Sivil Toplum Kuruluşuna Bağlı Sığınmaevinde Kalan Şartlı Mülteci Kadınların Göç, Şiddet ve Evsiz Kalma Deneyimleri

Öz

Patriarki, kapitalizm, küreselleşme, ırkçılık gibi yapısal faktörler ve kadınların yaş, etnik köken, dil, din, sosyal sermaye ve göçmenlik statüsü gibi kategorilerinin kesişiminde kadınlar ayrımcılık ve eşitsizliğin çeşitli görüngülerini yaşamaktadır. Kadına yönelik şiddetin etkileri evrensel özellikler taşısa da kadın deneyimi eğitim, medeni durum, etnik köken, sosyal sermaye gibi sosyal kategoriler kadınların deneyimini farklılaştırmaktadır. Bu araştırma, İstanbul’da şartlı mültecilere hizmet veren bir sığınma evinde kalan kadınların deneyimlerini öğrenmeyi amaçlamıştır. Sığınma evinde kalan 12 mülteci kadınla derinlemesine görüşmeler yapılmış ve “kadınların şiddet deneyimleri”, “boşanma süreçleri ve toplumsal şiddet”, “derneğe geliş süreçleri, yeni bir yaşam kurma mücadelesinde kimlik ve istihdam sorunu” ve “geleceğe yönelik beklentiler” isimli 4 tema keşfedilmiştir. Kadınların göçün şiddetinin yanı sıra yakın partner şiddetinin tüm türlerini yaşadıkları, boşanma süreçlerinde ailelerinin toplumsal şiddet uyguladığı, hak temelli sosyal hizmet sunan sığınma evinin boşanma sonrası süreçlerinde yardımcı olduğu ve gelecek beklentilerinin sağlık, yaş, eğitim, meslek, mültecilik statüsü gibi sosyal kategorilerin kesişiminin kadınların deneyimlerini farklılaştırdığı bulunmuştur. Kadınlara yönelik hak temelli sunulan sosyal hizmetlerin artırılması, toplumsal cinsiyet, etnik köken ve kültüre duyarlı uygulamaların artırılması araştırmanın temel önerileri olmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Şartlı mülteci kadınlar
• şiddet
• barınak
• sosyal hizmet
• sivil toplum örgütü

Exploring the Experiences of Migration, Violence, and Homelessness of Conditional Refugee Women in a Non-Governmental Shelter

Öz

At the intersection of structural factors such as patriarchy, globalization, racism, and categories like age, ethnicity, language, religion, social capital, and immigration status, women experience various phenomena of discrimination and inequality. Although the effects of violence against women have universal characteristics, social categories such as education, marital status, ethnicity, and social capital differentiate women’s experiences. This study aims to analyze the migration, violence, and homelessness experiences of women staying in a shelter as conditional refugees in Istanbul. Shelters are places where women who are exposed to violence and deprived of social support stay. In-depth interviews were conducted with 12 women staying in this shelter and 4 themes were discovered: “women’s experiences of violence”, “divorce processes and social violence”, “the process of coming to the association, identity and employment problems in the struggle to set up a new life”, and “future expectations”. It was found that women experience all sorts of partner violence as well as violence of immigration, their families apply social violence during divorce periods, shelters which provide rights-based social services help women in post-divorce processes, and women’s experiences differ at the intersection of their future expectations and social categories such as health, age, education, occupation, and immigration status. The main suggestions of this study include increasing rights-based social services for women, and gender, ethnicity, and culture-sensitive practices.

Anahtar Kelimeler

• Refugee women
• violence
• shelter
• social work
• non-governmental organizations

Kaynakça

1. Afyonoğlu, MF. (2021). The experience of violence of Syrian women living in Konya: An intersectional study through the narratives of service providers. International Social Work, 66(4), 1100-1116.
2. Akbaş-Demirel, C. (2018). Suriyeliler ve “diğerleri”: Türkiye’ye sığınanların karşılaştırmalı hukuki ve sosyal konumları. Kartal, İ. & Manço, Y. (Ed.). Beklenmeyen Misafirler: Suriyeli Sığınmacılar Penceresinden Türkiye Toplumunun Geleceği.
3. Akhtar, S. (2018). Göç ve kimlik: kargaşa, sağaltım ve dönüşüm. İstanbul: Sfenks Kitap Yay. Alqallih, R., Shehada, N., & Arts, K. (2016). Gender in Crisis: Syrian Refugee Women in the Netherlands . < https://thesis. eur. nl/pub/37328).
4. Ataman, G. (2013). Uses of culture and ‘cultural relativism’in gender violence discussions. Kadın Araştırmaları Dergisi, (13), 61-80.
5. Aygüler, E., Buz, S., Güzel, B. (2021). Sosyal uyumun başarılmasının önündeki engeller. Journal of Economy Culture and Society. https://dergipark.org.tr/tr/pub/jecs/issue/51923/845805
6. Barın, H. (2015). Türkiye’deki Suriyeli kadınların toplumsal bağlamda yaşadıkları sorunlar ve çözüm önerileri. Göç Araştırmaları Dergisi, (2), 10-56.
7. Bilgin, E., & Tuncay, T. (2020). Sığınmaevinde kalan kadınların toplumsal cinsiyet rolleri tutumları ve yardım arama davranışlarının incelenmesi. Tıbbi Sosyal Hizmet Dergisi, (16), 43-61.
8. Bloch, A., Galvin, T., & Harrell‐Bond, B. (2000). Refugee women in Europe: some aspects of the legal and policy dimensions. International Migration, 38(2), 169-190.

9. Bosch-Fiol, E. & Ferrer-Perez, V. A. (2020). Femicide, intimate partner violence and legal complaints in Spain. Journal of Gender Studies, 29(2), 187-201.
10. Buz, S. (2008). Türkiye'deki sığınmacıların profili. Polis Bilimleri Dergisi, 10(4), 1-14.
11. Çelik, İ. A., & Vural, F. (2018). Suriyeli mülteci kadınların kuma dramı: Kilis ili örneği. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 8(14), 341-382.
12. Çoşkun, E. (2017). Türkiye'de kağıtsız göçmen kadınlar ve sosyal hizmetler. Çalisma ve Toplum, 54(3).
13. Dinçer, O. B., Federici, V., Ferris, E., Karaca, S., Kirişçi, K. ve Çarmıklı, E.Ö. (2013), Suriyeli Mülteciler Krizi ve Türkiye Sonu Gelmeyen Misafirlik. Brookings Enstitüsü-Uluslararası Stratejik Araştırma Kurumu (USAK), Ankara.
14. Dominguez, S, Menjivar, C (2014). Beyond individual and visible acts of violence. Women’s Studies International Forum, 44(1), 184–195.
15. Ercan, F. Z. (2022). Eşitsizlik kaynağı olarak kronik hastalıklar. In A. Demir (Ed.), Dezavantajlı Grupların Sosyolojisi: Eşitsizlikler, Riskler ve Çözümler (pp. 431-451). Çanakkale: Paradigma Akademi.
16. Ercan, M., & Arıcı, A. (2020). Covid-19 Pandemi sürecinin yaşlılar üzerindeki biyo-psiko-sosyal etkileri üzerine bir değerlendirme. Journal of ADEM, 1(3), 5-22.
17. Graham-Kevan, N., & Archer, J. (2008). Does controlling behavior predict physical aggression and violence to partners? Journal of Family Violence, 23(7), 539-548.
18. Güldalı, P. Ş., & Sema, B. (2021). Küreselleşme, hareketlilik ve sosyal hizmet: “düzensiz” göç ve ulus ötesi sosyal hizmet uygulamasi. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23(2), 699-722.
19. Hassan, M. K. M., & Cankurtaran, Ö. (2022). Barriers to reporting intimate partner violence (ipv) by Syrian women refugees: a case study of Syrian women refugees in Ankara-Turkey. Toplum ve Sosyal Hizmet, 33(2), 387-405.
20. Hearn, J., Strid, S., Husu, L. ve Verloo, M. (2016). Interrogating violence against women and state violence policy: Gendered intersectionalities and the quality of policy in the Netherlands, Sweden and the UK. Current Sociology, 64(4), 551-567.
21. Huang, C.-C., Postmus, J. L., Vikse, J. H., & Wang, L.-R. (2013). Economic abuse, physical violence, and union formation. Children and Youth Services Review, 35(5), 780-786.
22. IASSW&IFSW(2016). Refugees and displaced persons: The role of social work. https://www.ifsw.org/wp-content/uploads/ifsw-cdn/assets/ifsw_63155-10.pdf
23. Karakaya, H. (2019). Savaş ve göç sürecinde Suriyeli kadınlar. Social Sciences, 14(5), 2275-2290.
24. Kernberg, O. (2014). Aşk ve saldırganlığın ayrılmaz doğası (A. Coşkun, 2014). İstanbul: Psikoterapi Enstitüsü Yayınları.
25. Konukman, A. (2017). Türkiye’de kağıtsız göçmen kadınlar ve sosyal hizmetler. Çalışma ve Toplum, 3(54), 1299-1316.
26. Linneberg, M. S., & Korsgaard, S. (2019). Coding qualitative data: A synthesis guiding the novice. Qualitative Research Journal, 19 (3), pp. 259-270.
27. Loveland, J. E., & Raghavan, C. (2017). Coercive control, physical violence, and masculinity. Violence and Gender, 4(1), 5-10.
28. Mackreath, H., & Sağnıç, Ş. G. (2017). Civil society and Syrian refugees in Turkey. http://www.madde14.org/images/a/ad/YurttaslikDernegiCivilSocietySyrianRefugees2017.pdf
29. Maybek, S. D. (2019). Yeni bir hayatın ilk durağı: kadın sığınmaevleri. Sosyoloji Dergisi(40), 179-210.
30. Mir, S., & Naz, F. (2017). Spousal psychological violence, coping strategies and psychological well-being in married women. FWU Journal of Social Sciences, 11(1), 242.
31. Neppl, T. K., Lohman, B. J., Senia, J. M., Kavanaugh, S. A., & Cui, M. (2019). Intergenerational continuity of psychological violence: Intimate partner relationships and harsh parenting. Psychology of violence, 9(3), 298.
32. Özdemir- Dal, B. (2022). Türkiye’de mültecilerle çalışan sivil toplum kuruluşlarının devlet ile ilişkisi. Journal of International Relations and Political Science Studies, (5), 83-110.
33. Özgür-Keysan, & Şentürk, B. (2021). Philanthropists, professionals and feminists: refugee ngos and the empowerment of Syrian women in Gaziantep, Turkey. International Migration, 59(1), 143-164.
34. Perrin, N., Marsh, M., Clough, A., Desgroppes, A., Yope Phanuel, C., Abdi, A., ... & Glass, N. (2019). Social norms and beliefs about gender based violence scale: a measure for use with gender based violence prevention programs in low-resource and humanitarian settings. Conflict and Health, 13(1), 1-12.
35. Presidency of Migration Managment. (2021). International Protection. https://en.goc.gov.tr/international-protection17
36. Relief (2020). 16 Shocking Facts about violence against women and girls. Erişim adresi: https://www.islamic-relief.org.uk/16-shocking-facts-about-violence-against-women-and-girls/
37. Roupetz, S., Garbern, S., Michael, S., Bergquist, H., Glaesmer, H., & Bartels, S. A. (2020). Continuum of sexual and gender-based violence risks among Syrian refugee women and girls in Lebanon. BMC women's health, 20(1), 1-14.
38. Stylianou, A. M. (2018). Economic abuse within intimate partner violence: a review of the literature. Violence and Victims, 33(1), 3-22.
39. Taşdemir-Afşar, S. (2018). Sığınmaevinde kalan kadınlara sunulan hizmetler ve kadınların sığınmaevi sonrası yaşam planları. Journal of Society & Social Work, 29(2), 190-225.
40. Tepealtı, F. (2019). Avrupa Birliği’ne yönelik Türkiye geçişli (transit) göç hareketleri ve Türkiye'nin düzensiz göçle mücadelesi. Doğu Coğrafya Dergisi, 24(41), 125-140.