Lider-Üye Etkileşiminin Yenilikçi İş Davranışına Etkisinde İş Becerikliliğinin Rolü

Öz

Örgütler açısından çalışanların kurumda yenilikçi iş davranışı sergilemesi, yaratıcı fikirler geliştirmesi ve bunları uygulamaya yönelik çabalarının olması önemli görülmektedir. Bu süreçte özellikle lider-üye etkileşiminin varlığı çalışan bireylerin iş ortamındaki tecrübelerini şekillendirirken, iş becerikliliği de kişilerin işlerini ve ilişkilerini yeniden düzenleyerek görevlerine daha fazla anlam katmalarına olanak tanımaktadır. Bu bağlamda araştırmanın amacı lider-üye etkileşiminin yenilikçi iş davranışı ilişkisinde iş becerikliliğinin rolünü tespit etmektir. Araştırmanın örneklemini, kamu kurumları ve özel işletmelerde çalışan kişiler oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak anket formu kullanılmış, araştırma deseni olarak ise nicel yöntem çerçevesinde kesitsel saha araştırması tercih edilmiştir. Örneklem seçiminde kolayda örnekleme yöntemi uygulanmıştır. Çalışma modelini test etmek için gerçekleştirilen analizler sonucunda lider-üye etkileşimi değişkeninin yenilikçi iş davranışı ve iş becerikliliği değişkenleriyle arasında pozitif ilişkinin olduğu belirlenmiştir. Ayrıca iş becerikliliğinin yenilikçi iş davranışıyla pozitif ilişki içerisinde bulunduğu saptanmıştır. Son olarak gerçekleştirilen aracılık analizi neticesinde ise lider-üye etkileşiminin yenilikçi iş davranışı üzerindeki etkisinde iş becerikliliğinin aracılık rolü bulunduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Lider-Üye Etkileşimi
• Yenilikçi İş Davranışı
• İş Becerikliliği

The Role of Job Crafting in The Effect of Leader-Member Exchange on Innovative Work Behavior

Abstract

For organizations, it is crucial for employees to exhibit innovative work behaviors, develop creative ideas, and strive to implement them. In this process, the presence of leader-member exchange shapes employees' experiences in the workplace, while job crafting allows individuals to reorganize their work and relationships, adding more meaning to their duties. In this context, the aim of this research is to determine the role of job crafting in the relationship between leader-member exchange and innovative work behavior. The research sample consists of employees in public institutions and private enterprises. A survey was used as the data collection tool, and a cross-sectional field study was chosen within the framework of the quantitative method. Convenience sampling was used in sample selection. Analyses conducted to test the study model revealed a positive relationship between the leader-member exchange variable and the variables of innovative work behavior and job crafting. Furthermore, job crafting was found to be positively related to innovative work behavior. Finally, a mediation analysis revealed that job crafting mediates the effect of leader-member exchange on innovative work behavior.

Keywords

• Leader-Member Interaction
• Innovative Work Behavior
• Job Crafting

Kaynakça

1. Akar, V. (2025). Narsisist liderlik ve yenilikçi iş davranışı ilişkisi: İş becerikliliğinin aracı ve örgütsel özdeşleşmenin düzenleyici rolü. İzmir İktisat Dergisi, 40(3), 689–713. https://doi.org/10.24988/ije.1496060
2. Akçakanat, T., Uzunbacak, H. H., & Acar, O. K. (2019). İnsan kaynakları yöneticilerinin iş becerikliliklerinin işe adanmışlıkları üzerine etkisi. OPUS International Journal of Society Researches, 10(17), 395–419. https://doi.org/10.26466/opus.513340
3. Baharuddin, F., et al. (2019). Innovative work behaviour of school teachers: A conceptual framework. International E-Journal of Advances in Education, 5(14), 213–221. http://ijaedu.ocerintjournals.org
4. Baş, T., Keskin, N., & Mert, İ. S. (2010). Leader member exchange (LMX) model and validity and reliability of its instrument in Turkish. Ege Academic Review, 10(3), 1013–1039.
5. Berg, J. M., Wrzesniewski, A., & Dutton, J. E. (2010). Perceiving and responding to challenges in job crafting at different ranks: When proactivity requires adaptivity. Journal of Organizational Behavior, 31(2–3), 158–186. https://doi.org/10.1002/job.645
6. Biçer, M. (2021). Lider-üye etkileşimi ve yenilikçi davranış ilişkisinde personel güçlendirmenin aracılık etkisi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 13(1), 330–342. https://doi.org/10.20491/isarder.2021.1137
7. Ceyhan, S., & Çiçek, H. (2024). The effect of leader-member exchange on innovative work behavior: A research on mediator role of career satisfaction and moderator role of sector experience. Alanya Akademik Bakış, 8(1), 89–106.
8. Cindiloğlu Demirer, M. (2020). Yapısal ve psikolojik güçlendirmenin kariyer tatmini ve yenilikçi iş davranışı üzerine etkisi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 15(1), 165–184.

9. Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences. Lawrence Erlbaum Associates.
10. Çakıroğlu, D., & Altınöz, M. (2021). İş becerikliliğinin yenilikçi davranışa etkisinde lider desteğinin aracılık rolü. Business & Management Studies: An International Journal, 9(4), 1467–1484. https://doi.org/10.15295/bmij.v9i4.1933
11. Çelik, M., Turunç, Ö., & Bilgin, N. (2014). Lider-üye etkileşimi ve kariyer memnuniyetinin yenilikçi davranışa etkisinde etiğin düzenleyici rolüne yönelik deneysel bir araştırma. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(25), 491–508.
12. De Jong, J., & Den Hartog, D. N. (2010). Measuring innovative work behaviour. Creativity and Innovation Management, 19(1), 23–35. https://doi.org/10.1111/j.1467-8691.2010.00547.x
13. Demerouti, E. (2014). Design your own job through job crafting. European Psychologist, 19(4), 237–247. https://doi.org/10.1027/1016-9040/a000188
14. Demiray, S., & İrge, N. T. (2022). Psikolojik sermaye ve lider üye etkileşiminin iş becerikliliği ve örgütsel sinerjiye etkisi: Kamu hastanesi örneği. Business & Management Studies: An International Journal, 10(1), 261–279. https://doi.org/10.15295/bmij.v10i1.1998
15. DeVellis, R. F. (2017). Ölçek geliştirme: Kuram ve uygulamalar. Nobel Akademik Yayıncılık.
16. Doğanalp Çoban, S. (2025). İş taşması. In M. A. Canbolat (Ed.), Örgütsel davranış: Modern yaklaşımlar ve zıt kutuplar (ss. 1–23). Gazi Kitabevi.
17. Ercan, S. (2019). Lider-üye etkileşimi, yenilikçi iş davranışı, işe adanmışlık, örgütsel özdeşleşme ilişkisinde örgütsel adaletin rolü (Doktora tezi). Maltepe Üniversitesi.
18. Field, A. (2013). Discovering statistics using IBM SPSS statistics. Sage Publications.
19. Gashi Tresi, D., & Mihelič, K. K. (2018). The roles of self-efficacy and leader–member exchange in the relationship between job crafting and work–self facilitation: A moderated mediation model. Personnel Review. https://doi.org/10.1108/PR-05-2017-0153
20. Guo, Y., Jin, J., & Yim, S.-H. (2022). Impact of inclusive leadership on innovative work behavior: The mediating role of job crafting. Administrative Sciences, 13(1), 4. https://doi.org/10.3390/admsci13010004
21. Gürbüz, S., & Şahin, F. (2014). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
22. Hapsari, C., Stoffers, J., & Gunawan, A. (2019). The influence of generational diversity management and leader–member exchange on innovative work behaviors mediated by employee engagement. Journal of Asia-Pacific Business, 20(2), 125–139. https://doi.org/10.1080/10599231.2019.1610684
23. Hayes, A. F., & Scharkow, M. (2013). The relative trustworthiness of inferential tests of the indirect effect in statistical mediation analysis: Does method really matter? Psychological Science, 24(10), 1918–1927. https://doi.org/10.1177/0956797613480187
24. Hobfoll, S. E. (1989). Conservation of resources: A new attempt at conceptualizing stress. American Psychologist, 44(3), 513–524. https://doi.org/10.1037/0003-066X.44.3.513
25. Hobfoll, S. E. (2002). Social and psychological resources and adaptation. Review of General Psychology, 6(4), 307–324. https://doi.org/10.1037/1089-2680.6.4.307
26. Iloke, S. E., Obikeze, N. J., & Nwokolo, E. E. (2023). Role of leader-member exchange, job crafting and thriving at work on organisational effectiveness. Journal of Psychology and Behavioural Disciplines, 2(3). https://www.nigerianjournalsonline.com/index.php/JPBD_COOU/article/view/2912
27. Janssen, O. (2000). Job demands, perceptions of effort–reward fairness and innovative work behaviour. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 73(3), 287–302. https://doi.org/10.1348/096317900167038
28. Jong, J. P. J. (2007). Individual innovation: The connection between leadership and employees’ innovative work behavior (Doctoral dissertation). Universiteit van Amsterdam.
29. Kanake, M. K., & Kemboi, A. (2020). Employee empowerment and innovative work behavior: The moderating role of leader-member exchange. SEISENSE Journal of Management, 3(5), 13–23. https://doi.org/10.33215/sjom.v3i5.421
30. Karaca, N. (2024). Lider-üye etkileşiminin iş becerikliliği üzerindeki etkisinde örgüt temelli özsaygının aracılık rolü. Ardahan Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(1), 1–9.
31. Karakavak, Z. (2024). Lider üye etkileşimi ile yenilikçi iş davranışı geliştirme ve kariyer tatmini ilişkisinde kararlara katılımın aracı rolü. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(1), 183–197.
32. Katırcıoğlu, E. (2022). Epistemik merak, iş becerikliliği ve algılanan örgütsel desteğin yenilikçi iş davranışına etkisi: Beş yıldızlı otel işletmelerinde bir uygulama (Yüksek lisans tezi). Afyon Kocatepe Üniversitesi.
33. Kerse, G. (2017). İş becerikliliği (job crafting) ölçeğini Türkçe’ye uyarlama ve duygusal tükenme ile ilişkisini belirleme. Journal of Business Research - Turk, 9(4), 283–304. https://doi.org/10.20491/isarder.2017.332
34. Kerse, G. (2019). İş becerikliliğinin işte can sıkıntısı üzerindeki etkisi: İmalat sektörü bağlamında bir inceleme. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 54(1), 1531–1548. https://doi.org/10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.19.03.1092
35. Khan, M. M., Mubarik, M. S., & Islam, T. (2021). Leading the innovation: Role of trust and job crafting as sequential mediators relating servant leadership and innovative work behavior. European Journal of Innovation Management, 24(5), 1547–1568. https://doi.org/10.1108/EJIM-05-2020-0185
36. Khattak, S. I., Khan, M. A., Ali, M. I., Ali Khan, H. G., & Saeed, I. (2023). Relationship between servant leadership, leader-member exchange, organization learning, and innovative work behavior: Evidence from high-tech firms. SAGE Open. https://doi.org/10.1177/21582440231212267
37. Kırca, B., & Basım, H. N. (2024). Lider-üye etkileşiminin iş tatminine etkisinde psikolojik sermaye ve kontrol odağının rolü. İş ve İnsan Dergisi, 11(1), 11–26. https://doi.org/10.18394/iid.1446963
38. Kimwolo, A., & Cheruiyot, T. (2019). Intrinsically motivating idiosyncratic deals and innovative work behaviour. International Journal of Innovation Science, 11(1), 31–47. https://doi.org/10.1108/IJIS-05-2017-0038
39. Kline, R. B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling (3rd ed.). The Guilford Press.
40. Lee, K. (2020). The joint effects of leader–member exchange and team-member exchange in predicting job crafting. Sustainability, 12(8), 3283. https://doi.org/10.3390/su12083283
41. Liden, R. C., & Maslyn, J. M. (1998). Multidimensionality of leader-member exchange: An empirical assessment through scale development. Journal of Management, 24(1), 43–72.
42. Miller, M. L. (2015). Relationships between job design, job crafting, idiosyncratic deals, and psychological empowerments (Doctoral dissertation). Walden University.
43. Morgan, G. A., Leech, N. L., Gloeckner, G. W., & Barrett, K. C. (2004). SPSS for introductory statistics: Use and interpretation. Psychology Press.
44. Mustafa, G., Mubarak, J., Khan, M., Nauman, & Riaz, A. (2022). Impact of leader-member exchange on innovative work behavior of information technology project employees: Role of employee engagement and self-efficacy. Employee Responsibilities and Rights Journal, 1–19. https://doi.org/10.1007/s10672-022-09429-y
45. Öztürk, F., & Çiçek, H. (2023). Psikolojik sağlamlığın işgören performansı üzerindeki etkisinde öz-şefkatin aracı rolü. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(2), 363–381.
46. Palumian, Y., Gunawan, K. A., Tarigan, Z. J. H., & Umbara, A. N. (2021). The role of knowledge sharing and learning orientation in improving innovative work behavior among millennials in Indonesia. Petra International Journal of Business Studies, 4(1), 74–84. https://doi.org/10.9744/ijbs.4.1.74-84
47. Park, S., & Jo, S. J. (2017). The impact of proactivity, leader-member exchange, and climate for innovation on innovative behavior in the Korean government sector. Leadership & Organization Development Journal. Advance online publication.
48. Preacher, K. J., & Hayes, A. F. (2004). SPSS and SAS procedures for estimating indirect effects in simple mediation models. Behavior Research Methods, Instruments, & Computers, 36(4), 717–731. https://doi.org/10.3758/BF03206553
49. Rosdaniati, R., & Muafi, M. (2021). The influence of workplace happiness and innovative work behavior on job satisfaction mediated by work engagement. International Journal of Research in Business and Social Science, 10(7), 186–198. https://doi.org/10.20525/ijrbs.v10i7.1457
50. Scandura, T. A., Graen, G. B., & Novak, M. A. (1986). When managers decide not to decide autocratically: An investigation of leader-member exchange and decision influence. Journal of Applied Psychology, 71(4), 579–584. https://doi.org/10.1037/0021-9010.71.4.579
51. Scott, S. G., & Bruce, R. A. (1994). Determinants of innovative behavior: A path model of individual innovation in the workplace. Academy of Management Journal, 37(3), 580–607. https://doi.org/10.5465/256701
52. Siddiqui, H., Mehmood, S., Khan, A. G., Akbar, R., & Naseer, L. (2025). How does leader-member exchange affect project innovative work behavior? Role of employee voice behavior and perceived organizational support. Contemporary Journal of Social Science Review, 3(2), 2174–2196.
53. Slemp, G. R., & Vella-Brodrick, D. A. (2013). The job crafting questionnaire: A new scale to measure the extent to which employees engage in job crafting. International Journal of Wellbeing, 3(2), 126–146. https://doi.org/10.5502/ijw.v3i2.2
54. Sonnentag, S. (2003). Recovery, work engagement, and proactive behaviour: A new look at the interface between nonwork and work. Journal of Applied Psychology, 88(3), 518–528. https://doi.org/10.1037/0021-9010.88.3.518
55. Spisak, B. R., Nicholson, N., & van Vugt, M. (2011). Leadership in organizations: An evolutionary perspective. In G. Saad (Ed.), Evolutionary psychology in the business sciences (pp. 165–190). Springer.
56. Stoffers, J. M., Van der Heijden, B. I., & Notelaers, G. L. (2014). Towards a moderated mediation model of innovative work behaviour enhancement. Journal of Organizational Change Management, 27(4), 642–659. https://doi.org/10.1108/JOCM-02-2014-0024
57. Supriyanto, A. S., & Ekowati, V. M. (2020). Factors affecting innovative work behavior: Mediating role of knowledge sharing and job crafting. The Journal of Asian Finance, Economics and Business, 7(11), 999–1007. https://doi.org/10.13106/jafeb.2020.vol7.no11.999
58. Tims, M., & Bakker, A. B. (2010). Job crafting: Towards a new model of individual job redesign. SA Journal of Industrial Psychology, 36(2), Article 841. https://doi.org/10.4102/sajip.v36i2.841
59. Tomas, J., Lee, H. J., Bettac, E. L., Jenkins, M. R., De Witte, H., Probst, T. M., & Maslić Seršić, D. (2023). Benefiting the organization while helping yourself: A three-wave study of reciprocal effects between job crafting and innovative work behaviour. European Journal of Work and Organizational Psychology, 32(6), 761–776. https://doi.org/10.1080/1359432X.2023.2250094
60. Uen, J. F., Vandavasi, R. K. K., Lee, K., Yepuru, P., & Saini, V. (2021). Job crafting and psychological capital: A multi-level study of their effects on innovative work behaviour. Team Performance Management, 27(1–2), 145–158. https://doi.org/10.1108/TPM-08-2020-0068
61. Wrzesniewski, A., & Dutton, J. E. (2001). Crafting a job: Revisioning employees as active crafters of their work. Academy of Management Review, 26(2), 179–201. https://doi.org/10.5465/amr.2001.4378011
62. Yalap, O., Sobacı, F., Baygın, E., & Ünüvar, H. (2021). İş becerikliliği, duygusal bağlılık ve örgüt temelli öz saygının lider-üye etkileşimi kapsamında incelenmesi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 13(2), 1647–1665. https://doi.org/10.20491/isarder.2021.1221
63. Yedigöz, A., & Doğrul, B. Ş. (2023). Lider-üye etkileşiminin iş performansına etkisinde yenilikçi iş davranışının aracılık rolü: Bir liman işletmesinde saha araştırması. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(25), 170–195.
64. Yudiatmaja, W. E., Salomo, R. V., & Prasojo, E. (2023). Fostering innovative behavior of millennial public employees through leadership style and organizational trust. SAGE Open, 13, 1–17. https://doi.org/10.1177/21582440231178545
65. Yukl, G., O’Donnell, M., & Taber, T. (2009). Influence of leader behaviors on the leader-member exchange relationship. Journal of Managerial Psychology, 24(4), 289–299. https://doi.org/10.1108/02683940910952697