Karık ve Damla Sulama Metodları ile Farklı Azot Dozlarının Ayçiçeğinde (Heliantus annuus L.) Verim ve Verim Unsurlarına Etkisi

Öz

Araştırmada, karık ve damla sulama metodları ile 4 değişik azot dozunun, ayçiçeğinde verim ve verim unsurlarına etkisi incelenmiştir. Materyal olarak AS.503 ayçiçeği çeşidi, azot kaynağı olarak ise amonyum sülfat (%21 N) ve amonyum nitrat (%33 N) gübreleri kullanılmıştır. Araştırma; karık ve damla sulama metodları, 4 azot dozu (0-5-10-15 kgN/da) ve 4 tekerrür olmak üzere (2X4X4) 32 parselli tesadüf parsellerinde bölünmüş parseller deneme desenine göre 1998-1999 yıllarında 2 yıl süreyle yürütülmüştür. Araştırma konusu olan azot dozlarının 1/2'si tarla hazırlığında amonyum sülfat (%21 N) formunda 1/2'si ise amonyum nitrat (%33 N) formunda, bitkiler 25-30 cm boyuna geldiğinde uygulanmıştır. Bitkiler; 4-6 yaprak olduklarında sulamaya başlanmış ve sulama peryotları, toprak neminin %50'ye düşmesine göre belirlenmiştir. Her iki sulama metodunda da belirlenen su ihtiyacı sayaçtan geçirilerek kontrollü verilmiştir. Hasat olgunluğuna gelen bitkiler hasat edilirken; dane verim, bin dane ağırlığı, yağ oranı, kuru madde, iç oranı, dane boyu, tabla çapı, bitki boyu, sap çapı, sap verimi belirlenmiştir. Araştırmada verilere ait iki yıllık ortalamalar istatistiki olarak değerlendirilmiş ve damla sulama metodu ile 10 kg N da dozu tercih edilebilir bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Karık ve damla sulama
• nitrojen
• ayçiçeği
• verim

Destekleyen Kurum

SELÇUK ÜNİVERSİTESİ

The Effect of Different Nitrogen Levels in Furrow and Trickle Irrigation Methods on Yield and Yield Components of Sunflower (Helianthus annuus L.)

Öz

In this research, the effect of furrow and drip irrigation method and 4 different N dosage to the yield and yield components of sunflower were examined. AS.503 sunflower variety as a test crop, ammonium sulphate (%21 N) and ammonium nitrate (%33 N) manure for N source were used. This research, including furrow and drip irrigation 4 N dosage (0-5-10-15 kgNda¹) with 4 tines repeating (2X4X4) were carried out in 32 plot of land with using split pilot method between 1998-1999 for 2 years. The main object of this research, half of the N dosage were applied as ammonium sulphate (%21 N) form, while the preparing of land, the other half of the dosage were applied as ammonium nitrate (%33 N) form, while the crop reach 25-30 cm length. When the crop had reached 4-6 leaf period, the irrigation was started and irrigation period were determined based on land moisture decreased into % 50. For both irrigation method, the needs of water which determined were applied in control after double-check with using meter. In harvesting time, while the crops that reached harvesting level, were harvested meanwhile, yield, 1000 seed weight, dry material, hule ratio, plant height, head diameter, stem diameter, stem yield, seed length and oil ratio were determined. In the conclusion, statistical analysis were applied to the 2 years data and with using drip irrigation method and 10 kg N dosage were found as preferable.

Anahtar Kelimeler

• Furrow and trickle irrigation
• sunflower
• yield

Destekleyen Kurum

SELÇUK ÜNİVERSİTESİ

Kaynakça

1. Anonim, 1999-2. Çanakkale Projesi Ek Alan Planlama Arazi Sınıflandırma ve Drenaj Raporu. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, D.S.İ XXVI. Bölge Müd. Proje No: 0205. Balıkesir. Anonim, 1997. Tarımsal Yapı D.İ.E Yayınları. Ankara.
2. Ayyıldız, T.1982. Dünyada Beslenme Sorunu Buğday Pazarlarının Durumu. Tarım ve Mühendislik, T.M.M.O.B Ziraat Müh. Odası Sayı: 9. Ankara.
3. Bindra, A., Kharwara, P.C., 1992. Response of Spring Sunflower (Helianthus annus L.) to Nitrogen Application and Spacing. Indian Journal of Agronomy, 37(2):283-284, India. Burlov, V.V.,1973. Utilization of malesterility in sunfiower breeding for hetorosis. 6.th. Sunflower conf. Page no:353-360.
4. Çağlar, K.Ö.1949. Toprak Bilgisi. Ankara Üniv. Ziraat Fakültesi Yayınları No:10. Ankara. İncekara, F. 1972. Endüstri Bitkileri ve Islahı. Cilt: 2, Ege Üniv. Matbaası. İzmir.
5. Kurçay, A. 1964. Ayçiçeği Yetiştirilmesi. Tarım Bakanlığı, Ziraat İşleri Genel Müd. Yayınları, A-104, Given Matbaası. Ankara.
6. Küçük, A.,1996. Ayçiçeği Çeşitlerinde farklı Ekim Zamanı ve Sıra Üzeri Mesafelerinin verim ve verim unsurlarına Etkileri Üzerine Araştırma. T.Üniv. tekirdağ Ziraat Fak. Tarla Bitkileri Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi. Tekirdağ.
7. Massey, J:H: 1971. Effect of Nitrogen Rates and Plant Spacing on Sunflower Seed Yields and Other Characteristics. Agronomy Journal, 63:137, USA.
8. Narem, R.Ab., P.L. Carten, P.E. Fixen, R.H. Gelderman 1982. Sunflower Seed Yield, Oil and Plant Analysis Response to Nitrogen Fertilisation and Residual Soil Nitrates. Annual Meetings, Agronomy Abstracts.

9. Narwal, S.S., Malik, D.S., 1985. Response of Sunflower Cultivators to plant Density and Nitrogen. Journal of Agricultural Science, 104(1):95-97,USA.
10. Ogunremi, E.A., 1986. Effect of Nitrogen Fertilisation and harvest Time on Sunflower Yield and Hollow Seediness. Field Crops Research, 13(1):45-53, Netherlands.
11. Olsen, S.R., C.V. Cole, F.S. Vatanabe, L.A. Dose 1954. Estimation of Available Phosphorus in Soils by Extraction With Sodium Bicarbonates. U.S. Dept. Of Agr. Cic. 939. Washington D.C.
12. Özdemir, O. 1982. Bafra Ovası Koşullarında Ayçiçeğinin Azotlu ve Fosforlu Gübre İsteği. T.C. Köy İşleri ve Kooperatifler Bakanlığı. Topraksu Gen. Müd. Samsun Bölge Topraksu Araştırma Enst. Müd. Yayınları, Genel Yayın No: 17, Rapor Yayın No: 14. Samsun.
13. Öztan, B., H. Ülgen. 1961. Saturasyon Macununda ve Ekstraktında Tuz Tayinleri. Toprak ve Gifbre Araştırma Enst. Teknik Yayınları Sayı: 7. Ankara.
14. Richards, L.A. 1954. Diagnosis and Improvement of Saline and Alkali Soils. U.S. Dept. Of Agr. Handbook 60. USA.