Reklamcılık ve Reklam Folkloru: Kültürün ve Tüketimin Buluşması

Öz

Bu makalenin amacı, reklamların bir pazarlama aracı olmakla beraber kültürel bir fenomen olarak nasıl işlev gördüğünü ve folklorik unsurlarla kurduğu ilişkiyi incelemektir. Çalışmada, modern reklam pratiklerinin folklorik anlatılar, ritüeller ve semboller aracılığıyla kültürel anlam üretim süreçlerine nasıl dahil olduğu ve reklamların toplumsal bellekle kurduğu etkileşim analiz edilmektedir. Araştırma nitel bir yaklaşımla gerçekleştirilmiş olup, farklı reklam mecralarından seçilmiş örnekler (billboardlar, dijital ekran reklamları, mağaza vitrinleri ve reklam metinleri) veri seti olarak kullanılmıştır. Bu örnekler görsel içerik analizi ve söylem analizi yöntemleriyle incelenmiş; reklamlarda kullanılan folklorik motifler, kültürel semboller ve anlatı yapıları çözümlenmiştir. Analiz bulguları, reklamların kentsel mekânı yoğun bir görsel iletişim ağına dönüştürdüğünü ve şehirleri modern bir anlatı alanı hâline getirdiğini göstermektedir. Atasözleri, mitler ve geleneksel semboller gibi folklorik öğelerin reklam söylemi içinde yeniden üretilerek tüketim kültürünün anlam dünyasına dâhil edildiği görülmektedir. Ayrıca dijital platformların reklam folklorunun yayılımını hızlandırdığı ve tüketiciyi yalnızca edilgen bir alıcı olmaktan çıkararak anlam üretim sürecine daha aktif biçimde dahil ettiği belirlenmiştir. Sonuç olarak çalışma, reklamların yalnızca ürün tanıtımına yönelik iletişim araçları olmadığını; aynı zamanda değerleri, inançları ve toplumsal normları dolaşıma sokan kültürel anlatılar ürettiğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda araştırma, reklamlar ile folklorik imgeler arasındaki ilişkiyi kuramsal ve yöntemsel bir çerçevede değerlendirerek reklamın kültürel kimlik ve tüketim pratikleri üzerindeki rolüne ilişkin katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Reklam folkloru
• kültürel bellek
• pazarlama stratejileri
• küresel reklam pazarı
• dijital hegemonya

Advertising and Advertising Folklore: The Convergence of Culture and Consumption

Öz

The aim of this article is to examine how advertising functions not only as a marketing tool but also as a cultural phenomenon, and to analyze its relationship with folkloric elements. The study explores how modern advertising practices become involved in processes of cultural meaning-making through folkloric narratives, rituals, and symbols, and analyzes the interaction between advertising and collective social memory. The research was conducted using a qualitative approach. Selected examples from different advertising media—such as billboards, digital screen advertisements, shop window displays, and advertising texts—were used as the data set. These materials were examined through visual content analysis and discourse analysis, focusing on the folkloric motifs, cultural symbols, and narrative structures embedded in advertising messages. The findings indicate that advertising transforms urban space into a dense network of visual communication, turning cities into modern narrative landscapes. Folkloric elements such as proverbs, myths, and traditional symbols are reproduced within advertising discourse and incorporated into the symbolic universe of consumer culture. The study also demonstrates that digital platforms accelerate the circulation of advertising folklore and encourage consumers to move beyond the role of passive recipients, enabling them to participate more actively in processes of meaning production. In conclusion, the study shows that advertisements function not merely as tools for promoting products, but also as cultural narratives that circulate values, beliefs, and social norms. In this respect, the research contributes to the literature by examining the relationship between advertising and folkloric imagery within a theoretical and methodological framework, highlighting the role of advertising in the construction of cultural identity and consumption practices.

Anahtar Kelimeler

• Vertising folklore
• cultural memory
• marketing strategies
• global advertising market
• digital hegemony

Kaynakça

1. Barthes, R. (1977). Image, music, text (S. Heath, Çev.). Hill and Wang.
2. Bausinger, H. (1990). Folk culture in a world of technology. (Trans. Elke Dettmer). Indiana University Press.
3. Bayat, F. (2019). Pazar folkloru. Uluslararası Halkbilimi Araştırmalar Dergisi, 2(2), 5-16. https://dergipark.org.tr/tr/pub/uhad/article/557811
4. Bayat, F. (2019). Sosyo-ekonomik bağlamlı pazar folkloru. Uluslararası Halkbilimi Araştırmaları Dergisi, 2(3), 11-17.
5. Belch, G. E., & Belch, M. A. (2018). Advertising and promotion: An integrated marketing communications perspective. McGraw-Hill Education.
6. Ben-Amos, D. (1971). Folklore in context: Essays in anthropology, literature, and aesthetics. The Hague: Mouton.
7. Ben-Amos, D. (1971). Toward a definition of folklore in context. The Journal of American Folklore, 84(331), 3-15.
8. Benjamin, W. (2015). Teknik olarak yeniden-üretilebilirlik çağında sanat yapıtı (G. Sarı, Çev.). Zeplin Kitap. (Orijinal eser 1935)

9. Chaffey, D., & Ellis-Chadwick, F. (2019). Digital Marketing: Strategy, Implementation and Practice (7th ed.). Pearson.
10. DataReportal. (2024). Digital 2024: Azerbaijan. Erişim adresi: https://datareportal.com/digital-in-azerbaijan
11. DataReportal. (2025). Digital 2025: Azerbaijan. Erişim adresi: https://crocusoft.com/en/Blog/Details/digital-2025-azerbaijanen
12. Dundes, A. (1980). Interpreting folklore. Indiana University Press.
13. Gillespie, A. (2016). Foundations of economics (3rd ed.). Oxford University Press.
14. Graham, M. (2025). Ad agencies' low growth will drag on as they adjust to era of AI (Online). Wall Street Journal. Erişim adresi: https://www.wsj.com/articles/ad-agencies-low-growth-will-drag-on-as-they-adjust-to-era-of-ai-barclays-says
15. GroupM & Financial Times. (2024). Advertising industry to hit $1 trillion, dominated by the new ‘Big 5’. Erişim adresi: www.investors.com/news/advertising-industry-to-hit-1-trillion-dominated-by-the-new-big-5/
16. Hearn, A. (2008). ‘Meat, mask, burden’: Probing the contours of the branded ‘self’. Journal of Consumer Culture, 8(2), 197-217.
17. Jones, A., & Davis, M. (2024). Emerging markets in the digital advertising landscape. TechPress.
18. Joshi, S. (n.d.). What’s the growth rate of mobile marketing? Statistics for 2025. Erişim adresi: https://learn.g2.com/mobile-marketing-statistics
19. Kaplan, H. (2023). Göynük’te (Bolu) kültürel miras, kültürel mekân ve kentin folklorik açıdan sürdürülebilirliği. E. Aslan (Ed.), Kuramsal Yaklaşımlar Işığında Kent Folkloru içinde (173-188). Konya: Çizgi Yayınları.
20. Kaplan, H. (2024). Kent Folkloru. F. Bayat, Ç. Çama (Ed.), Halk Edebiyatı El Kitabı içinde (121-150). Çanakkale: Paradigma Akademi Yayınları.
21. Karadavut, A. (2016). Türkçede yeni bir neoloji örneği: Fiilleşen markalar. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 1(39), 245-252.
22. Klein, N. (2000). No logo: Taking aim at the brand bullies. Picador.
23. Kotler, P., & Keller, K. L. (2016). Marketing management (15th ed.). Pearson Education.
24. Lotman, Y. (1990). Universe of the mind: A semiotic theory of culture (A. Shukman, Trans.). I. B. Tauris. (Original work published 1984)
25. Marketing Week. (2024). The future of digital advertising: Four key trends shaping 2024. Erişim adresi: https://www.marketingweek.com
26. Ong, W. J. (1982). Orality and literacy: The technologizing of the word. Routledge.
27. Report.az. (n.d.). Azərbaycanda reklam biznesinin 87-89%-i “kölgə iqtisadiyyatı”nın payına düşür. Erişim adresi: https://report.az/biznes-xeberleri/azerbaycanda-reklam-biznesinin-87-89-i-kolge-iqtisadiyyati-nin-payina-dusur/
28. Scholz, J., & Smith, A. N. (2016). Augmented reality: Designing immersive experiences that maximize consumer engagement. Business Horizons, 59(2), 149-161.
29. Statista. (2023). Leading advertising markets worldwide in 2023, by market share. https://www.statista.com/statistics
30. Statista. (2025). Digital advertising worldwide – Market forecast 2025. Erişim adresi: https://www.statista.com
31. Thompson, C. J. (1997). Interpreting consumers: A hermeneutical framework for deriving marketing insights from the texts of consumers’ consumption stories. Journal of Marketing Research, 34(4), 438-455.
32. Tomlinson, J. (1991). Cultural imperialism: A critical introduction. Johns Hopkins University Press.
33. Twitchell, J. B. (1996). Adcult USA: The triumph of advertising in American culture. Columbia University Press.
34. Yeşildal, Ü. Y., & Uzkuç, S. (2024). Er Meydanından beyaz perdeye: Pehlivan. Mediterranean Journal of Sport Science, 7(4), 782-811. doi: 10.38021/asbid.1568275.