raporu. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, Deprem ve Risk Azaltma Genel Müdürlüğü, Deprem Dairesi Başkanlığı. https://deprem.afad.gov.tr/assets/pdf/Kahramanmara%C5%9F%20Depremi%20%20Raporu_02.06.2023.pdf
5. Altan, Y., Kerman, U., Aktel, M., & Öztop, S. (2013). Kamu yönetiminde stratejik planlama: Büyükşehir belediyeleri örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi İİBF Dergisi, 18(3), 111-130.
6. Altun, F. (2023). Afetlerin ekonomik ve sosyal etkileri: Türkiye örneği üzerinden bir değerlendirme. Sosyal Çalışma Dergisi, 2(1), 1-15.
7. Armenian, H.K., Morikawa, M., Melkonian, A.K., Hovanesian, A.P., Haroutunian, N., Saigh, P.A., Akiskal, K., & Akiskal, H. S. (2000). Loss as a determinant of PTSD in a cohort of adult survivors of the 1988 earthquake in Armenia: implications for policy. Acta Psychiatrica Scandinavica, 102, 58-64. https://doi.org/10.1034/j.1600-0447.2000.102001058.x
8. Büyükkaracığan, N. (2017). Türkiye’ de kriz ve afet yönetimi mevzuatının değerlendirilmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal ve Teknik Araştırmalar Dergisi, 13, 144-193.

9. Coppola, D. P. (2015). Introduction to international disaster management (3rd ed.). Butterworh-Heinemann (Elsevier).
10. Corbin, J., & Strauss, A. (2008). Basics of qualitative research: Techniques and procedures for developing grounded theory (3th edition). USA: Sage Publications. https://psycnet.apa.org/doi/10.4135/9781452230153
11. Demirkasımoğlu, M. (2018). Tatbikat Planlaması ve Yönetimi. Resilience, 2(2), 145-165. https://doi.org/10.32569/resilience.490627
12. Duruel, M.C., & Çelebi, A. (2023). Workplace disaster and emergency plans, risk analysis and implementation. Resilience Journal, 7(2), 357-373. https://doi.org/10.32569/resilience.1343581
13. Esmer Duruel, H.E., & Duruel, M.C. (2024). Depremden sonra ortaya çıkan bir diğer felaket: Sucul kirlilik. I. Uluslararası İstiklal Sempozyumu Tam Metin Bildiri Kitapçığı, 67-75.
14. Genç, F. N. (2015). Türk kamu yönetiminde stratejik planlama. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23.
15. Güzel, İ. H. (2024). Belediye planlarında afet sorunu: Malatya, Hatay, Kahramanmaraş ve Adıyaman Belediyeleri örneği. Memleket Siyaset Yönetim, 19(43), 637-660. https://doi.org/10.56524/msydergi.1463090
16. Hatay Büyükşehir Belediyesi (2019). 2020-2024 Stratejik Planı. http://www.sp.gov.tr/tr/stratejik-plan/kurum/665
17. Hatay Büyükşehir Belediyesi (2024). 2025-2029 Stratejik Planı. http://www.sp.gov.tr/tr/stratejik-plan/kurum/665
18. Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi (2019). 2020-2024 Stratejik Planı. http://www.sp.gov.tr/tr/stratejik-plan/kurum/404
19. Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi (2024). 2025-2029 Stratejik Planı. http://www.sp.gov.tr/tr/stratejik-plan/kurum/404
20. Karasu, M. A., & Demir, M. (2012). Stratejik planlama, performans esaslı bütçeleme ve büyükşehir belediyelerindeki uygulamalar. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(3), 339-349.
21. Kaya, H., & Yaylı, H. (2023). Belediyelerin kentsel dirençlilik algısını stratejik planlardan okumak: TR71 bölgesi örneği. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 6(2), 376-385. https://doi.org/10.33712/mana.1260172
22. Kim, H., Yoo, J.H., & Cho, S. (2020). The role of local governments before and during chemical accidents,focusing on changes in hazardous chemical management systems. Journal of Environmental Policy & Planning, 22(3), 328-342. https://doi.org/10.1080/1523908X.2020.1721275
23. Korkın, E., & Öztop, S. (2022). Büyükşehir belediyeleri stratejik planlarında afet yönetimi. Medeniyet Araştırmaları Dergisi, 7(1), 61-75. https://doi.org/10.52539/mad.1120801
24. Kusumasari, B., Alam, Q., & Siddiqui, K. (2010). Resource capability for local government in managing disaster. Disaster Prevention and Management: An International Journal, 19(4), 438-451. https://doi.org/10.1108/09653561011070367
25. Küçükyağcı, T. (2024). Afetle mücadelede yerel yönetimlerin rolü ve etkisi: Japonya-Türkiye karşılaştırması. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, Türkiye-Japonya diplomatik ilişkilerinin 100. yılı özel sayısı, 237-255. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1523658
26. MacManus, S.A., & Caruson, K. (2006). Code Red_Florida city and county officials rate threat information sources and the home-land security advisory system. State and Local Government Review, 38(1), 12–22. https://doi.org/10.1177/0160323X0603800102
27. Malalgoda, C., Amaratunga, D., & Haigh, R. (2016). Overcoming challenges faced by local governments in creating a resilient built environment in cities. Disaster Prevention and Management, 25(5), 628-648. http://dx.doi.org/10.1108/DPM-11-2015-0260
28. Malatya Büyükşehir Belediyesi (2019). 2020-2024 Stratejik Planı. http://www.sp.gov.tr/tr/stratejik-plan/kurum/406
29. Malatya Büyükşehir Belediyesi (2024). 2025-2029 Stratejik Planı. http://www.sp.gov.tr/tr/stratejik-plan/kurum/406
30. Mızrak, S. (2024). Public's social media use during the Kahramanmaraş earthquakes on 6 February 2023. International Journal of Disaster Risk Reduction, 108 (104541), 1-18. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2024.104541
31. Nacar, Ş. (2025). Yıkıntılar arasında hayatta kalmak: 6 Şubat depremlerinin psikolojik etkileri üzerine bir inceleme. International Academic Social Resources Journal, 10(4), 282-287. https://doi.org/10.5281/zenodo.16937337
32. Özdemir, A. (2023). Afet yönetiminde belediyelerin rolü. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 12(2), 828-839. https://doi.org/10.37989/gumussagbil.1275745
33. Özler, M. (2023). afet riski bulunan yerlerde afete karşı dirençlilikte belediyelerin rolü. Akademik İncelemeler Dergisi, 18(2), 420-442. https://doi.org/10.17550/akademikincelemeler.1298658
34. Polat, M.F. (2023). Toksikolojik afetler. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 8(2), 851-854.
35. Sak, R., Şahin Sak, İ.T., Öneren Şendil, Ç., & Nas, E. (2021). Bir araştırma yöntemi olarak doküman analizi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 4(1), 227-250. http://doi.org/10.33400/kuje.843306
36. Sayğılı, D. D. (2014). Merkezi kamu idarelerinde stratejik planların uygulama etkinliğinin artırılması. Mülga Kalkınma Bakanlığı, Yayın No: 2903. (Uzmanlık Tezi).
37. Strateji ve Bütçe Başkanlığı (2019). Belediyeler için stratejik planlama rehberi. http://www.sp.gov.tr/upload/xSpKutuphane/files/2nABM+Belediyeler_Icin_Stratejik_Planlama_Rehberi.pdf
38. Strateji ve Bütçe Başkanlığı (2023). 2023 Kahramanmaraş ve Hatay depremleri raporu. https://www.sbb.gov.tr/2023-kahramanmaras-ve-hatay-depremleri-raporu/
39. Şahin, G. (2016). Yerel yönetimlerde afetlere hazırlık ve zarar azaltma sorumlulukları: İzmir Büyükşehir Belediyesi örneği. 10. Kamu Yönetimi Sempozyumu Tam Metin Bildiri Kitabı, 935-966.
40. Şen, S. (2023). Kahramanmaraş depremlerinin ekonomiye etkisi. Diplomasi ve Strateji Dergisi, 4(1), 1-55.
41. Üzmez, U., & Dilaveroğlu, A. (2024). Belediyelerin afetlere karşı hazır oluşu ve afet yönetiminin stratejik planlar üzerinden incelenmesi: 6 Şubat depremleri örneği. Memleket Siyaset Yönetim, 19(43), 771-804. https://doi.org/10.56524/msydergi.1503164
42. Tez, M. (2022). Afetlerde çevre sağlığı sorunları. Afetlerde Güncel Bilgi ve Yaklaşımlar (1. Baskı, s. 32-44). Türkiye Klinikleri Yayınları.
43. UNISDR (2017). Local government powers for disaster risk reduction: A study on local-level authority and capacity for resilience. United Nations Office for Disaster Risk Reduction. https://www.undrr.org/publication/local-government-powers-disaster-risk-reduction-study-local-level-authority-and
44. Wang, C.Y., & Kuo, M.F. (2014). Strategic styles and organizational capability in crisis response in local government. Administration & Society, 49(6), 798-826. https://doi.org/10.1177/0095399714544940
45. Yetkin, O. (2026). Bütünleşik Afet Yönetimi Bağlamında Büyükşehir Belediyelerinin 2025-2029 Stratejik Planlarının Analizi. Afet ve Risk Dergisi, 21(5). https://doi.org/10.35341//afet.1754867
46. Yıldız, G. (2024). Konuşulmayanın yankıları: 6 Şubat Kahramanmaraş depreminin zihinlerde bıraktığı izler ve sosyal yansımaları. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 10(4), 505-516. https://doi.org/10.5281/zenodo.13118733
47. Yıldız, R. (2013). Belediyelerde stratejik planlamanın uygulanabilirliği: Fatih Belediyesi örneği. İstanbul Aydın Üniversitesi Dergisi, 5(18), 39-62.
48. Yildiz, E., & Duruel, M. C. (2024). Bütünleşik afet yönetiminde stratejik planların yeri ve önemi. I. Uluslararası İstiklal Sempozyumu Tam Metin Bildiri Kitapçığı, 478-485.
49. Yildiz, E., & Duruel, M. C. (2022). Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) stratejik planlarının değerlendirilmesi. Acil Yardım ve Afet Bilimi, 2(1), 19-24.
50. Yılmaz, C. (2024). Yerel yönetimlerin afet ve acil durum yönetimindeki yeri: Gaziantep Büyükşehir Belediyesi örneği. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 23(3), 1187-1213. https://doi.org/10.21547/jss.1418595
51. Yüksel, Ş. (2000). Felakete uyum ve ruh sağlığı. Klinik Psikiyatri, 3(3), 5-11.
52. Yüksel, F. (2002). Sürekli değişen kentsel faktörler karşısında yerel yönetimlerde stratejik planlama gereği. Çağdaş Yerel Yönetimler Dergisi, TODAİE, 11(1), 31-41.
53. 5216 Sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu (2004). Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Resmi Gazete, Resmi Gazete Sayısı: 25531. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5216&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
54. 5393 Sayılı Belediye Kanunu (2005). Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Resmi Gazete, Resmi Gazete Sayısı: 25874. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5393&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
55. 5302 Sayılı İl Özel İdaresi Kanunu (2005). Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Resmi Gazete, Resmi Gazete Sayısı: 25745. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5302&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5