Glass Goblet Finds from Olba Theater Excavations

Abstract

This study presents several glass goblet fragments discovered during the excavations at the theater of Olba and evaluates their typologies. The production techniques and the distributions of contemporary glass goblet examples found in Roman Asia Minor and the other Eastern Mediterranean territories of the empire are also discussed. Based on the original excavation finds from Olba, a new approach to the glass goblet types that were used in Rough Cilicia is provided. The glass goblet fragments from Olba can be classified into five main groups. The differences in the stem and base forms of the goblets are determined by the shaping techniques used. This means that the goblets were produced either by shaping a single glass gather, or by joining the initially separately prepared body and base parts. Specimens that belong to both shaping methods have been recorded in Olba. It seems possible to date the Olba theater glass goblet finds to 5th and 7th centuries.

Keywords

• Cilicia, Olba, Glass, Glass Goblet, Late Roman Glass.

Olba Tiyatro Kazısı Cam Kadeh Buluntuları

Öz

Olba tiyatro kazıları sırasında bulunan çok sayıda cam kadeh parçasının ele alındığı bu çalışmada, bunlarla ilgili olarak yapılan değerlendirme ve ortaya çıkan tipoloji sunulmaktadır. Ayrıca, Roma İmparatorluğu topraklarında Anadolu ve Doğu Akdeniz merkezlerinde ele geçen diğer çağdaş cam kadeh örneklerinin üretim teknikleri, dağılımları üzerinde durulmaktadır. Böylece, Doğu Dağlık Kilikia’da Olba özgün kazı buluntuları bağlamında konuya yeni bir yaklaşım getirilmektedir. Olba cam kadeh parçaları üzerinde yapılan çalışmada beş temel grup belirlenmiş bulunmaktadır. Kadehlerin sap ve kaide biçimlerindeki farklılıkları onların yapımında kullanılan yöntemler belirlemektedir. Buna göre, tek bir cam balonunun biçimlendirilmesi ile ya da gövde ve kaide kısmının ayrı ayrı, iki parça halinde hazırlandıktan sonra birbirine bağlanması ile cam kadehler yapılmaktadır. Olba’da her iki yöntemin de uygulandığı örnekler saptanmaktadır. Olba tiyatrosu kazısı cam kadeh buluntularını 5. ve 7. yüzyıllara tarihlemek olası görünmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Cilicia, Olba, Cam, Cam Kadeh, Geç Roma Camcılığı.

Kaynakça

1. Antonaras 2012 A. Antonaras, Fire and Sand – Ancient Glass in the Princeton University Art Museum, New Haven – London.
2. Atik 2009 Ş. Atik, “Late Roman/Early Byzantine Glass from the Marmaray Rescue Excavations at Yenikapı in Istanbul”, Late Antique / Early Byzantine Glass in the Eastern Mediterranean, ed. E. Laflı, İzmir, 1-16.
3. Baur 1938 P. V. C. Baur, “Glassware”, Gerasa – City of Decapolis (ed. C. H. Kraeling), New Haven – Connecticut, 505-546.
4. Baybo 2003 S. Baybo, Patara Kazıları’ndan (1989-2001) Ele Geçen Cam Eserler, Antalya Üniversitesi - Sosyal Bilimler Enstitüsüne Sunulan Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Antalya.
5. Clairmont 1963 C. W. Clairmont, “The Glass Vessels”, The Excavations at Dura Europos – Final Report IV, Part V, New Haven.
6. Collon 2007 D. Collon, “Glass”, Excavations at Kilise Tepe, 1994-98 – From Bronze Age to Byzantine in Western Cilicia, ed. N. Postgate – D. Thomas, British Institute at Ankara Monograph No. 30, Cambridge – London, Vol. I-II, Chapter 39, 505-510, 797, fig. 453.
7. Contardi 2009 S. Contardi, “Late Antique Glass from Iasos (Caria)”, Late Antique / Early Byzantine Glass in the Eastern Mediterranean, ed. E. Laflı, İzmir, 123-132.
8. Czurda-Ruth 2007 B. Czurda-Ruth, Hanghaus 1 in Ephesos: Die Glaser (Forschungen in Ephesos VIII/7, Vienna.

9. Çakmakçı 2009 Z. Çakmakçı, “A typological Approach to the Glass Goblet Production from Late Antiquity to the Middle Ages in the Light of Recent Finds”, Late Antique / Early Byzantine Glass in the Eastern Mediterranean, ed. E. Laflı, İzmir, 49-66.
10. Dussart 1998 O. Dussart, Le Verre en Jordanie et en Syrie du Sud, Beyrouth.
11. Erten Yağcı 1990 E. Erten Yağcı, “Hatay Müzesindeki bir Grup Cam Eser”, I. Uluslararası Cam Sanatı Sempozyumu, İstanbul, 30-35, 107-108.
12. Erol-Tamer 2016 A.F. Erol-D. Tamer, “Cıngırt Kayası Erken Bizans Dönemi Cam Buluntuları”, Seleucia VI, 319-359.
13. Erten 2011 E. Erten, “Erken Bizans Camcılığı: Kimliği ve Niteliği Üzerine Düşünceler”, Seleucia ad Calycadnum, I, 29-50.
14. Erten 2013 E. Erten, “Olba Kazılarından Küçük Buluntular”, Seleucia ad Calycadnum, Sayı III, 101-128.
15. Erten 2014 E. Erten, “Arkeolojik Veriler ve Tarihsel Olaylar Işığında Olba’da Yerleşimin Son Bulması”, Seleucia ad Calycadnum IV, 57-72.
16. Erten - Gençler Güray 2015 E. Erten - Ç. Gençler Güray,”Glass Finds from Villa-A in Zeugma, Gaziantep – Turkey, AIHV Annales du 19e Congres, 2012, 304-313.
17. Fadić 1998 I. Fadić, “Invenzione, produzione e tecniche antiche di lavorazione del vetro”, Trasparenze Imperiali – Vetri Romani del Croazia, Milano, 75-92.
18. Foy 2007 D. Foy, “Une production de verre à Xanthos au début de l’époque byzantine”, Anatolia Antiqua, Tome 15, 233-246.
19. Fünfschilling 2010 S. Fünfschilling, “Byzantine glass from Carthage: from the German excavations, the English excavations at Bir Messaouda and from the Canadian Excavations” Glass in Byzantium-Production,Usage, Analyses (ed. Jörg Drauschke, Daniel Keller) RGZM, 215-224.
20. Fünfschilling – Laflı 2013 S. Fünfschilling – E. Laflı, Hadrianopolis II – Glasfunde des 6 und 7 Jahrhunderts aus Hadrianopolis, Paphlagonien (Türkei), Rahden/Westf.
21. Gençler 2000 Ç. Gençler, Hierapolis Camları- I Vetri di Hierapolis, “Lycos Vadisi Türk Arkeoloji Araştırmaları - Ricerche Archeologiche Turche Nella Valle Del Lykos” adlı kitapta ( F. D’Andria - F. Silvestrelli ), Congedo Editore, Lecce 2000, 209-289.
22. Gençler 2009 Ç. Gençler Güray, “Elaiussa Sebaste Antik Yerleşimi Cam Buluntuları”, Ankara Üniversitesi – Sosyal Bilimler Enstitüsü’ne sunulan yayınlanmamış doktora tezi, Ankara.
23. Gençler Güray 2010 a Ç. Gençler Güray, “Soli-Pompeiopolis Antik Kenti (Mersin-Mezitli) Cam Buluntuları”, CAMGERAN 2010, Eskişehir, 141-146.
24. Gençler Güray 2010 b Ç. Gençler Güray, “Kaunos’un Erken Bizans Dönemi Cam Buluntuları”, Anadolu /Anatolia, Cilt 36, 215-226.
25. Gill 2002 M.A.V. Gill, Amorium Reports, Finds I: The Glass (1987-1997), England.
26. Golofast 2009 L. Golofast, “Early Byzantine Glass from the Chersonesos (Crimea)”, Late Antique / Early Byzantine Glass in the Eastern Mediterranean, ed. E. Laflı, İzmir, 301-336.
27. Gorin-Rosen – Winter 2010 Y. Gorin-Rosen – T. Winter, “Selected Insights İnto Byzantine Glass in the Holy Land” Glass in Byzantium – Production, Usage, Analyses (eds Jörg Drauschke, Daniel Keller), Mainz, 165-184.
28. Grossmann 2013 R. A. Grossmann, “Glass”, Excavations at Zeugma conducted by Oxford University (ed. W. Aylward), The Packard Humanities Institute, Los Altos.
29. Gürler-Laflı 2010 B. Gürler-E. Laflı, “ Middle and Late Roman Glass from the Agora of Smyrna from the Excavation Seasons 1997 and 2002-2003”, Glass in Byzantium – Production, Usage, Analyses (eds Jörg Drauschke, Daniel Keller) RGZM, 121-144.
30. Harden 1936 D. B. Harden, Roman Glass from Karanis, Ann Arbor.
31. Harden 1987 D. B. Harden, Glass of the Caesars, Milano.
32. Isings 1957 C. Isings, Roman Glass from Dated Finds, Groningen.
33. Israeli 2008 Y. Israeli, “The GlassVessels”, Archaeological Excavations at Caesarea Maritima – areas CC, KK and NN – Final reports, Vol. I (The Objects)
34. Jennings 1997-1998 S. Jennings. “The Roman and Early Byzantine Glass from the Souks Excavations: An Interim Statement”, Berytus , Vol. XLIII, 111-146.
35. Kasapoğlu-Özdemir 2012 H. Kasapoğlu -S. Özdemir, “Cam Eserler”, Antik Troas’ın Parlayan Kenti: Parion 1997-2009 Yılları Yüzey Araştırmaları, Kazı ve Restorasyon Çalışmaları (ed. Prof. Dr. Cevat Başaran), İstanbul, 151-163.
36. Kramer 2012 N. Kramer, Keramik und Kleinfunde aus Diokaisareia – Ergebnisse des Surveys 2001-2006, Berlin.
37. van Lith 1991 S. M. E. van Lith, “First Century Cantharoi with a Stemmed Foot: Their Distribution and Social Context”, Roman Glass – Two Centuries of Art and Invention (ed. M. Newby – K. Painter), London, 99-110.
38. Milavec 2009 T. Milavec, “5.th-6th century Glass from Tonovcov Grad (Slovenia), Late Antique / Early Byzantine Glass in the Eastern Mediterranean, ed. E. Laflı, İzmir, 285-300.
39. Naumann-Steckner 1991 F. Naumann-Steckner, “Depictions of Glass in Roman Wall Paintings”, Roman Glass – Two Centuries of Art and Invention (ed. M. Newby – K. Painter), London, 86-98.
40. Oppenländer 1974 A. von Saldern – B. Nolte – P. La Baume – T. E. Haevernick, Gläser der Antike – Sammlung Oppenländer, Hamburg.
41. von Saldern 1980 A. von Saldern, Ancient and Byzantine Glass from Sardis, CambridgeMassachusetts – London.
42. Schätzschock 2009 M. Schätzschock, “Glass from Terrace House 2 at Ephesus”, Late Antique/Early Byzantine Glass in the Eastern Mediterranean, ed. E. Laflı, İzmir, 115-122.
43. Schwarzer 2009 H. Schwarzer, “Spätantike, byzantinische und islamische Glasfunde aus Pergamon” Late Antique/Early Byzantine Glass in the Eastern Mediterranean, ed. E. Laflı, İzmir, 85-109.
44. Stern 1985 E. M. Stern, “Ancient and Medieval Glass from the Necropolis Church at Anemurium”, Annales du 9e Congrés de L’Association Internationale pour L’Histoire du Verre”, 35-64.
45. Stern 2001 E. M. Stern, Roman, Byzantine and Early Medieval Glass – 10 BCE – 700 CE – Ernesto Wolf Collection, Ostfildern-Ruit.
46. Weinberg-Stern 2009 G. D. Weinberg – E. M. Stern, The Athenian Agora, Vol. XXXIV, Vessel Glass, Princeton – New Jersey