Üniversite Öğrencilerinin Sağlık Okuryazarlıklarının İncelenmesi: Karabük Üniversitesi Örneği

Öz

Bu çalışmada, üniversite öğrencilerinin sağlık okuryazarlık düzeylerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla üniversite öğrencilerinin demografik özellikleri ile sağlık okuryazarlık düzeyleri arasındaki ilişki araştırılmıştır. Çalışma 2018-2019 Eğitim-öğretim yılında Karabük Üniversitesi İşletme Fakültesi ve Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulunda eğitim gören öğrencilere yönelik yürütülmüş olup, veriler 696 öğrencinin katılımı ile anket yöntemiyle yapılmıştır. Anket formu, demografik özelliklere ilişkin ifadeler ile Okyay ve Abacıgil (2016) tarafından geliştirilen “Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (TSOY-32)” nden oluşmaktadır. Elde edilmiş olan verilere geçerlilik ve güvenilirlik testleri ile t-testi uygulanmıştır. Çalışmaya katılan öğrencilerin sağlık okuryazarlık düzeylerinin 26-33 aralığında sınırlı-sorunlu düzeyde olduğu saptanmıştır. Ayrıca çalışmaya katılan öğrencilerin sağlık okuryazarlık düzeylerinin cinsiyet, öğrenim gördükleri bölüm, mezun oldukları lise ve ailelerindeki (anne, baba ve kardeş) kronik hastalık varlığına göre farklılaştığı (p<0.05); kendilerinde kronik hastalık varlığı, düzenli ilaç kullanma durumları ve ailelerinde düzenli ilaç kullanma durumuna göre farklılaşmadığı (p>0.05) tespit edilmiştir. Sonuç olarak, üniversiteler de sağlık okuryazarlığını artırmaya yönelik bilinçlendirme kampanyaları düzenlemeli, müfredatta sağlık eğitim derslerine daha fazla yer vermeli ve dijital sağlık okuryazarlığını destekleyen programları yaygınlaştırmalıdır. Bu tür girişimler, sağlık bilgilerine daha kolay erişebilmelerini ve sağlıklı yaşam biçimleri geliştirmelerine katkı sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Sağlık okuryazarlığı
• Üniversite
• Öğrenci

An Examination Health Literacy of University Students: Karabuk University Case Study

Öz

This study aimed to determine the health literacy levels of university students. For this purpose, the relationship between the demographic characteristics of university students and their health literacy levels was investigated. The study was conducted for students studying at Karabük University Faculty of Business Administration and Health Services Vocational School in the 2018-2019 academic year, and the data was collected using a survey method with the participation of 696 students. The survey form consists of statements regarding demographic characteristics and the “Turkey Health Literacy Scale (TSOY-32)” developed by Okyay and Abacıgil (2016). Validity and reliability tests and t-tests were applied to the obtained data. It was determined that the health literacy levels of the students participating in the study were limited-problematic in the range of 26-33. In addition, it was determined that the health literacy levels of the students participating in the study differed according to gender, the department they studied in, the high school they graduated from, and the presence of chronic diseases in their families (mother, father, and sibling) (p<0.05); and did not differ according to the presence of chronic diseases in themselves, their regular medication use, and their regular medication use in their families (p>0.05). Consequently, universities should also organize awareness campaigns to increase health literacy, include more health education courses in the curriculum, and expand programs that support digital health literacy. Such initiatives will help students access health information more easily and develop healthier lifestyles.

Anahtar Kelimeler

• Health literacy
• University
• Student

Kaynakça

1. 1. Tekbaş S, Dal Yılmaz Ü, Ganna P. Hemşirelik Öğrencilerinin Sağlık Okuryazarlığı Düzeyinin ve Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi. Etkili Hemşirelik Dergisi. 2024; 7(1):74-84.
2. 2. Batterham R. W, Hawkins M, Collins, P. A, Buchbinder R. Health literacy: applying current concepts to improve health services and reduce health inequalities. Public Health. 2016); 132:3-12.
3. 3. Nutbeam D. The evolving concept of health literacy. Social Science & Medicine. 2008; 67(12): 2072–2078. doi: https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2008.09.050
4. 4. T.C. Sağlık Bakanlığı. Sağlıkta Stratejik Planlama: Türkiye Örneği. Ankara: Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğü Sentez Matbaacılık ve Yayıncılık;2015.
5. 5. T.C. Sağlık Bakanlığı. Sağlığın Teşviki ve Geliştirilmesi Sözlüğü. Ankara:Temel Sağlık Hizmetleri. Anıl Matbaacılık Yayıncılık; 2011.
6. 6. Dijkman E. M, Wouter W, Drossaert C, & Doggen C. Assessment Tools for Measuring Health Literacy and Digital Health Literacy in a Hospital Setting: A Scoping Review. Healthcare. 2023; 12(1):11-44.
7. 7. Dias, S. Health Literacy Promotion in Complex Systems: A Paramount Paradigm when “One-Size-Fits-All” Is Not Enough. Portuguese Journal of Public Health. 2022; 40(3):131-133. doi:10.1159/000527722
8. 8. Masquillier C, Van Royen K, Van P, Denizde D, & Bastiaens H. Development and implementation of a community health literacy hub,‘Health Kiosk'—A grassroots innovation. Frontiers in Public Health. 2023; 10:1-10. doi:https://doi.org/10.3389/fpubh.2022.1069255

9. 9. Okyay P, Abacıgil F. Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçekleri Güvenilirlik ve Geçerlilik Çalışması. Ankara: Sağlık Bakanlığı Yayın No: 1025; 2016.
10. 10. Büyüköztürk Ş. Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı. Ankara: Pegem Akademi; 2020.
11. 11. Rosa´rio J, Dias S, Dias S, Pedro A. Health literacy and its determinants among higher education students in the Alentejo region of southern Portugal—A cross-sectional survey. PLoS ONE. 2024; 19(9):1-10. doi:https://doi.org/10.1371/journal.pone.0309806
12. 12. Uysal N, Ceylan E, Koç, A. Health literacy level and influencing factors in university students. Health & Social care in the community. 2020; 28(2): 505-511. doi: https://doi.org/10.1111/hsc.12883
13. 13. Güzel A, Turan S, Üner, S. Üniversite Öğrencilerinin Sağlık Okuryazarlık Düzeyleri ve İlişkili Bazı Faktörler. Sağlık Bilimlerinde Değer. 2022; 12(3): 390-340.
14. 14. Çelik S, İstek Z, Kızkın A, Yiğit M, Kaçan H. Üniversite Öğrencilerinin Sağlık Okuryazarlığı Düzeylerinin İncelenmesi: Bartın Üniversitesi Örneği. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2021; 593–605.
15. 15. Akgül E, Tanrıkulu F, Dikmen, Y. Sağlık Bilimleri Alanında Öğrenim Gören Üniversite Öğrencilerinin Sağlık Okuryazarlık Düzeyleri ile COVID-19 Farkındalıkları. Journal of Nursing Effect. 2023; 16(4): 536-548. doi:https://doi.org/10.46483/jnef.1375562
16. 16. İnkaya B, Tüzer H. Bir üniversitenin sosyal ve sağlık bilimlerinde okuyan öğrencilerinin sağlık okuryazarlığı durumunun incelenmesi. Kocaeli Med. 2018; 7(3): 124-129.
17. 17. Şentürk H, Borlu A, Durmuş H, Çetinkaya F. Can Health Literacy Effectively Enhance Blood Donation Rates? Indian Journal of Hematology and Blood Transfusion. 2024;1-8. doi:https://doi.org/10.1007/s12288-024-01872-1
18. 18. Ateş M, Yılmaz S, Kopuz K, Karabay D, Peker S. Sağlık Bilimleri Fakültesinde Okuyan Öğrencilerin Sağlık Okuryazarlık Düzeylerinin Belirlenmesi ve Diğer Fakülte Öğrencileri ile Karşılaştırılması. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi. 2024; 11(1): 30-38. doi:10.54304/SHYD.2024.90377