Meme Kanseri Endişe Düzeyi ve İlişkili Olabilecek Faktörlerin İncelenmesi

Öz

Amaç: Bu araştırma üniversite öğrencilerinde meme kanseri endişe düzeyi ve ilişkili olabilecek faktörlerin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı türde olan araştırmanın örneklemini bir üniversitede öğrenim gören 347 kadın öğrenci oluşturmuştur. Tanıtıcı Özellikler Formu ve Meme Kanseri Endişe Ölçeği kullanılarak toplanan veriler tanımlayıcı istatistikler ve ikili lojistik regresyon analizi ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Araştırmaya katılan öğrencilerin yaş ortalaması 20,65±2,18 (min-max =18-37) ve meme kanseri endişesi ölçeği puan ortalaması 8,24±4,7 (min-max=0-20)’dir. Öğrencilerin %69,5’i sağlıkla ilgili bölümde okumakta, %51’i sağlıkla ilgili bilgi arayışında interneti kullanmakta ve %13,3’ünün ailesinde meme kanseri öyküsü bulunmaktadır. Öğrencilerin %62’sinin hayatında en az bir defa kendi kendine meme muayenesi yaptığı, %12,1’inin meme probleminin olduğu ve %26,5’inde meme kanseri endişesinin olduğu belirlenmiştir. Meme kanseri endişesini etkileyen faktörler arasında; yaş (OR = .84, p = .040), öğrenim görülen sınıf (OR = 3.85, p = .049), sosyal güvence durumu (OR = 4.13, p = .042), meme kanseri risk faktörlerini bilme (OR = 2.24, p = .036) ve daha önce klinik meme muayenesi yaptırma (OR = 3.05, p = .014) durumu yer almaktadır (p<0.05). Meme kanseri risk faktörlerini bilenlerin 2.24 kat ve daha önce klinik meme muayenesi yaptıranların 3.05 kat daha fazla meme kanseri endişesi yaşadığı saptanmıştır. Sonuç: Üniversite öğrencilerinin meme kanseri endişe düzeyi düşük olmakla birlikte her dört öğrenciden birinde meme kanseri endişesinin olduğu saptanmıştır. Ayrıca meme kanseri endişesini yaş, sosyal güvence durumu, meme kanseri risk faktörlerini bilme ve daha önce klinik meme muayenesi yaptırma durumlarının etkilediği belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Meme kanseri
• Endişe
• Anksiyete
• Öğrenci

Breast Cancer Worry and Associated Factors Among Female University Students: A Cross- Sectional Study

Öz

Aim: The study aimed to examine of worry level in breast cancer and the factors that might be related to university students. Method: This cross-sectional descriptive research was conducted on 347 female university students. The data was collected using the Descriptive Characteristic Form and Breast Cancer Worry Scale and evaluated with descriptive statistics and binary logistic regression analysis. Results: The mean age of participants is 20.65±2.18 (min-max =18-37), and the mean score of the breast cancer worry scale is 8.24±4.7 (min-max=0-20). 69,5% of students are studying health-related departments, 51% are using the web for medical research, and 13,3% have breast cancer history in their families. It was found that 62% of students had made self-breast examinations at least one time in their life, 12,1% had breast problems, and 26,5% had breast cancer worry. Factors contributing to worry about breast cancer include age (OR = 0.84, p = 0.040), class (OR = 3.85, p = 0.049), social security status (OR = 4.13, p = 0.042), knowing the breast cancer risk factors (OR = 2.24, p = 0.036) and have had a clinical breast examination before (OR = 3.05, p = 0.014). It was determined that those who know breast cancer risk factors are 2.24 times more worried, and those who have had clinical breast examinations are 3.05 times more worried about breast cancer. Conclusion: Examining the research findings reveals the level of breast cancer worry is low among university students. Also, it was found that breast cancer worry is affected by situations like age, social security, knowing the breast cancer risk factors, and having had a clinical breast examination before.

Anahtar Kelimeler

• Breast cancer
• Worry
• Anxiety
• Student

Kaynakça

1. 1. Sung H, Ferlay J, Siegel RL, Laversanne M, Soerjomataram I, Jemal A, et al. Global cancer statistics 2020: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries. CA: a cancer journal for clinicians. 2021;71(3):209-49. doi: 10.3322/caac.21660
2. 2. Arnold M, Morgan E, Rumgay H, Mafra A, Singh D, Laversanne M, et al. Current and future burden of breast cancer: Global statistics for 2020 and 2040. The Breast. 2022;66:15-23. doi: 10.1016/j.breast.2022.08.010
3. 3. Estimated number of new cases from 2020 to 2040, Females, age [0-39] [Internet]. World Health Organization International Agency for Research on Cancer. 2020 [cited 31.01.2024]. Available from: https://gco.iarc.fr/tomorrow/en/dataviz/isotype?sexes=2&single_unit=5000&cancers=20&age_end=7.
4. 4. Türkyılmaz M, Oruç Hamavioğlu Eİ, Dündar S, Kavak Ergün A, Sevinç A, Tütüncü S. Türkiye Kanser İstatistikleri 2018. Tolunay T, Kaygusuz S, Keskinkılıç B, Özsarı S, Gökler ME, editors. Ankara: Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Sağlık Bakanlığı; 2022.
5. 5. Karayurt Ö, Zorukoş SN. Meme kanseri riski yüksek olan kadınların yaşadıkları duygular ve bilgi-destek gereksinimlerinin karşılanması. Meme Sağlığı Dergisi. 2008;4(2):56-61.
6. 6. Hirai K, Shiozaki M, Motooka H, Arai H, Koyama A, Inui H, et al. Discrimination between worry and anxiety among cancer patients: development of a brief cancer‐related worry inventory. Psycho‐Oncology. 2008;17(12):1172-9. doi: 10.1002/pon.1348
7. 7. Murphy PJ, Marlow LA, Waller J, Vrinten C. What is it about a cancer diagnosis that would worry people? A population-based survey of adults in England. BMC cancer. 2018;18(1):1-10. doi: 10.1186/s12885-017-3963-4
8. 8. Akiyama M, Ishida N, Takahashi H, Takahashi M, Otsuki A, Sato Y, et al. Screening practices of cancer survivors and individuals whose family or friends had a cancer diagnoses-a nationally representative cross-sectional survey in Japan (INFORM Study 2020). J Cancer Surviv. 2023;17(3):663-76. doi: 10.1007/s11764-023-01367-4

9. 9. April-Sanders A, Oskar S, Shelton RC, Schmitt KM, Desperito E, Protacio A, et al. Predictors of breast cancer worry in a Hispanic and predominantly immigrant mammography screening population. Women's Health Issues. 2017;27(2):237-44. doi: 10.1016/j.whi.2016.10.003
10. 10. Caruso A, Maggi G, Vigna C, Savarese A, Gallo L, Guariglia L, et al. Breast/ovarian cancer genetic counseling: Do anxiety, depression, and health care-related fears influence cancer worry and risk perception? Cancer Med. 2023. doi: 10.1002/cam4.6518.
11. 11. Gibbons A, Groarke A. Can risk and illness perceptions predict breast cancer worry in healthy women? Journal of Health Psychology. 2016;21(9):2052-62. doi: 10.1177/1359105315570984
12. 12. Ghanouni A, Sanderson SC, Pashayan N, Renzi C, von Wagner C, Waller J. Attitudes towards risk-stratified breast cancer screening among women in England: A cross-sectional survey. Journal of medical screening. 2020;27(3):138-45. doi: 10.1177/0969141319883662
13. 13. Özçelik EK, Seçginli S. Ailesinde Meme Kanseri Öyküsü Olan Kadınlarda Meme Kanseri Tarama Davranışları. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi. 2022;31(3):183-92. doi:10.17942/sted.897058
14. 14. Tran ATN, Hwang JH, Choi E, Lee YY, Suh M, Lee CW, et al. Impact of awareness of breast density on perceived risk, worry, and intentions for future breast cancer screening among Korean women. Cancer Research and Treatment: Official Journal of Korean Cancer Association. 2021;53(1):55-64. doi: 10.4143/crt.2020.495
15. 15. Namlı SB, Karaman ST, Basat O. Investigation of the Effect of Women's Breast Cancer Worry Levels on Breast Cancer Prevention Behavior. Eur J Breast Health. 2023;19(4):279-86. doi: 10.4274/ejbh.galenos.2023.2023-4-4
16. 16. Paalosalo‐Harris K, Skirton H. Mixed method systematic review: the relationship between breast cancer risk perception and health‐protective behaviour in women with family history of breast cancer. Journal of advanced nursing. 2017;73(4):760-74. doi: 10.1111/jan.13158
17. 17. López-Panisello MB, Pérez-Lacasta MJ, Rué M, Carles-Lavila M. Factors influencing intention to participate in breast cancer screening. An exploratory structural model. Plos one. 2023;18(2):e0281454. doi: 10.1371/journal.pone.0281454
18. 18. Timur Taşhan S, Aksoy DY, Uçar T, Nacar G, Erci B. Theory-based training to promote breast cancer screening among women with breast cancer worries: randomized controlled trial. Sao Paulo Medical Journal. 2020;138:158-66. doi: 10.1590/1516-3180.2019.033430092019
19. 19. Bakır N, Demir C. Hemşirelerin meme kanseri endişe düzeyi ile erken tanı uygulama davranışları arasındaki ilişki. Adıyaman Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2020;6(2):216-22. doi:10.30569.adiyamansaglik.731912
20. 20. Timur Tashan S, Ucar T, Aksoy Derya Y, Nacar G, Erci B. Validity and Reliability of the Turkish Version of the Modified Breast Cancer Worry Scale. Iran J Public Health. 2018;47(11):1681-7.
21. 21. Altu E, Çıtıl R, Okan İ. Kadınların Meme Kanseri Endişesi ve Risk Faktörleri ile Kanser Erken Tanı Yöntemlerine Yaklaşımları. Medical Research Reports. 2023;6(1):32-46. doi: 10.55517/mrr.1191099
22. 22. Gözüyeşil E, Taş F, Arıöz Düzgün A. 15-49 yaş arası kadınlarda meme kanseri endişesi ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını etkileyen faktörler. Cukurova Medical Journal. 2019;44(4):1215-25. doi: 10.17826/cumj.493360
23. 23. Bigatti SM, Lydon-Lam J, Storniolo AM. Breast Cancer Worry in U.S. Female First-degree Relatives: Moderating Role of Daily Spiritual Experiences. J Relig Health. 2023;62(5):3466-79. doi: 10.1007/s10943-023-01807-6
24. 24. Amuta AO, Mkuu RS, Jacobs W, Ejembi AZ. Influence of cancer worry on four cancer related health protective behaviors among a nationally representative sample: Implications for health promotion efforts. Journal of Cancer Education. 2018;33:1002-10. doi: 10.1007/s13187-017-1195-6
25. 25. Kissal A, Ersin F, Koç M, Vural B, Çetin Ö. Determination of women's health beliefs, breast cancer fears, and fatalism associated with behaviors regarding the early diagnosis of breast cancer. International Journal of Cancer Management. 2018;11(12). doi: 10.5812/ijcm.80223
26. 26. Murat Türkyilmaz, Seçil Özkan, Özmen V, Kutluk MT, Karaca AS, Özgül N, et al. Türkiye kanser kontrol programı. Ankara: T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü; 2021. p. 308-22.
27. 27. Lee SY, Hawkins RP. Worry as an uncertainty-associated emotion: Exploring the role of worry in health information seeking. Health Communication. 2016;31(8):926-33. doi: 10.1080/10410236.2015.1018701
28. 28. Guilford K, McKinley E, Turner L. Breast cancer knowledge, beliefs, and screening behaviors of college women: application of the health belief model. American Journal of Health Education. 2017;48(4):256-63. doi: 10.1080/19325037.2017.1316694
29. 29. Nacar G, Firat ZN, Taşhan ST. Meme kanseri endişe düzeyinin ortorektik eğilim (sağlıklı beslenme takıntısı) ile ilişkisi. Journal of Social and Analytical Health. 2022;2(3):227-32.