Who is Deli Dumrul?

Yıl 2025, Sayı: 10, 101 - 109, 31.12.2025

Turgay Kabak

https://doi.org/10.47702/sema.2025.69

Öz

The book of Dede Korkut is a historical text that tells the adventures, beliefs, internal and external struggles of the Turks starting in the deep steppes of Central Asia and continuing until Anatolia. For this reason, hundreds of studies on Dede Korkut narratives, which contain multiple layers, have been carried out by many local and foreign researchers since the day it was found and will continue to be done. Because the work has such a deep structure that each examination opens the door to a new examination. Many questions such as exactly when and where this deep work was written, who or who transcribed it, how many copies there are, and how many Dede Korkut tribes are in total are still unanswered. This study is a study on a subject related to the content of Dede Korkut. The aim of the study is to reveal who Deli Dumrul, one of the heroes of Dede Korkut, actually is and what he symbolizes. For this purpose, the length of Duha Koca Oğlu Deli Dumrul was analyzed by using text analysis method, one of the qualitative research methods. As a result of the analysis, it was revealed that Deli Dumrul actually symbolizes the Turkish nation that passed from the pre-Islamic period to the Islamic period. Deli Dumrul's struggle, the mental crises he went through and what he went through in the later period is actually the narration of the adventures of the Turks who migrated from Central Asia to Anatolia and its surroundings through a person. So Deli Dumrul equals the Turkish nation.

Anahtar Kelimeler

Dede Korkut , Deli Dumrul , Duha Koca oğlu Deli Dumrul , Intangible Cultural Heritage , Dede Korkut tribes

Deli Dumrul Karakterinin Sembolik Çözümlenmesi

Öz

Dede Korkut kitabı Türklerin Orta Asya’nın derin bozkırlarında başlayıp Anadolu’ya kadar süren maceralarını, inançlarını, iç ve dış mücadelelerini anlatan tarihi bir metindir. Bu sebeple içerisinde birden çok katman bulunduran Dede Korkut anlatmaları üzerine bulunduğu günden bugüne kadar yerli-yabancı pek çok araştırmacı tarafından yüzlerce çalışma yapılmıştır ve yapılmaya da devam edecektir. Çünkü eserin o kadar derin bir yapısı var ki her inceleme yeni bir incelemeye kapı aralamaktadır. Bu derin eserin tam olarak ne zaman, nerede yazıldığı, kimin veya kimlerin yazıya aktardığı, kaç nüshası olduğu, Dede Korkut boylarının toplamda kaç boy olduğu gibi önümüzde duran birçok soru da hala cevapsızdır. Bu çalışma Dede Korkut’un içeriğine yönelik bir konuda yapılmış bir çalışmadır. Çalışmanın amacı Dede Korkut kahramanlarından birisi olan Deli Dumrul’un aslında kim olduğunu, neyi simgelediğini ortaya koymaktır. Bu amaca yönelik olarak çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden metin analizi yöntemi kullanılarak Duha Koca Oğlu Deli Dumrul boyu incelenmiştir. Yapılan inceleme sonucunda Deli Dumrul’un aslında İslamiyet öncesi dönemden İslami döneme geçen Türk milletini sembolize ettiği ortaya konmuştur. Deli Dumrul’un mücadelesi, geçirdiği ruhsal bunalımlar ve daha sonraki dönemde yaşadıkları aslında o dönem Orta Asya’dan Anadolu ve çevresine göç eden Türklerin yaşadıkları maceraların bir kişi üzerinden anlatımıdır. Yani Deli Dumrul eşittir Türk milletidir.

Anahtar Kelimeler

Dede Korkut , Deli Dumrul , Duha Koca oğlu Deli Dumrul , Somut Olmayan Kültürel Miras , Dede Korkut boyları

Kaynakça

• Ağca, Ferruh. Dede Korkut Kitabı Bursa Yazması. Bursa: Bursa Büyükşehir Belediyesi Yayınları, I. Baskı, 2025.
• Akpınar, Ahmet. “Bamsı Beyrek Destanı’nın Uşak Varyantı ve Bu Varyantta Tanıklanan Limitatif İşlevli Bir Gramer Yapısı”. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi 11 (2023), 245-262.
• Demirbilek, Salih, “Dede Korkut Oğuznamelerinde Aile”. Kesit Akademi Dergisi 6 (24), (2020), 256-273.
• Diez, Heinrich Friedrich von. Oğuz Tepegözü Dede Korkut Oğuznameleri ve Atalar Sözü Üzerine İlk Çalışmalar. çev. Hasan Güneş. İstanbul: Ötüken Neşriyat, 2018.
• Duymaz, Ali. Kolca Kopuzdan Kılca Kaleme Dede Korkut Araştırmaları. İstanbul: Ötüken Neşriyat, I. Baskı, 2020.
• Ekici, Metin. “Yeni Bir Dede Korkut Boyu: Salur Kazan’ın Yedi Başlı Ejderhayı Öldürmesi”. Dünya Kültür Mirası Dede Korkut Uluslararası Sempozyumu. ed. Ferdi Güzel vd. 1/41-51. Bayburt: Bayburt Üniversitesi Yayınları, 2019.
• Ekici, Metin. Dede Korkut Kitabı Türkmen/Sahra Nüshası Soylamalar ve 13. Boy Salur Kazan’ın Yedi Başlı Ejderhayı Öldürmesi. İstanbul: Ötüken Neşriyat, I. Baskı, 2019.
• Ergin, Muharrem. Dede Korkut Kitabı I. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 8. Baskı, 2011.
• Eyüboğlu, Dursun Can. “Dede Korkut’taki Deli Dumrul”. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademik Araştırmalar Dergisi 6/11 (2022), 64-86.
• Gökyay, Orhan Şaik. Dedem Korkudun Kitabı. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi, I. Baskı, 1973.
• Kaçalin, S. Mustafa. Oğuzların Diliyle Dedem Korkudun Kitabı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, II. Baskı, 2023.
• Koca Salih Kürşat, Türk Kültüründe Sembollerin Dili. Sakarya: Sakarya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2012.
• Köprülü Fuad, Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi, 3. Baskı, 1976.
• Pehlivan, Gürol. Dede Korkut Kitabı’nda Yapı, İdeoloji ve Yaratım Dresden ve Vatikan Nüshalarının Mukayeseli Bir İncelemesi. İstanbul: Ötüken Neşriyat, I. Baskı, 2019.
• Sakaoğlu, Saim. Dede Korkut Kitabı I-II. Konya: Çizgi Kitabevi, 2000.
• Şimşek Esma, “Deli Dumrul Hikayesinin Sözlü Kaynakları ve Diyarbakır Varyantı Üzerine Bir İnceleme”, Akra Kültür Sanat ve Edebiyat Dergisi 22 / 8, (2020), 12-17.
• Tezcan, Semih. Dede Korkut Oğuznameleri. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 7. Baskı, 2023.
• Topçu, Abdullah, “Deli Dumrul Hikayesi’nin Karaman Eş Metni”, Karaman Sempozyumu “Sosyal ve Beşeri Bilimler”, ed. Hüseyin Muşmal vd. Karaman: Karmanoğlu Mehmet Bey Üniversitesi yay., 2019.