Liderlik Davranışının Örgütsel Adalet Algısı ve İşten Ayrılma Niyeti Üzerine Etkileri: Konaklama İşletmelerinde Bir Uygulama

Öz

This study investigated the effects of the managers' leadership behaviors on employees' organizational justice perceptions and turnover intentions. 620 questinaries were completed by the employees working in five stars-hotels in Alanya. Seven dimensions, as "visionary leadership", "transactional leadership", "transformational leadership", "distribution of justice", "procedural fairness", "interpersonal justice" and "intention to leave", were obtained in the study. Consequently, in case of the employees' attitudes towards the perception of leadership are high, organizational justice perceptions are high, too, when turnover intention low. However, while employees’ organizational justice perceptions are negative, their turnover intentions were increased

Anahtar Kelimeler

• -

LİDERLİK DAVRANIŞININ ÖRGÜTSEL ADALET ALGISI VE İŞTEN AYRILMA NİYETİ ÜZERİNE ETKİLERİ: KONAKLAMA İŞLETMELERİNDE BİR UYGULAMA

Öz

Bu çalışmada otel yöneticilerinin liderlik davranışlarının, çalışanların örgütsel adalet algılamaları ve işten ayrılma niyetleri üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Alanya’da faaliyet gösteren 5 yıldızlı otel işletmelerinin çalışanlarına 620 anket uygulanmıştır. Çalışmada “vizyoner liderlik”, “etkileşimci liderlik”, “dönüşümcü liderlik”, “dağıtım adaleti”, “işlem adaleti”, “etkileşim adaleti” ve “işten ayrılma niyeti” olarak 7 boyut elde edilmiştir. Sonuç olarak çalışanların liderlik algılarına yönelik tutumlarının olumlu olduğu durumda, örgütsel adalet algılarının da yüksek olduğu, işten ayrılma niyetlerinin ise düştüğü görülmüştür

Anahtar Kelimeler

• Liderlik Davranışı, Örgütsel Adalet, İşten Ayrılma Niyeti

Kaynakça

1. AJZEN, I. ve FISHBEIN, M. (1980). Understanding Attitudes And Predicting Social Behavior, Prentice Hall, New Jersey.
2. ALTMANN, R. (2000). “Understanding Organizational Climate: Start Minimizing Your Workforce Problems”, Water Engineering&Management, 147(6): 31-32.
3. ALTINKURT,Y. ve YILMAZ, K. (2010). “Değerlere Göre Yönetim ve Örgütsel Adalet ĠliĢkisinin Ortaöğretim Okulu Öğretmenlerinin Algılarına Göre Ġncelenmesi”, Journal of Educational Administration: Theory and Practice, 16(4): 463-484.
4. ALTINTAġ, F.Ç. (2006). “Bireysel Değerlerin Örgütsel Adalet ve Sonuçları ĠliĢkisinde Yönlendirici Etkisi: Akademik Personel Üzerinde Bir Analiz”, ĠĢletme Fakültesi Dergisi, 7(2): 19-40.
5. ALTSO (2012), Alanya Ekonomik Rapor/2011, Alanya Ticaret ve Sanayi Odası Yıllık Yayınları, ISBN:978-605-137-162-7.
6. ARI, G.S., BAL, H., BAL, E.E. (2010). “ĠĢe Bağlılığın TükenmiĢlik ve ĠĢten Ayrılma Niyeti ĠliĢkisindeki Aracılık Etkisi: Yatırım Uzmanları Üzerinde Bir AraĢtırma”, Süleyman Demirel Üniversitesi Ġktisadi ve Ġdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(3):143-166.
7. ARSLANTAġ, C. ve PEKDEMĠR, I. (2007). “DönüĢümcü Liderlik, Örgütsel VatandaĢlık DavranıĢı ve Örgütsel Adalet Arasındaki ĠliĢkileri Belirlemeye Yönelik Görgül Bir AraĢtırma”, Sosyal Bilimler Dergisi, 1: 261-286.
8. AVCI, U. ve TOPALOĞLU, C. (2009). “HiyerarĢik Kademelere Göre Liderlik DavranıĢlarını Algılama Farklılıkları: Otel ÇalıĢanları Üzerinde Bir AraĢtırma”, KMU Ġktisadi ve Ġdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11(16): 1-20.

9. BALFOUR, D.L. ve WECHSLER, B. (1996). “Organizational Commitment: Antecedents and Outcomes in Public Organizations”, Public Productivity and Management Review, 29: 256-277.
10. BARLETT, K.R. (1999). “The Relationship Between Training And Organizational Commitment: A Study in The Health Care Field”, Human Resource Development Quarterly, 12(4): 335-352.
11. BIDARIAN, S. ve JAFARI, P. (2012). “The Relationship Between Organizational Justice A-and Organizational Trust”, Journal of Social and Behavioral Science, 47: 1622- 1626.
12. BOLAT, Ġ.B., BOLAT, T. ve AYTEMĠZ SEYMEN, O. (2009). “Güçlendirici Lider DavranıĢları ve Örgütsel VatandaĢlık DavranıĢı Arasındaki ĠliĢkinin Sosyal Mübadele Kuramından Hareketle Ġncelenmesi”, Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(21): 215-239.
13. BUDAK, G. ve BUDAK, G. (2004). ĠĢletme Yönetimi, BarıĢ Yayınları Fakülteler Kitabevi, Ġzmir.
14. BULUÇ, B. (2009). “Sınıf Öğretmenlerinin Algılarına Göre Okul Müdürlerinin Liderlik Stilleri Ġle Örgütsel Bağlılık Arasındaki ĠliĢki”, Educational Administration: Theory and Practice, 15(57): 5-34.
15. BUSHRA, F., USMAN, A. ve NAVEED, A. (2011). “Effect of Transformational Leadership on Employees’ Job Satisfaction and Organizational Commitment in Banking Sector of Lahore (Pakistan)”, International Journal of Business and Social Science, 2(18): 261-267.
16. CHO, J. ve DANSEREAU, F. (2010). “Are Transformational Leaders Fair? A Multi-Level Study of Transformational Leadership, Justice Perceptions, and Organizational Citizenship Behaviors”, Journal of The Leadership Quaterly, 21: 409-421.
17. CHUNG, J.Y., JUNG, C.S., KYLE, G.T. ve PETRICK, J.F. (2010). “Servant Leadership and Procedural Justice in the U.S. National Park Service: The Antecedents of Job Satisfaction”, Journal of Park and Recreation Administration, 28(3): 1-15.
18. ÇAKAR, N.G. ve CEYLAN, A. (2005). “ĠĢ Motivasyonunun ÇalıĢan Bağlılığı ve ĠĢten Ayrılma Eğilimi Üzerindeki Etkileri”, DoğuĢ Üniversitesi Dergisi, 6(1): 52-66.
19. ÇEKMECĠOĞLU, H.G. (2005). “Örgüt Ġkliminin ĠĢ Tatmini ve ĠĢten Ayrılma Niyeti Üzerindeki Etkisi: Bir AraĢtırma”, Cumhuriyet Üniversitesi Ġktisadi ve Ġdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(2): 23-39.
20. ÇAKAR, U. ve ARBAK, Y. (2003). “DönüĢümcü Liderlik Duygusal Zekâ Gerektirir Mi? Yöneticiler Üzerinde Örnek Bir ÇalıĢma”, Dokuz Eylül Üniversitesi Ġktisadi ve Ġdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18(2): 83-98.
21. DALGIN, T. ve TOPALOĞLU, C. (2010). “Liderlik DavranıĢları ve ĠĢ Tatmini Arasındaki ĠliĢki: Marmaris’te faaliyet Gösteren BeĢ Yıldızlı Otel ĠĢletmelerinde Uygulama”, 11.Ulusal Turizm Kongresi Bildiri Kitabı, Ed.Çolakoğlu, O. E., 193-202.
22. ERDOĞAN, Ġ. (2007). ĠĢletmelerde DavranıĢ, Malatyalı ĠĢ Adamları Derneği Yönetim Yayınları Dizisi – 1, Ġstanbul.
23. EREN, E. (2010). Örgütsel DavranıĢ ve Yönetim Psikolojisi, Beta Basım Dağıtım, Ġstanbul.
24. FERRIS, G.R. (1985). “Role Of Leadership in The Employee Withdrawal Process: A Constructive Replication”, Journal Of Applied Psychology, 70(4): 777-781.
25. GEFEN, D., RAGOWSKY, A. ve RIDINGS, C. (2008). “Leadership and Justice: Increasing Non Participating Users’ Assessment Of an IT Through Passive Participation”, Journal of Information and Mangement, 45: 507-512.
26. GRAEN, G.B., LIDEN, R.C. ve HOEL, W. (1982). “Role Of Leadership in The Employee Withdrawal Process”, Journal Of Applied Psychology, 67(6): 868-872.
27. GROVER, S.L. ve COPPINS, A. (2012). “The Ġntersection of Justice and Leadership: Testing a Moderation Model of Contingent Reward and Interpersonal Fairness” European Management Journal, 30: 490-498.
28. GÜL, H. ve ġAHĠN, K. (2011). “Bilgi Toplumunda Yeni Bir Liderlik YaklaĢımı Olarak Transformasyonel Liderlik ve Kamu ÇalıĢanlarının Transformasyonel Liderlik Algısı”, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25: 237-249.
29. GÜMÜġOĞLU, L., KARAKĠTAPOĞLU, Z. ve HĠRST, G. (2012). “Transformational Leadership and R&D Workers' Multiple Commitments: Do Justice and Span Of Control Matter?”, Journal of Business Research, 66(11): 2269-2278.
30. ĠÇERLĠ, L. (2010). “Örgütsel Adalet: Kuramsal Bir YaklaĢım”, GiriĢimcilik ve Kalkınma Dergisi, 5(1): 67-92.
31. ĠġCAN, Ö.M. ve SAYIN, U. (2010). “Örgütsel Adalet, ĠĢ Tatmini ve Örgütsel Güven Arasındaki ĠliĢki”, Atatürk Üniversitesi, Ġktisadi ve Ġdari Bilimler Dergisi, 24(4): 195-216.
32. KENT, T. (2005). “Leading and Managing: It Takes Two Tango”, Journal of Management Decision, 2005, 43, (7/8):1010-1017.
33. KILIÇ, A. (2004), Örgüt Ġçi Stres Faktörlerin ÇalıĢanların ÇatıĢma ve ĠĢten Ayrılma Eğilimleri Üzerindeki Etkisi, (YayımlanmamıĢ Yüksek Lisans Tezi), Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
34. KĠM, W.G. ve BRYMER, R. (2011). “The Effects Of Ethical Leadership On Manager Job Satisfaction, Commitment, Behavioral Outcomes, and Firm Performance”, International Journal of Hospitality and Management, 30: 1020-1026.
35. KOÇEL, T. (2010). ĠĢletme Yöneticiliği, Beta Basım Yayım Dağıtım A.ġ., Ġstanbul. KÖKSAL, O. (2011). “Organizasyonel Etkinliği Sağlamanın Yeni Yolu: Simbiyotik Liderlik”, C.Ü. Ġktisadi ve Ġdari Bilimler Dergisi, 12(1): 55-72.
36. KUTANĠS, R.Ö. ve MESCĠ, M. (2010). “Örgütsel Adaletin ÇalıĢanların ĠĢ Tatminine Etkisi: Turizm Alanında Eğitim Veren Bir Yükseköğretim Kurumuna Yönelik Bir Örnek Olay ÇalıĢması”, Sosyal ve Ekonomik AraĢtırmalar Dergisi, 13(19): 527- 552. LANIER, D., JACKSON, F.H. ve LANIER, R. (2010). “Job Rotation As A Leadership Development Tool”, The Consortium Development, 14(2): 21-25.
37. MARDANOV, I. ve HEISCHMIDT, K. (2008). “Leader-Member Exchange and Job Satisfaction and Predicted Employee Turnover”, Journal of Leadership and Organizational Studies, 15(2): 159-175.
38. MASOOD, S.A., DANI, S.S. ve BACKHOUSE, C.J., (2006). “Transformational Leadership And Organizational Culture: The Situational Strength Perspective”, Journal of Engineering Manufacture, 220(B): 941-949.
39. MOBLEY, W.H., HORNER, S.O. ve HOLLINGSWORTH, A.T. (1978). “An Evaluation of Precursors of Hospital Employee Turnover”, Journal Of Applied Psychology, 63: 408-414.
40. NOJANI, M.I., ARJMANDNIA, A.A., AFROOZ, G.A. ve RAJABI, M. (2012). “The Study on Relationship Between Organizational Justice and Job Satisfaction in Teachers Working Ġn General, Special And Gifted Education Systems”, Journal of Social and Behavioral Science, 46: 2900-2905.
41. OLKKONEN, M.E. ve Lipponen, J. (2006). “Relationships Between Organizational Justice, Identification with Organization and Work Unit, and Group-Related Outcomes”, Journal of Organizational Behaviour and Human Decision Process, 100: 202-215.
42. ONAY, M. ve KILCI, S. (2011). “ĠĢ Stresi ve TükenmiĢlik Duygusunun ĠĢten Ayrılma Niyeti Üzerine Etkileri: Garsonlar ve AĢçıbaĢılar” Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 3(2): 363-372.
43. ÖZMEN, F. ve AKÜZÜM, C. (2010). “Okulların Kültürel Yapısı Ġçinde ÇatıĢmalara BakıĢ Açısı ve ÇatıĢma Çözümünde Okul Yöneticilerini Liderlik DavranıĢları”, Sosyal ve BeĢeri Bilimler Dergisi, 2(2): 65-75.
44. RUSBULT, C.E., FARRELL, D., ROGERS, G. ve MAINOUS, A.G. (1988).” Impact of Exchange Variables On Exit, Voice, Loyalty and Neglect: An Integrative Model of Responses to Decline Job Satisfaction”, Academy of Management Journal, 31(3): 599- 627.
45. ġAHĠN, F. (2012). “Lider-Üye EtkileĢimi Ġle ĠĢten Ayrılma Niyeti Arasındaki ĠliĢki Üzerinde Cinsiyetin Etkisi”, Ege Akademik BakıĢ Dergisi, 11(2): 277-288.
46. ġEġEN, H. ve BASIM, H.N. (2010). “ÇalıĢanların Adalet Algısının Örgütsel VatandaĢlık DavranıĢlarına Etkisi: ĠĢ Tatmininin Aracılık Rolü”, ODTÜ GeliĢme Dergisi, 37: 171-193.
47. TAĞRAF, H. ve ÇALMAN, Ġ. (2009). “OHĠO Üniversitesi Liderlik Modeline Göre OluĢan Liderlik Biçimlerinin ĠĢletmelerin Ġhracat Performansı Üzerine Etkisi ve Gaziantep Ġlinde Bir AraĢtırma”, Atatürk Üniversitesi Ġktisadi ve Ġdari Bilimler Dergisi, 23(2): 135-154.
48. TELLĠ, E., ÜNSAR, A.S. ve OĞUZHAN, A. (2012). “Liderlik DavranıĢ Tarzlarının ÇalıĢanların Örgütsel TükenmiĢlik ve ĠĢten Ayrılma Eğilimleri Üzerine Etkisi: Konuyla Ġlgili Bir Uygulama”, Electronic Journal Of Vocational Colleges, Aralık:135-150.
49. TETT, R.P. ve MEYER, J.P. (1993). “Job Satisfaction, Organizational Commitment, Turnover Intention and Turnover: Path Analyses Based On Meta Analytical Findings”, Personnel Psychology, 78: 273-285.
50. TUTAR, H., TUZCUOĞLU, F., ARGÜN, Ç. ve AKMAN, E. (2009). “DönüĢümcü/EtkileĢimci Liderliğin Örgütsel AdanmıĢlık Üzerine Etkisi: KarĢılaĢtırmalı Bir ÇalıĢma”, International Davraz Congress on Social and Economic Issues Shaping the World’s Future; New Global Dialogue, 14-27, September:1384-1396.
51. Türk Dil Kurumu, Büyük Türkçe Sözlük, http://tdkterim.gov.tr/bts/ (14.02.2013; 18:04) UĞURLU, C.T. ve ÜSTÜNER, M. (2011). ”Öğretmenlerin Örgütsel Bağlılık Düzeyleríne Yonetícílerínín Etik Liderlik ve Örgütsel Adalet DavranıĢlarının Etkísí”, Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 41: 434-448.
52. VOON, M.L., LO, M.C., NGUI, K.S., ve AYOB, N.B.,(2011). “The Ġnfluence Of Leadership Styles on Employees’ Job Satisfaction in Public Sector Organizations in Malaysia”, International Journal of Business, Management and Social Sciences, 2(1): 24-32.
53. WANG, P. ve WALUMBWA, F.O. (2007). “Family-Friendly Programs, Organizational Commitment, and Work Withdrawal: The Moderating Role Of Transformational Leadership”, Personnel Pshchology, 60: 397-427.
54. WATSON, L. (2009). “Leadership’s Influence On Job Satisfaction”, Journal of Radiologic Technology, 80(4): 297-308.
55. WILKINSON, R. (2010). “Leadership Role Profile and Job Satisfaction of Restaurant General Managers”, Journal of Foodservice Business Research, 13: 331-345.
56. YAVUZ, E. (2009). “ĠĢgörenlerin DönüĢümcü Liderlik ve Örgütsel Bağlılık Ġle Ġlgili Tutumlarına Yönelik Bir AraĢtırma”, ĠĢletme AraĢtırmaları Dergisi, 1(2): 51-69.
57. YAZICIOĞLU, Ġ. ve TOPALOĞLU, I.G. (2019). “Örgütsel Adalet ve Bağlılık ĠliĢkisi: Konaklama ĠĢletmelerinde Bir Uygulama”, ĠĢletme AraĢtırmaları Dergisi, 1(1): 3-16
58. YILMAZ, B. ve HALICI, A. (2010). “ĠĢgücü Devir Hızını Etkileyen Etmenler: Sekreterlik Mesleğinde Bir AraĢtırma”, International Journal Of Economic And Administrative Studies, 2(4): 93-108.
59. YILMAZ, H. ve KARAHAN, A. (2010). “Liderlik DavranıĢı, Örgütsel Yaratıcılık ve ĠĢ Gören Performansı Arasındaki ĠliĢkilerin Ġncelenmesi: UĢak’ta Bir AraĢtırma”, Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 17(2): 145-158.
60. YILMAZ, K. ve ALTINKURT, Y. (2012). “ Relationship Between The Leadership Behaviors, Organizational Justice and Organizational Trust”, Çukurova University Faculty of Education Journal, 41(1): 12-24.
61. YÜRÜR, S. ve ÜNLÜ, O. (2011). “Duygusal Emek, Duygusal Tükenme ve ĠĢten Ayrılma Niyeti ĠliĢkisi”, “ĠĢ, Güç” Endüstri ĠliĢkileri ve Ġnsan Kaynakları Dergisi, 13(2): 83-104.
62. ZHANG, X., WALUMBWA, F.O., ARYEE, S. ve CHEN, Z.X. (2013). “Ethical Leadership, Employee Citizenship and Work Withdrawal Behaviors: Examining Mediating And Moderating Processes”, The Leadership Quarterly, 24: 284–297.
63. ZHU, W., CHEW, I.K.H. ve SPANGLER, W.D. (2005). “CEO Transformational Leadership and Organizational Outcomes: The Mediating Role Of Human– Capital-Enhancing Human Resource Management”, Journal of The Leadership Quarterly, 16: 39-52.