Yazma Özyeterlik Algısı Ölçeğinin Geliştirilmesi

Yıl 2025, Cilt: 10 Sayı: 3, 683 - 712, 15.11.2025

Neslihan Yavuz İlbaş , Kadir Yalınkılıç , Gökhan Çetinkaya

https://doi.org/10.29250/sead.1730750

Öz

Bu çalışmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin yazma özyeterliklerini ölçmek üzere geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmektir. Yazma özyeterliği, bireyin yazılı anlatım sürecinde kendi yetkinliklerine yönelik algısıdır ve bireyin yazmaya yönelik güdüsü, çabası ve başarı düzeyi üzerinde belirleyici bir etkisi vardır. Sosyal öğrenme kuramı çerçevesinde ele alınan bu kavram, yazma sürecinin bilişsel, devinişsel ve duyuşsal boyutlarıyla ilişkilidir. Çalışmada, 5-8. sınıf düzeyindeki toplam 899 öğrenciden elde edilen veriler doğrultusunda açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri gerçekleştirilmiştir. Açımlayıcı faktör analizi sonucunda üç alt boyut ve 32 maddeden oluşan bir ölçek yapısı ortaya konmuştur. Yapının geçerliliği, doğrulayıcı faktör analizi ile test edilmiş ve uyum indekslerinin modelle yüksek düzeyde örtüştüğü belirlenmiştir (örneğin, RMSEA=0,041; x²/sd=1,862). Ölçeğin iç tutarlılık katsayısı Cronbach Alfa değeri 0,954 olarak hesaplanmış ve bu da ölçme aracının yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermiştir. Elde edilen bulgular, geliştirilen yazma özyeterlik ölçeğinin Türkçe alanyazında süreç odaklı ve bütüncül bir değerlendirme aracı olarak kullanılabileceğini ve benzer yaş kümeleri üzerinde yapılacak araştırmalarda geçerli sonuçlar sunabileceğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Süreç temelli yazma , Planlama , Gözden geçirme , Paylaşma

Etik Beyan

ÇIKAR ÇATIŞMASI BEYANI Yazarlar bu çalışmalarında herhangi bir şekilde çıkar çatışması olmadığını beyan eder. ARAŞTIRMA VE YAYIN ETİĞİ BEYANI Yazarlar bu çalışmalarında araştırma ve yayın etiğine uyulduğunu beyan eder. Araştırma için Pamukkale Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu’ndan (19.02.2025 tarih ve 3-15 numaralı) etik kurul izni alınmıştır. YAZAR SORUMLULUK BEYANI Yazarlar bu çalışmanın “Kavramsal Çerçeve, Araştırma” kısmının Neslihan YAVUZ İLBAŞ, “Yöntem Tasarımı, Veri Analizi ve Yazılım, Bulgular” kısmının Dr. Kadir YALINKILIÇ, “İnceleme ve Düzenleme, Sonuç, Tartışma ve Öneriler” kısmının ise Prof. Dr. Gökhan ÇETİNKAYA tarafından yapıldığını beyan ederler.

Development of Writing Self-Efficacy Perception Scale

Öz

The purpose of this study is to develop a valid and reliable instrument to measure the writing self-efficacy of middle school students. Writing self-efficacy is an individual's perception of his/her own competencies in the process of written expression and has a determining effect on the individual's motivation, effort and success level towards writing. This concept, which is handled within the framework of social learning theory, is related to the cognitive, kinesthetic and affective dimensions of the writing process. In the study, exploratory and confirmatory factor analyses were conducted in line with the data obtained from 899 students in grades 5-8. As a result of the exploratory factor analysis, a scale structure consisting of three sub-dimensions and 32 items was revealed. The validity of the structure was tested with confirmatory factor analysis and it was determined that the fit indices overlapped with the model at a high level (e.g., RMSEA=0.041; x²/sd=1.862). The internal consistency coefficient of the scale was calculated as Cronbach's alpha value of 0.954, which indicated that the instrument was highly reliable. The findings indicate that the developed writing self-efficacy scale can be used as a process-oriented and holistic assessment tool in the Turkish literature and can provide valid results in future studies on similar age groups.

Anahtar Kelimeler

Process-based writing , Planning , Revising , Sharing

Etik Beyan

CONFLICT OF INTEREST STATEMENT The authors declare that there is no conflict of interest in this study. RESEARCH AND PUBLICATION ETHICS STATEMENT The authors declare that research and publication ethics are followed in this study. The necessary permission to conduct the study was obtained from Social and Human Sciences Research and Publication Ethics Committee of Pamukkale University (19.02.2025/3-15) AUTHOR LIABILITY STATEMENT The authors declare that the “Conceptual Framework, Research” part of this work was done by Neslihan YAVUZ İLBAŞ, “Method Design, Data Analysis and Software, Findings” part of this work was done by Dr. Kadir YALINKILIÇ, “Review and Editing, Conclusion, Discussion and Recommendations” part of this work was done by Prof. Dr. Gökhan ÇETİNKAYA.

Kaynakça

• Aydın, İ. S., İnnalı, H. Ö., Batar, M., & Çakır, H. (2013). Öğretmen adaylarının yazılı anlatım öz yeterliklerine ilişkin ölçek geliştirme çalışması. Turkish Studies, 8(8), 139-160. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.4978
• Aydın, İ.S. (2019). Yazmanın planlanması. N. Bayat (Ed.) Yazma ve eğitimi içinde (91-114). Anı Yayıncılık.
• Bandura, A. (1977a). Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change. Psychological Review, 84(2), 191-215.
• Bandura, A. (1997b). Self-efficacy: The exercise of control. Freeman.
• Bong, M. (2006). Asking the right question: How confident are you that you could successfully perform these tasks? In F. Pajares ve T. Urdan (Eds.), Self-efficacy beliefs of adolescents (pp. 287– 303). Greenwich, CT: Information Age.
• Brown, T. A. (2006). Confirmatory factor analysis for applied research. Guilford Press.
• Bruning, R., Dempsey, M., Kauffman, D. F., McKim, C., & Zumbrunn, S. (2013). Examining dimensions of self-efficacy for writing. Journal of Educational Psychology, 105(1), 25-38. https://doi.org/10.1037/a0029692
• Byrne, B. M. (2010). Structural equation modeling with AMOS. Routledge.
• Büyüköztürk, Ş. (2007), Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Pegem A Yayıncılık.
• Çetinkaya, G. (2019). Gözden geçirme ve düzeltme. N. Bayat (Ed.) Yazma ve eğitimi içinde (135-158). Anı Yayıncılık.
• Çetinkaya, G. & Aslandağ, B. (2019). Taslak metin geliştirme. N. Bayat (Ed.) Yazma ve eğitimi içinde (115-134). Anı Yayıncılık.
• Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G. & Büyüköztürk, Ş. (2012). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik SPSS ve LISREL uygulamaları. Pegem Akademi.
• Demir, T. (2014). Yazma öz yeterlik ölçeğinin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik çalışması. e-Kafkas Journal of Educational Research, 1(2), 28-35.
• Field, A. (2009). Discovering statistics using SPSS. Sage.
• Flower, L., & Hayes, J. R. (1981). A cognitive process theory of writing. College Composition and Communication, 32(4), 365–387. https://doi.org/10.2307/356600
• Graham, S., Daley, S. G., Aitken, A. A., Harris, K. R. & Robinson, K. H. (2018). Do writing motivational beliefs predict middle school students' writing performance?. Journal of Research in Reading, 41(4), 642-656. https://doi.org/10.1111/1467-9817.12245
• Güneş, F., Kuşdemir, Y. ve Bulut, P. (2017). Yazma öz yeterlik ölçeğinin psikometrik özellikleri. The Journal of Academic Social Science Studies, 58, 101-114. http://dx.doi.org/10.9761/JASSS7109
• Hamzadayı, E. (2019). Yazmaya ilişkin yanılgılar ve yaygın hatalar. N. Bayat (Ed.) Yazma ve eğitimi içinde (224-248). Anı Yayıncılık.
• Hayes, J. R. (1996). A new framework for understanding cognition and affect in writing. In C. M. Levy & S. Ransdell (Eds.), The science of writing: Theories, methods, individual differences, and applications (pp. 1–27). Erlbaum.
• Jöreskog, K. G., & Sörbom, D. (1993). LISREL 8: Structural equation modeling with the SIMPLIS command language. Scientific Software International.
• Kline, P. (1994). An easy quide to factor analysis. Routledge.
• Kline, R. B. (2005). Principles and practice of structural equation modeling. Guilford Press.
• Yılmaz Soylu, M. & Akkoyunlu, B. (2019). Yazma öz-yeterlik ölçeğinin Türkçeye uyarlanması. Kastamonu Education Journal, 27(5), 2233-2242. https://doi.org/10.24106/kefdergi.3423
• Şengül, M. (2013). Ortaokul öğrencilerine yönelik “yazma öz yeterlikleri ölçeği” geliştirme çalışması. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 171(171), 81-94. https://doi.org/10.20296/tsad.09083
• Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2001). Using multivariate statistics (4th ed.). Ally and Bacon.
• White, J. K. (2022). An evaluation of writing self-efficacy and writing apprehension self-report instruments [Unpublished Doctoral Dissertation]. University of Tennessee. https://trace.tennessee.edu/utk_graddiss/7434
• Yalınkılıç, K. (2019). Metin yapılandırma modeli. N. Bayat (Ed.) Yazma ve eğitimi içinde (47-72). Anı Yayıncılık.