Love-Centered Perception Of Religion In Yunus Emre’s Poems

Öz

One of the poets who gave love, which has an important place in sufism and literature, the most attention in his poems and even associated it with religion and faith, has been Yunus Emre. Hence this study focused on the love-centered thought of religion based on Yunus’s poems. Furthermore, it has been attempted to identify the fundamental factors and possible influences contributing to this perception of love as a religion, and even faith. Since there has been no previous study on Yunus' perception of religion within the framework of love, this situation has ensured that the article is original and important. The study has been limited to the poems in Yunus’s Divan in which he associates love with religion. These poems were evaluated in the context of the meaning-based commentary method. Thus, by revealing the dimensions of love that are related to religion and even go beyond it, in Yunus’s poems, it has been aimed to provide a better understanding of the poet and the period in which he lived in, in the axis of love-centered religious thought. Shortly, with this study, it has been concluded that Yunus, especially the sufi thought and the understanding of unity of existence, various approaches to love, under the influence of the conditions of his time identified love with religion.

Anahtar Kelimeler

• Turkish Islamic Literature
• Sufism
• Yunus Emre
• Love
• Religion

Yûnus Emre’nin Şiirlerinde Aşk Merkezli Din Algısı

Öz

Tasavvuf düşüncesi ve edebiyatta önemli bir yere sahip olan aşkı şiirlerinde en çok işleyen, hatta din ve imanla ilişkilendiren şairlerden biri Yûnus Emre olmuştur. Nitekim bu çalışmada Yûnus’un şiirlerinden hareketle aşk merkezli din tasavvuru üzerinde durulmuştur. Üstelik bunun ortaya çıkmasındaki asıl faktörler ve muhtemel etkenlerin neler olduğuna yönelik tespitlerde bulunulmuştur. Yûnus’un, dini aşk çerçevesinde algıladığına dair daha önce bir çalışma yapılmamış olduğu için, bu durum makalenin özgün ve önemli olmasını mümkün kılmıştır. Çalışma, Yûnus’un Dîvân’ında geçen ve aşkı dinle irtibatlandırdığı şiirlerle sınırlandırılmıştır. Bu şiirler anlama dayalı şerh yöntemi bağlamında değerlendirilmiştir. Böylece Yûnus’un şiirlerinde aşkın, dinle bağlantılı olan, hatta onun ötesine geçen boyutları ortaya konularak şairin ve yaşadığı dönemin, aşk merkezli din düşüncesi ekseninde daha iyi anlaşılması amaçlanmıştır. Kısacası bu çalışmayla Yûnus’un, başta tasavvuf düşüncesi ve vahdet-i vücûd anlayışının, aşkla ilgili çeşitli yaklaşımların ve yaşadığı dönemin şartlarının da etkisiyle birçok şiirinde aşkı dinle özdeşleştirdiği, hatta doğrudan din olarak algıladığı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Türk İslam Edebiyatı
• Tasavvuf
• Yûnus Emre
• Aşk
• Din

Kaynakça

1. Bayrakdar, Mehmet. Yunus Emre ve Aşk Felsefesi. İstanbul: İnsan Yayınları, 2021.
2. Bilgin, Azmi. Yunus Emre Hayatı ve Sanatı. İstanbul: Bilge Kültür Sanat Yayınları, 2013.
3. Buhârî, Muhammed b. İsmâîl. Sahîhu’l-Buhârî. Dımeşk: Dâru İbn Kesîr, 1423/2002.
4. Çam, Nusret. Aşk Dini. İstanbul: Ötüken Neşriyat, 2. Basım, 2011.
5. Demirci, Mehmet. Yûnus Emre’de İlâhî Aşk ve İnsan Sevgisi. Ankara: Selçuk Yayınları, 1991.
6. Emre, M. Efdal. Yûnus Emre Dîvânı ve Şerhi. İstanbul: Gelenek Yayıncılık, 2013.
7. Eraydın, Selçuk. Tasavvuf ve Tarikatlar. İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 8. Basım, 2008.
8. Gölpınarlı, Abdülbâki. Yunus Emre Hayatı ve Bütün Şiirleri. İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları, 15. Basım, 2021.

9. Güzel, Abdurrahman. “Hacı Bektaş Velî’nin Tarihî Kişiliği ve Türk Kültürü Üzerindeki Etkileri”. Hacı Bektaş Veli Hayatı ve Dönemi Üzerine Metinler. 229-241. İstanbul: İBB Kütüphane ve Müzeler Müdürlüğü Yayınları, 2022.
10. İbnü’l-Arabî, Muhyiddîn. Tercümânü’l-Eşvâk (Arzuların Tercümanı). çev. Hamza Tanyaş. İstanbul: Kaknüs Yayınları, 2010.
11. Köprülü, M. Fuad. Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar. Ankara: Akçağ Yayınları, 9. Basım, 2003.
12. Kur’ân-ı Kerîm Meâli. çev. Halil Altuntaş - Muzaffer Şahin. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 12. Basım, 2011.
13. Mengi, Mine. Eski Türk Edebiyatı Tarihi. Ankara: Akçağ, 16. Basım, 2010.
14. Müslim, Müslim b. Haccâci’l-Kuşeyriyyi’n-Neysâbûriyyi. Sahîhu Müslim. nşr. Muhammed Fuâd Abdülbâkî. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1412/1991.
15. Özçelik, Mustafa. Yunus Emre. İstanbul: Beyan Yayınları, 1991.
16. Özçelik, Mustafa. Bizim Yunus. Ankara: Eskişehir Valiliği Yayınları, 2010.
17. Pala, İskender. Ansiklopedik Divan Şiiri Sözlüğü. İstanbul: Kapı Yayınları, 18. Basım,2009.
18. Rağıb el-İsfahanî. Müfredât Kur’an Kavramları Sözlüğü. çev. Abdulbaki Güneş ve Mehmet Yolcu. İstanbul: Çıra Yayınları, 3. Basım, 2012.
19. Seccadî, Seyyid Cafer. Tasavvuf ve İrfan Terimleri Sözlüğü. çev. Hakkı Uygur. İstanbul: Ensar Neşriyat, 2007.
20. Tarlan, Ali Nihat. Fuzûlî Divanı Şerhi. Ankara: Akçağ Yayınları, 5. Basım, 2009.
21. Tatcı, Mustafa. “Yunus Emre”. Yunus Emre Enstitüsü Türk Dünyası Dergisi 2 (Ocak-Haziran 2020), 3-8.
22. Tatcı, Mustafa. Yûnus Emre Dîvân-ı İlâhîyât. İstanbul: Kapı Yayınları, 2012.
23. Tavukçu, Orhan Kemâl. “Yûnus Emre Mektebi: Kurucu Nesil”. Yûnus Emre Kitabı. ed. Orhan Kemâl Tavukçu. 139-161. Ankara: Akçağ Yayınevi, 2017.
24. Tolasa, Harun. Ahmed Paşa’nın Şiir Dünyası. Ankara: Akçağ Yayınları, 2001.
25. Uludağ, Süleyman. “Aşk”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 4/11-17. İstanbul: TDV Yayınları, 1991.
26. Üzgör, Tahir. Türkçe Dîvân Dîbâceleri. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları, 1990.