LOPCOW, MARCOS VE MAIRCA YÖNTEMLERİ İLE ŞEHİR HASTANELERİNİN KAPASİTE PERFORMANSLARININ KARŞILAŞTIRILMASI

Öz

2017 yılında ilk şehir hastanesinin kurulması ile birlikte Türkiye’de sağlık hizmetlerini iyileştirmeye yönelik önemli bir adım atılmıştır. Sağlık faaliyetlerinde etkili ve verimli bir hizmet sunmak adına kurulan şehir hastaneleri, tüm sağlık birimlerini bünyelerinde barındırmaları ve ileri düzey teknoloji ile donatılmış olmaları sebebiyle bireyler tarafından en çok tercih edilen sağlık kuruluşları haline gelmiştir. Bu çalışmada, Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü’nden temin edilen veriler doğrultusunda 24 şehir hastanesinin kapasitesi değerlendirilmiştir. Çalışmada altı değerlendirme kriteri kullanılmış ve LOPCOW yöntemi ile kriterlerin önem ağırlıkları belirlenmiştir. Şehir hastanelerinin kapasite performanslarının karşılaştırılması için ise MARCOS ve MAIRCA yöntemlerinden yararlanılmıştır. Her iki yöntemden elde edilen bulgulara göre 24 şehir hastanesi arasında en yüksek kapasite performansına Ankara Etlik Şehir Hastanesi sahip olurken, son sırada Yozgat Şehir Hastanesi yer almıştır.

Anahtar Kelimeler

• Şehir Hastaneleri
• Çok Kriterli Karar Verme
• LOPCOW
• MARCOS
• MAIRCA

Etik Beyan

Makale etik kurul izin belgesi gerektirmeyen bir çalışmadır.

COMPARISON OF CAPACITY PERFORMANCE OF CITY HOSPITALS USING THE LOPCOW, MARCOS, AND MAIRCA METHODS

Öz

In 2017, with the establishment of the first city hospital, a significant step was taken towards improving healthcare services in Turkey. City hospitals, established to provide effective and efficient healthcare services, have become the most preferred healthcare institutions by individuals due to their comprehensive healthcare units and advanced technology. In this study, the capacity of 24 city hospitals was evaluated based on data obtained from the General Directorate of Public Hospitals. Six evaluation criteria were used in the study, and the importance weights of the criteria were determined using the LOPCOW method. The MARCOS and MAIRCA methods were used to compare the capacity performance of city hospitals. According to the findings obtained from both methods, Ankara Etlik City Hospital had the highest capacity performance among 24 city hospitals, while Yozgat City Hospital ranked last.

Anahtar Kelimeler

• City Hospitals
• Multi-Criteria Decision Making
• LOPCOW
• MARCOS
• MAIRCA

Etik Beyan

The article is a study that does not require ethics committee approval.

Kaynakça

1. Acartürk, E. ve Keskin, S. (2012). Türkiye’de sağlık sektöründe kamu özel ortaklığı modeli. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(3), 25-51.
2. Ağaoğlu, F. O. ve Çadırcı, B. D. (2019). İller bazında hastanelerde veri zarflama ve malmquist toplam faktör verimliliği endeksi yaklaşımı ile verimlilik analizi: 2012-2017 dönemi Türkiye örneği. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 6(9), 36-51.
3. Al Awadh, M. (2022). Utilizing multi-criteria decision making to evaluate the quality of healthcare services. Sustainability, 14(19), 12745. https://doi.org/10.3390/su141912745
4. Altıntaş, F. F. (2021). Akdeniz ülkelerinin destinasyon rekabetçilik performanslarının analizi: Mairca ve marcos yöntemleri ile bir uygulama. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 5(3), 1833-1856. DOI: 10.26677/TR1010.2021.822
5. Ayçin, E. ve Arsu, T. (2021). Sosyal gelişme endeksine göre ülkelerin değerlendirilmesi: Merec ve marcos yöntemleri ile bir uygulama. İzmir Yönetim Dergisi, 2(2), 75-88. https://doi.org/10.56203/iyd.1084310
6. Aydın-Ünal, E. (2025). Kasko üretimi yapan sigorta şirketlerin performansının hibrit çkkv modeli ile değerlendirilmesi. Verimlilik Dergisi, 59(1), 77-100. https://doi.org/10.51551/verimlilik.1530339
7. Baş, B. ve Keleş, F. (2022). Pabon lasso yöntemi ile eğitim ve araştırma hastanelerinin performanslarının değerlendirilmesi. J. Innov. Healthc. Pract, 3(2), 93-102.
8. Başdeğirmen, A. ve Çal, D. Y. (2021). Şehir hastanelerinin entropi temelli maut yöntemi ile kapasite değerlendirmesi. Oğuzhan Sosyal Bilimler Dergisi, 3(1), 78-90.

9. Boğa, A. ve Kayahan, C. (2021). Hastanelerin teknik performans ölçümünde veri zarflama analizi ve Türkiye örneği. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(4), 944-955. https://doi.org/10.29106/fesa.1028431
10. Canbulut, G. (2025). Hastane kurulumu ve kapasite planlaması için çok amaçlı karar modeli. Nuh Naci Yazgan Üniversitesi Sağlık Araştırmaları Dergisi, 1(2), 99-110.
11. Çalışkan, Z. (2016). Kamu hastane birlikleri performansının pabon lasso modeli ile analizi. Sosyal Güvence, (10), 1-24. DOI: 10.21441/sguz.20161020712
12. Çalışkan, H. (2020). Kamu hastane birliklerinin verimlilik düzeylerinin veri zarflama analizi ile değerlendirilmesi. Verimlilik Dergisi, (2), 157-178.
13. Çavuş, Ö. (2025). Kamu özel ortaklığı bağlamında şehir hastanelerinin değerlendirilmesi. International Journal of Arts and Social Studies, 8(15), 85-113.
14. Ecer, F. (2021). Sürdürülebilir tedarikçi seçimi: Fucom sübjektif ağırlıklandırma yöntemi temelli mairca yaklaşımı. Journal of Mehmet Akif Ersoy University Economics and Administrative Sciences Faculty, 8(1), 26-48. https://doi.org/10.30798/makuiibf.691693
15. Ecer, F. and Pamucar, D. (2022). A novel lopcow‐dobi multi‐criteria sustainability performance assessment methodology: An application in developing country banking sector. Omega, 112, 102690.
16. Fandel, G. and Hegemann, H. (1987). Mcdm in hospital planning. In toward interactive and intelligent decision support systems. The Seventh International Conference on Multiple Criteria Decision Making (pp. 260-269). Kyoto, Japan.
17. Gigovic, L., Pamucar, D., Bajic, Z. and Milicevic, M. (2016). The combination of expert judgment and gis-mairca analysis for the selection of sites for ammunition depots. Sustainability, 8(4), 372. https://doi.org/10.3390/su8040372
18. Gökler, S. H. and Boran, S. (2025). A hybrid multi-criteria decision-making approach for hospital sustainability performance assessment. Business Process Management Journal, 31(3), 1095-1122. https://doi.org/10.1108/BPMJ-03-2024-0156
19. Güzel, İ., Köse, S. D. ve Yaşar, A. (2023). Veri zarflama analizi ve malmquist toplam faktör verimlilik indeksi ile etkinlik analizi: A grubu hastanelerde bir uygulama. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 30(3), 453-473. https://doi.org/10.18657/yonveek.1230528
20. Işık, Ö., Çalık, A. and Shabir, M. (2025). “A consolidated mcdm framework for overall performance assessment of listed insurance companies based on ranking strategies”, Computational Economics, 1-42.
21. Kaya, M. (2022). Kamu özel ortaklığı yöntemi ve şehir hastanelerine yönelik gzft analizi. Sağlık Akademisi Kastamonu, 7(1), 127-142. https://doi.org/10.25279/sak.707333
22. Kılıçarslan, M. ve Güçlü, A. (2019). İstanbul’da bulunan Sağlık Bakanlığı hastanelerinin verimlilik analizi. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, (16), 552-558. https://doi.org/10.31590/ejosat.555814
23. Kotanoğlu, M. S. (2019). Şehir hastaneleri. https://ohsadkurultayi.org/files/downloads/presentations/2019/uzm-dr-mustafa-sirri-kotanoglu-sehir-hastaneleri.pdf adresinden Ağustos 2025 tarihinde alınmıştır.
24. Pamucar, D. S., Pejcic Tarle, S. and Parezanovic, T. (2018). New hybrid multi-criteria decision-making dematel mairca model: Sustainable selection of a location for the development of multimodal logistics centre. Economic Research-Ekonomska Istraživanja, 31(1), 1641-1665. https://doi.org/10.1080/1331677X.2018.1506706
25. Pamucar, D., Vasin, L. and Lukovac, L. (2014). Selection of Railway level crossings for investing in security equipment using hybrid dematel-marica model. XVI International Scientific-Expert Conference on Railway, Railcon (pp. 89-92). Niš, Serbia.
26. Pamucar, D., Zizovic, M., Biswas, S. and Bozanic, D. (2021). “A new logarithm methodology of additive weights (lmaw) for multi-criteria decision-making: Application in logistics”, Facta Universitatis, Series: Mechanical Engineering, 19(3), 361-380.
27. Regragui, H., Sefiani, N., Azzouzi, H. and Cheikhrouhou, N. (2024). A hybrid multi-criteria decision-making approach for hospitals’ sustainability performance evaluation under fuzzy environment. International Journal of Productivity and Performance Management, 73(3), 855-888. https://doi.org/10.1108/IJPPM-10-2022-0538
28. Sezen, B. ve Gök, M. Ş. (2009). Veri zarflama analizi yöntemi ile hastane verimliliklerinin incelenmesi. ODTÜ Geliştirme Dergisi, 36(Aralık), 383-403.
29. Sterea, M. I. and Fleaca, E. (2025). Performance evaluation of medical units from a private healthcare network using multi-criteria decision making. International Conference of Management and Industrial Engineering (pp. 481-489). Bucharest, Romania.
30. Stevic, Z., Pamucar, D., Puska, A. and Chatterjee, P. (2020). Sustainable supplier selection in healthcare industries using a new mcdm method: Measurement of alternatives and ranking according to compromise solution (marcos). Computers & Industrial Engineering, 140, 106231.
31. Şenol, O. ve Gençtürk, M. (2017). Veri zarflama analiziyle kamu hastaneleri birliklerinde verimlilik analizi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (29), 265-286.
32. TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu Raporu, (2005), “Bursa Milletvekili M.Altan Karapaşaoğlu'nun; 3359 Sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanununa Bir Ek Madde Eklenmesi Hakkında Kanun Teklifi ile Plan ve Bütçe Komisyonu Raporu)” (2/540). https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/TUTANAK/TBMM/d22/c091/tbmm22091125ss0961.pdf adresinden Şubat 2026 tarihinde alınmıştır.
33. T.C. Sağlık Bakanlığı Basın Odası. https://www.saglik.gov.tr/TR-116380/saglik-bakani-memisoglu-aydin-sehir-hastanesi-acilis-toreninde-konustu.html adresinden Şubat 2026 tarihinde alınmıştır.
34. T.C. Sağlık Bakanlığı Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü. https://khgm.saglik.gov.tr/ adresinden Ağustos 2025 tarihinde alınmıştır.
35. Turanboy, C., Sarıkaya, B. ve Arsu, T. (2024). Şehir hastanelerinin kapasite performansının merec ve mairca yöntemleri ile değerlendirilmesi. İşletme, 5(1), 81-103. https://doi.org/10.57116/isletme.1436489
36. Uysal, Y. (2019). Kamu-özel işbirliği (yap-kirala-devret) modeli ve şehir hastanelerinin sağlık hizmetlerindeki değişim ve dönüşüm üzerine etkileri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 14(3), 877-898. https://doi.org/10.17153/oguiibf.517120
37. Yeşiltaş, A. (2020). Sağlık sektöründe kamu özel ortaklığı: Şehir hastaneleri üzerine bir değerlendirme. Uluslararası Sağlık Yönetimi ve Stratejileri Araştırma Dergisi, 6(1), 15-28.
38. Yıldırım, F. (2023). Şehir hastanelerinin misyon ve vizyon beyanlarının içerik analizi. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(1), 143-162. https://doi.org/10.54558/jiss.1236281
39. Yılmaz, F., Şenel, İ. K. ve İnce, Ö. (2019). Ağız ve diş sağlığı hastaneleri ve ağız ve diş sağlığı merkezlerinin etkinliklerinin veri zarflama analizi ile değerlendirilmesi. Journal of Management and Economics Research, 17(4), 72-90. https://doi.org/10.11611/yead.569522
40. Yiğit, V. (2016a). Hastanelerde teknik verimlilik analizi: Kamu hastane birliklerinde bir uygulama. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(2), 9-16.
41. Yiğit, V. (2016b). Bir üniversite hastanesinin tıbbı bölümlerinin teknik verimlilik analizi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (23), 199-214.
42. Yiğit, V. ve Esen, H. (2017). Pabon lasso modeli ve veri zarflama analizi ile hastanelerde performans ölçümü. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 8(2), 26-32. DOI: 10.22312/sdusbed.303864