Abdurrahman Munîf ve Ağustosun Son Günleri (el-Eyyâmu’l-Ahîra min Âb) Hikâyesinin İncelemesi

Öz

Abdurrahman Munîf, toplumsal sorunları eserlerine yansıtan bir yazar olarak Arap ve dünya edebiyatında saygın bir konum elde etmiştir. Özellikle romancı kimliğiyle dikkatleri üzerine çeken Munîf ile ilgili araştırmalara bakıldığında hikâyeciliğinin geri planda kaldığı tespit edilmiştir. Yazın hayatının ilk döneminde kaleme alınsalar da vefatından sonra yayınlanmaları dolayısıyla yaşanan gecikmenin hikâyeleri ve hikâyeciliği üzerindeki çalışmaların da gecikmesine neden olduğu görülmektedir. Bu hikâyeler yazarın edebi kimliğinin şekillenmesinde ve romanlarına ilham veren bir birikim oluşturmasında önemli bir rol oynamaktadır. Bu bağlamda çalışmada Munîf’in hikâye koleksiyonunda yer alan Ağustosun Son Günleri adlı hikâyesi incelenerek hem Munîf’in hikâyeciliğinin edebi değerine ve bu türdeki yetkinliğine vurgu yapılmış hem de Arap edebiyatındaki yerinin daha kapsamlı biçimde yapılacak değerlendirmelerle çok yönlü olarak ele alınması gerektiğinin altı çizilerek bu yönde bir farkındalık oluşturmak amaçlanmıştır. Bu minvalde Abdurrahman Munîf’in hayatı ve edebî kişiliği hakkında bilgi verildikten sonra alt metninde tespit edilen toplumsal ve bireysel unsurların sosyal eleştiriler ve sembolik ögelerle yansıtıldığı görülen hikâyesi metne bağlı inceleme yöntemiyle biçim ve öz açısından incelenmiştir. Bu kısımda öncelikle hikâyedeki kurgu tekniği çerçevesinde kullanılan aracı unsurlar tespit edilmiş, bunların her biri kurgudaki işlevi, ele alınış biçimi, temsil ettiği, savunduğu yahut eleştirdiği görüş gibi açılardan sebep sonuç ilişkisi dahilinde değerlendirilerek irdelenmiş ve özgün çıkarımlarla desteklenmiştir. Ayrıca hikâyenin ana karakterinin yazarla benzer özellikler taşıdığı tespit edilerek incelemede bu otobiyografik unsurlara da yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Abdurrahman Munîf
• el-Eyyâmu’l-Ahîra min Âb
• Ağustosun Son Günleri
• hikâye
• inceleme

Abdurrahman Munīf and Analysis of the Story The Last Days Of August (al-Ayyāmu’l-Akhīra min Āb)

Öz

Abdurrahman Munīf has achieved a respected position in Arabic and world literature as a writer who reflects social problems in his works. When we look at the research on Munīf, who especially draws attention as a novelist, it has been determined that his storytelling has remained in the background. Although they were written in the early period of her literary life, it is seen that the delay in their publication after her death caused a delay in the work on her stories and storytelling. These stories play an important role in shaping the author's literary identity and creating an accumulation of inspiration for his novels. In this context, the study aims to examine Munīf’s story The Last Days of August, which is included in his story collection, and to emphasize both the literary value of Munīf’s storytelling and his competence in this genre, and to raise awareness in this direction by underlining the need for a more comprehensive evaluation of his place in Arabic literature and to address this issue in a multifaceted manner. In this regard, after providing information about Abdurrahman Munīf’s life and literary personality, his story, in which the social and individual elements identified in his subtext are reflected with social criticism and symbolic elements, is examined in terms of form and essence with the text-dependent examination method. In this section, firstly, the intermediary elements used within the framework of the fiction technique in the story are identified, each of which is evaluated and examined in terms of its function in the fiction, the way it was handled, the view it represented, defended or criticized within a cause-effect relationship and supported with original inferences. In addition, it has been determined that the main character of the story had similar characteristics with the author and these autobiographical elements have also been included in the analysis.

Anahtar Kelimeler

• Abdurrahman Munīf
• al-Ayyāmu’l-Akhīra min Āb
• The Last Days of August
• short story
• analysis

Kaynakça

1. Abdurrahman Munîf-Mus̱evviru’r-Rivâyeti’l-ʿArabiyye. (2019). Fikru’s̱-S̱eḳâfiyye, (25), 96-98.
2. Abrahams, M. H. (1999). A Glossary of Literary Terms. America: Heinle&Heinle Thomson Learning.
3. Aktaş, Ş. (1991). Roman Sanatı ve Roman İncelemesine Giriş (2. bs). Akçağ Yay.
4. Aktaş, Ş. (2013). Anlatma Esasına Bağlı Edebî Metinlerin Tahlili (Teori ve Uygulama). Ankara: Kurgan Edebiyat Yay.
5. Bachelard, G. (2014). Mekânın Poetikası (2. bs; A. Tümertekin, Çev.). İstanbul: İthaki Yay.
6. Bal, M. (1997). Narratology Introduction to thr Theory of Narrative. London: University of Toronto Press.
7. Besyûnî, Ḳuṭb ʻAbdulʻazîz. (2001). Tecelliyâtu’l-Mekân fî Rivâyât Abdurrahman Munîf. İbdâʻ: Mecelletu’l-Edeb ve’l-Fen, 12, 112-123.
8. Çetin, N. (2017). Roman Çözümleme Yöntemi (15. bs). Ankara: Akçağ Yay.

9. Çetişli, İ. (2004). Metin Tahlillerine Giriş 2 Hikâye-Roman-Tiyatro. Ankara: Akçağ Yay.
10. Derrâc, F. (2012). Abdurrahman Munîf ve Rivâyetu’l-İltizâm (1. bs). Beyrut: Merkez Dirâsâti’l-Vaḥdeti’l-ʻArabiyye.
11. Eagleton, T. (2015). Edebiyat Nasıl Okunur. İstanbul: İletişim Yay.
12. el-‘Afv, M. B. el-‘Afv. (2008). fi’r-Rivâyetu’l-Arabiyye el-Mu‘âṣıra: Abdurrahman Munîf, Ḥannâ Mînâ, Abdurrahman Mecîd er-Rabî‘î, İlyâs Ḫûrî, İdvard el-Ḫarrat (1. bs). Beyrut: Dâru’l-Meşriḳ.
13. el-Ka‘îd, Y. (1977). Ḥivâr Meʻa’l-Kâtibi’r-Rivâʻî Abdurrahman Munîf. el-Hilâl, 6, 132-141.
14. el-Ḳâsim, N. (2005). el-Fennu’l-Rivâʻî ʻİnde Abdurrahman Munîf. Dâru’l-Hudâ.
15. el-Ḳaş‘amî, M. (2003). Terḥâlu’ṭ-Ṭâiri’n-Nebîl (1. bs). Beyrut: Dâru’l-Kunûzi’l-Edebiyye.
16. el-Ḳaş‘amî, M. b. ‘Abdurrezzâḳ. (2008). eẕ-Ẕâtî ve’l-Mevḍû‘î fi’s-Sîrati’ẕ-Ẕâtiyye Ledâ Abdirrahman Munîf. ‘Alâmât fi’n-Naḳd, 17(65-66), 559-576.
17. Elimelekh, G. (2014). Existentialism in the Works of ʿAbd al-Raḥmān Munīf. Oriente Moderno, 94(1), 1-31.
18. Emekli, İ. (2016). Abdurrahman Munîf ve Risâle min Verâi’l-Hudûd Adlı Kısa Öyküsü. Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, 35, 303-315.
19. eş-Şeḥḥât, M. (2014). Serdiyye Abdirrahman Munîf Lâ Vaʻye’l-Menfâ ve’l-Huviyyete’l-Cevvâle. Dirâsât, 36, 91-122.
20. Faḫrî, E. (1988). el-Eşcâr İğtiyâl Abdirrahman Munîf. el-Ma‘rife, 306-307, 87-125.
21. Forster, E. M. (1927). Aspects of The Novel. New York: Horcourt, Brace and Company.
22. Güler, Ş. (2025). XX. Yüzyılda Tunus'ta Edebî ve Kültürel Faaliyetler (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Atatürk Üniversitesi, Erzurum.
23. Ḥâfiẓ, Ṣabrî. (2009). Abdurrahman Munîf: Sîrat Ḥayât. İçinde Abdurrahman Munîf 2008 (1. bs). Beyrut: el-Muessesetu’l-Arabiyye-el-Merkezu’s̱-S̱eḳâfiyyi’l-Arabî.
24. Harvey, W. J. (2010). Romanda Sosyal Ortam-Roman Teorisi (S. Kantarcıoğlu, Çev.). Ankara: Akçağ Yay.
25. Landau, Jacob M. (2003). Küttâb. TDV İslâm Ansiklopedisi (C. 27, s. 3-4). Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yay.
26. Munîf, A. (2009). el-Bâbu’l-Meftûḥ: Ḳıṣaṣ (2. bs). Beyrut: el-Muessesetu’l-ʻArabiyye – el-Merkezu’s̱-S̱eḳâfiyyi’l-ʻArabî.
27. Munîf, A. (2015). Sonlar (İ. Emekli, Çev.). Erzurum: Fenomen Yay.
28. Işık, R. & Bulut, M. B. (2020). Abdurrahman Munîf’in “Sibâku’l-Mesâfâti’t-Tavîle” Adlı Romanında Doğu Kültüründen İzler. Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 44, 181-212.
29. Ricceur, P. (2007). Zaman ve Anlatı: 1. Zaman-Olay Örgüsü-Üçlü Mimesis (M. Rifat & S. Rifat, Çev.). İstanbul: YKY.
30. Tekin, M. (2018). Roman Sanatı (16. bs). İstanbul: Ötüken Yay.
31. Tepebaşılı, F. (2019). Roman İncelemesi (2. bs). Konya: Çizgi Kitabevi.
32. Vele‘a, S. (2012). Binâ’u’z-Zemeni’r-Rivâ‘î ve Delâletuhu fî Rivâyât Abdirrahman Munîf. el-Mevḳıfu’l-Edebî, 498, 61-80.
33. Zubeyr, A. (2017). er-Rivâyetu’t-Târîḫiyye Arḍu’s-Sevâd li-Abdirrahman Munîf: Dirâse Taḥlîliyye. Mecelletu’l-‘Âsime, 9, 79-82.