Büyük Konya Havzası Topraklarında Bitkiye Elverişli Çinko Durumunun Belirlenmesinde Kullanılacak Kimyasal Yöntemler Üzerinde Bir Araştırma

Öz

Bu araştırmanın amacı, Büyük Konya havzası topraklarının çinko durumu ve bu topraklar da bitkiye elverişli çinko miktarının belirlenmesinde kullanılabilecek en uygun kimyasal ekstraksiyon yöntem veya yöntemleri tespit etmektir. Bu amaçla test bitkisi olarak mısır kullanılarak bir sera denemesi düzenlenmiş ve 6 farklı biyolojik indeks değeri belirlenmiştir. Diğer taraftan çeşitli kimyasal ekstraksiyon yöntemleri kullanılarak, toprak örneklerinin çinko kapsamları tayin edilmiş ve bulunan değerler, biyolojik indeks değerleri ile istatistiki olarak karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırma sonucunda, deneme topraklarının bitkiye elverişli Zn miktarını belirlemek için kullanılan kimyasal ekstraksiyon yöntemlerinin önem sıralaması; 0.005 M DTPA + 0.01 M CaCl2 + 0.1 M TEA> 1N NH4OAc (pH = 4.8) > 5N CH3COOH>0.01 N Na₂EDTA + 1N NH4OAc > 0.01 M Na₂EDTA + 1M (NH4)2CO3 > 0.01 N Na2EDTA >. 1 N NH₄OAC (pH = 3.0) şeklinde bulunmuştur. Söz konusu kimyasal ekstraksiyon yöntemleri arasında da yüksek korelasyon katsayıları (r = 1.00) tesbit edilmiştir. Böylece bu yedi yöntemden herhangi biri araştırma bölgesi topraklarında bitkiye elverişli çinko miktarını tesbit etmek amacıyla kullanılabilir. Ancak söz konusu yöntemlerden DTPA + CaCl2 + TEA yöntemi, biyolojik in- dekslerle en yüksek korelasyon katsayıları vermesi ve bu yöntemle elde edilen toprak çözeltisinde aynı anda elverişli çinko miktarına ilaveten elverişli Fe, Mn ve Cu miktarlarının tespit edilebilmesi yönünden en uygun yöntem olarak tavsiye edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• KONYA HAVZASI
• ÇİNKO
• KİMYASAL

Destekleyen Kurum

SELÇUK ÜNİVERSİTESİ

An Investigation on The Zinc Status of The Soils of Great Konya Basin and the Selection of the Most Suitable Methods for The Estimation of Plant Available Zinc in The Soils

Öz

The objective of this study was to find out the zinc status of the soils of great Konya basin and to select the most suitable chemical extraction method or methods for determining the plant available zinc in the soils. For that purpose; a greenhouse experiment was conducted and corn was grown as a test plant. Thereby, Six different biological index values were obtained. On the other hand, available zinc status of the soils were determined by some chemical extraction methods and the results obtained by this way were compared with biological index values statistically. According to the significances of the correlation coefficients betwen the methods and biological index values the efficiency of thirteen Zn extractants in the assessment of available soil zinc was arranged as follow: 0.005 M DTPA + 0.01 M CaCl2 + 0.1 M TEA> IN NH4OAc (pH = 4.8) > 5N CH3COOH>0.01 N Na₂EDTA + 1N NH4OAC > 0.01 M Na₂EDTA + 1M (NH4)2CO3 > 0.01 N Na₂EDTA > 1 N NH4OAC (pH = 3.0). Among those thirteen extractants it was found a highly significant correlation (r = 1.00) between the seven methods. Thereby, one of these seven methods could be proposed to determine the plant available zinc content of the soils. Since the choice of method will depend upon the correlation with plant response, equipment, facilities available and it's ability to solve the other plant available elements, such as Fe, Mn and Cu the method of DTPA + CaCl2 + TEA was suggested as the best measure for assessing availability of zinc in these soils.

Anahtar Kelimeler

• Konya Basin
• Zinc
• Soil

Destekleyen Kurum

SELÇUK ÜNİVERSİTESİ

Kaynakça

1. Ahmed, F., 1976. Relationship Between Plant-Extractable Zinc Soil Zinc In Calcareous Soils In Turkey. Geoderma 16 (1): 71-75.
2. Aydemir, O., 1982. Bitkiye Yarayışlı Toprak Çinko Durumunun Belirlenme- sinde Değişik Kimyasal Yöntemlerin Karşılaştırılması. Doğa Bilim Der- gisi Vet. Hay. Tar. Orm., Cilt: 6. 103-111.
3. Awad, F., Fuda, S., Arafat, S.W., 1985. Zinc ve Copper in Some Soils in Some Soils of Egypt as Related to Other Soil Properties. Z. Pflanzener- naehr. Bodenk. 148.225-232.
4. Bansal, R.L., Sekhon, G.S., 1989. Evaluation of Analytical Methods for Monitoring teh Response of Wheat to Zn on Alluvium Derived Soils of S.E. Panjab, India. Soils and Fertilizers. Vol: 52, No: 12.
5. Bayraklı, F., 1987. Toprak ve Bitki Analizleri (Çeviri ve Derleme). 19 Mayıs Üniv. Ziraat Fak. Yayınları No: 17, Samsun.
6. Black, C.A., 1965. Methods of Soil Analysis. Part 2. Chemical and Microbi- ological Properties Amer. Society of Agronomy Inc. Publisher Madi- son. Wisconsin. USA.
7. Bouyoucus, G.J., 1951. A Recalibration of the Hydrometer Method for Mak- ing Mechanical Analysis of Soils. Agron. J. 43: 434-438. Brown, A.L., 1950. Zinc Relationships In Aiken Clay Boam. Soil Sci. 69, 349-358.