Araştırma Makalesi

İNSÜLİN KULLANAN DİYABETLİ HASTALARDA HİPOGLİSEMİ KORKUSU VE ÖZ-YETERLİLİK ALGISI İLE İLİŞKİLİ FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİ

Cilt: 30 Sayı: 1 14 Mart 2023
PDF İndir
EN TR

İNSÜLİN KULLANAN DİYABETLİ HASTALARDA HİPOGLİSEMİ KORKUSU VE ÖZ-YETERLİLİK ALGISI İLE İLİŞKİLİ FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİ

Öz

Amaç Bu çalışmanın amacı insülin kullanan diyabetli hastalarda hipoglisemi korkusu ve öz-yeterlilik algısını ve bunlarla ilişkili faktörleri belirlemektir. Gereç ve Yöntem Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tipteki bu araştırma Aralık 2016-Şubat 2017 tarihleri arasında bir Devlet Hastanesi’nde diyabet eğitim hemşiresi tarafından takip edilen toplam 136 hasta ile yapılmıştır. Verilerin toplanmasında literatür doğrultusunda hazırlanan “Hasta Tanıtım Formu”, “Çok Boyutlu Diyabet Anketi’nin Öz-yeterlilik Algısı Alt Ölçeği” ve “Hipoglisemi Korku Ölçeği (HKÖ)” kullanılmıştır. Verilerin normal dağılım gösterip göstermediğini belirlemek için Kolmogorov- Smirnov testi, basıklık ve çarpıklık değerleri hesaplanarak verilerin analizi için kullanılacak testler belirlenmiştir. Bağımsız iki grup arasındaki verilerin karşılaştırılmasında t testi, ikiden fazla grup arasındaki verilerin karşılaştırılmasında Tek Yönlü Varyans analizi kullanılmıştır. Ölçek puanları arasındaki ilişkiyi belirlemek için Pearson Korelasyon analizi yapılmıştır. Bağımsız değişkenlerin Öz-yeterlilik Algı Ölçeği ile HKÖ puanlarını anlamlı düzeyde yordama durumunu belirlemek amacıyla Çoklu Doğrusal Regresyon analizi yapılmıştır. Bulgular Araştırmaya katılan bireylerin yaş ortalaması 58,12 ± 12,45’dir. Ayrıca katılımcıların %66,9’u kadın olup %75’i elli yaş ve üzerindedir. Katılımcıların HKÖ toplam puan ortalaması 52,58 ± 11,21; Davranış alt boyutu puan ortalaması 28,12 ± 4,76 ve Kaygı alt boyutu puan ortalaması 24,46 ± 8,11’dir. Hastaların Öz-yeterlilik Algısı Ölçeği puan ortalaması 364,24 ± 18,46’dır. Hastaların DM süresi, DM tipi, DM ilaç tedavi türü, düzenli kontrollere gitme durumu, hipoglisemi yaşama durumu ve hipoglisemi belirtilerini bilme durumu ile HKÖ ve Öz-yeterlilik Algısı Ölçeği puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu belirlenmiştir (p < 0,05). Öz-yeterlilik Algı Ölçeği puanı ile HKÖ toplam puanı, Davranış ve Kaygı alt boyutu puanı arasında negatif yönde ve orta düzeyde bir korelasyon (sırasıyla r= - 0,578, p<0,001; r= - 0,588, p<0,001 ve r= - 0,548, p<0,001) bulunmuştur. DM süresi, DM tipi, DM ilaç tedavisi, düzenli kontrollere gitme durumu, hipoglisemi yaşama durumu ve hipoglisemi belirtilerini bilme durumunun HKÖ ve Öz-yeterlilik Algısı Ölçeği toplam puanını anlamlı düzeyde yordama durumunu belirlemek amacıyla yapılan çoklu regresyon analizi- ne göre modelin anlamlı olduğu ve sırasıyla varyansın %42’sini ve %53’ünü açıkladığı bulunmuştur (sırasıyla F= 16,71; p<0,001; F= 19,47; p<0,001). Sonuç İnsülin kullanan diyabetli hastaların hipoglisemi korkusu ve öz-yeterlilik algısı hastalığa ilişkin bazı özelliklerden etkilenmektedir. Ayrıca hastaların öz-yeterlilik algı düzeyi hipoglisemi korkusu üzerinde etkilidir. Bu bağlamda diyabetli bireylerde öz-yeterlik algısının geliştirilmesi hipoglisemi korkularının azaltılmasında etkili olabilir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Yoktur

Proje Numarası

Yoktur

Teşekkür

Yazarlar çalışmanın yapıldığı kurum yöneticilerine, araştırmaya katılan bireylere katkılarından dolayı teşekkür eder.

Kaynakça

  1. 1. Sun H, Saeedi P, Karuranga S, Pinkepank M, Ogurtsova K, Duncan BB, et al. IDF Diabetes Atlas: Global, regional and country-level diabetes prevalence estimates for 2021 and projections for 2045. Diabetes Res Clin Pract. 2022;183:109119.
  2. 2. Gonder-Frederick L. Fear of hypoglycemia: A review. Diabetic Hypoglycemia. 2013;5(3): 3–11.
  3. 3. Alwafi H, Alsharif AA, Wei L, Langan D, Naser AY, Mongkhon P, et al. Incidence and prevalence of hypoglycaemia in type 1 and type 2 diabetes individuals: A systematic review and meta-analysis. Diabetes Res Clin Pract. 2020;170:108522.
  4. 4. Chantzaras A, Yfantopoulos J. Evaluating the Incidence and Risk Factors Associated With Mild and Severe Hypoglycemia in Insulin-Treated Type 2 Diabetes. Value Heal Reg Issues. 2022;30:9–17.
  5. 5. Edridge CL, Dunkley AJ, Bodicoat DH, Rose TC, Gray LJ, Davies MJ, et al. Prevalence and incidence of hypoglycaemia in 532,542 people with type 2 diabetes on oral therapies and insulin: A systematic review and meta-analysis of population based studies. PLoS ONE. 2015;10(6): e0126427.
  6. 6. Samya V, Shriraam V, Jasmine A, Akila G V., Anitha Rani M, Durai V, et al. Prevalence of Hypoglycemia Among Patients With Type 2 Diabetes Mellitus in a Rural Health Center in South India. J Prim Care Community Heal. 2019;10:1-7.
  7. 7. Lamounier RN, Geloneze B, Leite SO, Montenegro R, Zajdenverg L, Fernandes M, et al. Hypoglycemia incidence and awareness among insulin-treated patients with diabetes: The HAT study in Brazil. Diabetol Metab Syndr. 2018;10(83):1-10.
  8. 8. Heller SR. Glucose concentrations of less than 3.0 mmol/L (54 mg/dL) should be reported in clinical trials: A joint position statement of the American diabetes association and the European association for the study of diabetes. Diabetes Care. 2017;40(1):155–7

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hemşirelik, Sağlık Kurumları Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

14 Mart 2023

Gönderilme Tarihi

29 Eylül 2022

Kabul Tarihi

10 Ocak 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 30 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Bal Özkaptan, B., & Demirci, İ. (2023). İNSÜLİN KULLANAN DİYABETLİ HASTALARDA HİPOGLİSEMİ KORKUSU VE ÖZ-YETERLİLİK ALGISI İLE İLİŞKİLİ FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİ. Medical Journal of Süleyman Demirel University, 30(1), 25-36. https://doi.org/10.17343/sdutfd.1181696
AMA
1.Bal Özkaptan B, Demirci İ. İNSÜLİN KULLANAN DİYABETLİ HASTALARDA HİPOGLİSEMİ KORKUSU VE ÖZ-YETERLİLİK ALGISI İLE İLİŞKİLİ FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİ. SDÜ Tıp Fak Derg. 2023;30(1):25-36. doi:10.17343/sdutfd.1181696
Chicago
Bal Özkaptan, Bilge, ve İnci Demirci. 2023. “İNSÜLİN KULLANAN DİYABETLİ HASTALARDA HİPOGLİSEMİ KORKUSU VE ÖZ-YETERLİLİK ALGISI İLE İLİŞKİLİ FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİ”. Medical Journal of Süleyman Demirel University 30 (1): 25-36. https://doi.org/10.17343/sdutfd.1181696.
EndNote
Bal Özkaptan B, Demirci İ (01 Mart 2023) İNSÜLİN KULLANAN DİYABETLİ HASTALARDA HİPOGLİSEMİ KORKUSU VE ÖZ-YETERLİLİK ALGISI İLE İLİŞKİLİ FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİ. Medical Journal of Süleyman Demirel University 30 1 25–36.
IEEE
[1]B. Bal Özkaptan ve İ. Demirci, “İNSÜLİN KULLANAN DİYABETLİ HASTALARDA HİPOGLİSEMİ KORKUSU VE ÖZ-YETERLİLİK ALGISI İLE İLİŞKİLİ FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİ”, SDÜ Tıp Fak Derg, c. 30, sy 1, ss. 25–36, Mar. 2023, doi: 10.17343/sdutfd.1181696.
ISNAD
Bal Özkaptan, Bilge - Demirci, İnci. “İNSÜLİN KULLANAN DİYABETLİ HASTALARDA HİPOGLİSEMİ KORKUSU VE ÖZ-YETERLİLİK ALGISI İLE İLİŞKİLİ FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİ”. Medical Journal of Süleyman Demirel University 30/1 (01 Mart 2023): 25-36. https://doi.org/10.17343/sdutfd.1181696.
JAMA
1.Bal Özkaptan B, Demirci İ. İNSÜLİN KULLANAN DİYABETLİ HASTALARDA HİPOGLİSEMİ KORKUSU VE ÖZ-YETERLİLİK ALGISI İLE İLİŞKİLİ FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİ. SDÜ Tıp Fak Derg. 2023;30:25–36.
MLA
Bal Özkaptan, Bilge, ve İnci Demirci. “İNSÜLİN KULLANAN DİYABETLİ HASTALARDA HİPOGLİSEMİ KORKUSU VE ÖZ-YETERLİLİK ALGISI İLE İLİŞKİLİ FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİ”. Medical Journal of Süleyman Demirel University, c. 30, sy 1, Mart 2023, ss. 25-36, doi:10.17343/sdutfd.1181696.
Vancouver
1.Bilge Bal Özkaptan, İnci Demirci. İNSÜLİN KULLANAN DİYABETLİ HASTALARDA HİPOGLİSEMİ KORKUSU VE ÖZ-YETERLİLİK ALGISI İLE İLİŞKİLİ FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİ. SDÜ Tıp Fak Derg. 01 Mart 2023;30(1):25-36. doi:10.17343/sdutfd.1181696

Cited By

                                                                                         14791


Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi/Medical Journal of Süleyman Demirel University is licensed under Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 4.0 International.