Biyolojik Sınırları Aşma Çabası: Sisin Sakladıkları-I Adlı Esere Transhümanist Bir Yaklaşım

Öz

Rönesans döneminde ortaya çıkan hümanizm, insan aklını ve iradesini temel parametre olarak kabul eden, aklı sayesinde kişinin kendini geliştirmesine imkân tanıyan bir akımdır. Bu akımda insan, doğaya hükmederek kendi potansiyellerini artırma gücünün farkına varır. Hümanizmin hem uzantısı niteliğini taşıyan hem de ondan ayrılan yönleriyle gelişen transhümanizm ise önce insanın ömrünü uzatmayı, sonra da bilimsel gelişmeler aracılığıyla insanı ölümsüzlüğe eriştirmeyi hedefler. Transhümanist çalışmalarda fiziksel, zihinsel ve duygusal kusurları ortadan kaldırılmaya çalışılan insana yeni bir anlam kazandırmak ve yeni bir evrimsel süreç başlatmak amaçlanır. Doğal evrimden ziyade insan eliyle hızlandırılmış dönüşüm, genetik biliminin verilerinden yararlanılarak gerçekleştirilmeye çalışılır. İnsan ömrünü uzatmak için yapılan genetik çalışmalar ve bu esnadaki insan kopyalama faaliyetleri önem kazanır. Miyase Sertbarut’un Sisin Sakladıkları-I adlı eseri doğanın, evrenin ve insanın geleceği hakkındaki kaygıları içerir. İnsan kopyalama ve ömrü uzatma çalışmalarının etik kurallar çerçevesinde yapılmadığı takdirde yaratabileceği sorunlar üzerine odaklanır. Bu çalışmada söz konusu eser transhümanist veriler ışığında ve genetik çalışmalar bağlamında değerlendirilecek, içerik analizi yöntemiyle tahlil edilecektir.

Anahtar Kelimeler

• Biyoteknoloji
• genetik
• biyolojik adaptasyon
• çocuk edebiyatı
• Sisin Sakladıkları

An Effort to Overcome Biological Limits: A Transhumanist Approach to Sisin Sakladıkları-I

Öz

Humanism, which emerged before and during the Renaissance, is a movement that accepts human reason and will as fundamental parameters, enabling individuals to develop themselves through reason. In this movement, humans realize their power to enhance their own potential by mastering nature. Transhumanism, which both extends and differs from humanism, aims first to extend human lifespans and then, through scientific advancements, to achieve immortality. Transhumanist studies aim to eliminate physical, mental, and emotional flaws, while also attempting to give new meaning to humanity and initiate a new evolutionary process. Rather than natural evolution, accelerated transformation by human intervention is attempted, utilizing the data of genetics. Genetic studies aimed at extending human lifespans and the subsequent human cloning efforts are gaining importance. Miyase Sertbarut’s novel, Sisin Sakladıkları-I, explores concerns about the future of nature, the universe, and humanity. It focuses on the problems that could arise from human cloning and life extension research if they are not conducted within ethical guidelines. In this study, the work in question will be evaluated in the light of transhumanist theory and within the context of genetic studies and will be analyzed using content analysis.

Anahtar Kelimeler

• Biotechnology
• genetics
• biological adaptation
• children's literature
• Sisin Sakladıkları

Kaynakça

1. Aytepe, M. (2021). Posthümanizmde ve transhümanizmde varlık. M. Tekin & M. Özdemir (Ed.), Transhümanizm ve posthümanizm disiplinlerarası bir çalışma içinde (s. 325-363). Ankara: Eski Yeni Yay.
2. Aytepe, M. (2023) Transhümanizm ve ölümsüzlük çabalarının anlamı. Mustafa Çuhadar (Ed.), Yeni gölgeler: dijital evren, yapay zekâ, transhümanizm, 2. Baskı içinde (147-153). Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yay.
3. Benedikter R. & Siepmann, K. (2022, Mayıs). Transhümanizm yeni bir küresel siyasi akım mı?. (T. Dereci, Çev.). Pasajlar Dergisi, 11, 121-136.
4. Bingöl, U. (2024). Rıchard K. Morgan’ın Takeshı Kovacs üçlemesinde transhümanizmin yansımaları. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 13(4), 1402-1423. doi: 10.7884/teke.1571523.
5. Can, S. (2023a). Transhümanizm nedir?. Mustafa Çuhadar (Ed.), Yeni gölgeler: dijital evren, yapay zekâ, transhümanizm, 2. Baskı içinde (s. 117-125). Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yay.
6. Can, S. (2023b). Bir meydan okuma olarak transhümanizm. M. Çuhadar (Ed.), Yeni gölgeler: dijital evren, yapay zekâ, transhümanizm, 2. Baskı içinde (s. 139-145). Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yay.
7. Çadır, Y. (2023). Transhümanizm ölüm ve ölümsüzlük. İstanbul: Kedidedi Yay.
8. Dağ, A. (2022). İnsansız dünya transhümanizm. İstanbul: Ketebe Yay.

9. Dağdelen, C. (2021). Post-hüman. Konya: Tılsım Yay.
10. Demir, A. (2018). Ölümsüzlük ve yapay zekâ bağlamında trans-hümanizm. Online academic journal of ınformation technology, 9(30), 95-103. doi: 10.5824/1309-1581.2018.1.006.x
11. Ferrando, F. (2013). Posthumanism, transhumanism, antihumanism, metahumanism, and new materialism: differences and relations. Existenz. 8(2), 26-32. Erişim adresi: https://www.existenz.us/volumes/Vol.8-2Ferrando.pdf
12. Ferry, L. (2023).Transhümanist devrim. (K. Kahveci, Çev). İstanbul: İş Bankası Yayınları.
13. Göçer, F. (2025). Transhümanist tutku quo vadis? Ankara: Bilgesina Yayınları.
14. Gök Aksamaz, N. (2021). Değişen iklim dönüşen insan. İstanbul: Artshop Yay.
15. Gözen, H., Edman, T. B., Arıkan, A., Dağ, Ü., Dülger, O. & Güdücü, B. (2022), Bir klonun günlüğünden: posthümanizm, transhümanizm, distopya ve Beni Asla Bırakma. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 39(1), 144-160. doi: 10.32600/huefd.707275
16. Haraway, D. (2006). Siborg manifestosu (O. Akınhay, Çev.). İstanbul: Agora Yay.
17. Huxley, J. (2022, Mayıs). Transhümanzim. (M. Öznaneci, Çev.). Pasajlar Dergisi, 11, 49-53.
18. İyigüngör, T. (2020). Doğal yaşam formundan artırılmış bedene geçiş: transhümanizm. Uluslararası Bilişim, Teknoloji ve Felsefe Dergisi, 3(5), 15-27. Erişim adresi: https://www.isophos.org/is-cont/uploads/pdf/05/dogal-yasam-formundan-artirilmis-bedene-gecis-transhumanizm.pdf
19. Karauğuz, A. M. (2020). Cennetten kovulan insanın cenneti yeniden inşa uğraşı: transhümanizm. Türk Dili, 69(821), s. 52-59. Erişim adresi: https://tdk.gov.tr/wp-content/uploads/2020/05/Ahmet-M.-Karau%C4%9Fuz-_-Cennetten-Kovulan İnsanın 8.pdf
20. Leopold A. (2013). Bir kum yöresi almanağı. (U. Özdağ, Çev.). Ankara: Hacettepe Üniversitesi Yay.
21. More, M. (1998). “Ekstropi ilkeleri 3.0”. Erişim adresi: https://www.mrob.com/pub/religion/extro_prin.html
22. Öndeş, S. (2022, Mayıs). Transhümanizm felsefesi mümkün mü?. Pasajlar Dergisi, 11, 149-168.
23. Özdemir M. & Başaran, N. (2021). Transhümanizm, posthümanizm ve insan bilincinin yeni kapsamı. Journal of Islamic Research. 32(1), 30-51. Erişim adresi: https://www.islamiarastirmalar.com/wp-content/uploads/2023/11/3-2.pdf
24. Özkan, M. Ş. (2023). Transhümanizm felsefesi tekilliğe giden yollar. Ankara: Elis Yay.
25. Sambur, B. (2023). Transhümanizm: insanın tanrıcılık oyunu. Mustafa Çuhadar (Ed.), Yeni gölgeler: dijital evren, yapay zekâ, transhümanizm, 2. Baskı içinde (171- 178). Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yay.
26. Sedeeq, S. (2019). Tarih, mitler ve antik transhümanizm T. B. Edman (Ed). Transhümanizm ve karşılaştırmalı izdüşümü içinde (s. 26-38). İstanbul: Kastaş Yay.
27. Serin, A., Dağ Canan, H.& Alper, B. (2006). Gen çalışmaları ve etik. Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku-Tarihi Dergisi, 14(1), 47-51. Erişim adresi: https://www.turkiyeklinikleri.com/journal/tip-etigi-hukuku-tarihi-dergisi/12/issue/2006/14/1-0//tr-index.html
28. Sertbarut, M. (2024). Sisin sakladıkları-I. İzmir: Tudem Yay.
29. Seyalıoğlu, İ., Şenel Eraslan, B., Hot, İ., Demircan, T. & Çetin, G. (2007), Klonlamaya genetik, etik ve hukuksal açıdan yaklaşım. Adli Tıp Dergisi, 21(2), 31-45. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/adlitip/article/1899238
30. Shiva, V. (2010). Yeryüzü demokrasisi. (A. K. Sayel vd., Çev.). İstanbul: Bgst Yay.
31. Turgut, N. (1996). İhtiyat ilkesi. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 45(1), 67-102. doi: 10.1501/Hukfak_0000000674
32. Vita-More, N. (2022, Mayıs). Transhümanist manifesto (T. Dereci, Çev.). Pasajlar Dergisi, 11, 137-148.