SİGARA BAĞIMLILARINDA VE SİGARA İÇMEYEN RADYOLOJİ TEKNİSYENLERİNDE TRİMETHOPRİM'İN MİTOTİK AKTİVİTEYE ETKİLERİ

SüleymanDemirel Üniversitesi TIP FAKÜLTESİ DERGİSİ: 1996 Haziran; 3(2) SİGARA BAĞIMLILARINDA VE SİGARA İÇMEYEN RADYOLOJİ TEKNİSYENLERİNDE TRİMETHOPRİM'İN MİTOTİK AKTİVİTEYE ETKİLERİ Etem AKBAŞ, Ayla ÇELİK, Gökhan GÖRKEM, Çiğdem Rabia UTKU, Betül DALGINLI, Şule YÜKSEKBAŞ Özet Trimethoprim yurdumuzda ve dünyada enfeksiyon hastalıklarının sağaltımında en yaygın kullanılan kemoterapötiklerden biridir. Trimethoprim(TMP), folik asit antagonisti olması nedeniyle DNA, RNA ve protein sentezi için gerekli bazı monomerlerin biyosentezinde aksamalara neden olmaktadır. Lenfositler; vücudumuzun hastalık etmenlerine karşı korunmasında, özgül bağışıklığı oluşturan en önemli elemanlardır. Günümüzde insan sağlığını tehdit eden en önemli alışkanlıklardan biri sigara kullanımıdır. Sigara kullanımı ile başta akciğer kanseri olmak üzere, bir çok kanser türü arasında direkt bir ilişkinin olduğu bilinmektedir. Kanser; mitoz mekanizmasının vücudun kontrolü dışına çıkarak aşın hücre çoğalması olarak tammlanabir. Bu nedenle sigaranın mitoz mekanizmasında aksaklıklara neden olması söz konusudur. X ışını biyomoleküllere iki şekilde olumsuz etki gösterir. Çarpmış olduğu molekülün elektronlarını kopararak direkt etki veya dokudan geçmesi sırasında kaybettiği enerji komşu moleküllere soğurulur ve enerji değeri yükselen bu moleküllerden elektronların kopmasına neden olur (iyonizan etki). Elektron kaybeden biyomolekül, hem yapısı bozulduğundan işlevini yerine getiremez, hem de kararsız bir ara radikale indirgendiğinden kaybettiği elektronu komşu moleküllerden kopararak onların yapısını bozar. Canlıların yaşamsal etkinliklerin yürütülebilmesi için son derece önemli olan DNA, RNA, proteinler ve enzimler gibi biyomoleküllerdeki yapısal bozuklukların, canlılarda yaşamsal etkinlikleri ciddi olarak etkilemesi söz konusudur. İki aşamadan oluşan bu çalışmada; Biyomoleküllerin biyosentezini aksatan trimethoprim; Mitoz mekanizmasını aksatıcı ajanlar içeren sigara ve hücredeki biyomoleküllerin yapılarını bozucu etkisi olan Kışını ile birlikte uygulanarak lenfositlerde mitotik aktiviteye etkileri incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Trimethoprim, X ışını, sigara kullanımı, mitotik indeks, mitotik aktivite. Abstract THE EFFECTS ON MITOTIC ACTIVITY OF TRİMETHOPRİM ON SMOKERS AND NON-SMOKERS RADIATION TECHNICIANS The cigarette using is öne of the most important habits in today. it is known that there is directly relationship in betvveen cigarette using and cancer types, fırst lung cancer. Cancer can be defined as excesive celi growing in number ofmitosis mechanism without body control. Because ofthis reason it is discussed that cigarette causes defects on mitosis mechanism. X ray has two negative effects on the biomolecules; Direct effect: by breaking electrons of the molecule \vhich it has stricken ör lost energy during pass throüght tissue is dbsorb by neighbour molecules and it causes the breaking of electrons (ionising effects) ofthese energy value rising molecules. Biomolecule which lost its electron can not do its function because of its defected structure and also it defects the structure of neighbour molecules by breaking its lost electron from them because it has been induced to unstable radical. As DNA, RNA, protein and enzyms are very important for living, it is discussed that structural defects on biomolecules seriously affect the vital activity oflivings. Since trimethoprim, which has been the most common used in treatment ofinfection diseases in our country and the world, is antagonist offolic acid, it causes defects on biosenthesis ofsome monomers which are necessaryfor DNA, RNA and protein senthesis. Lymphocites are the most important cells of the immunity system ,whichprotect our body against thefactors ofdisease. This study consist oftwo steps; Trimethoprim which defect biosenthesis of biomolecules it has been SDÜ Tıp Fakültesi Dergisi 1996;3(2): 53-59 Sigara Bağımlılarında ve Sigara İçmeyen Radyoloji/Akbaş, Çelik, Görkem ve ark considered that affects to mitotic activity on lymphocite by applying Xray which has a defective affect of biomolecule structure on cells with cigarette which involves defective agents to metosis mechanism. Key words:X-rays, trimethoprim, cigarette smoking, mitotic index, mitotic activity