TR
Yaşlı Bireylerde Gönüllülük ve Gönüllü Olma İsteğiyle İlişkili Faktörler
Öz
Türkiye’nin yaşlı nüfusu hızla artarken aktif yaşlanma politikalarının merkezinde yer alan gönüllülük 65 yaş ve üzerindeki bireylerde oldukça sınırlı kalmaktadır. Bu çalışma, yaşlı bireylerde gönüllülük deneyimi ve gönüllü olma isteğiyle ilişkili faktörleri, sosyal ilişkilerin niceliği ile işlevini birbirinden ayırarak incelemektedir. Analizler 2023 Türkiye Yaşlı Profili Araştırması mikro verilerine dayanmakta; 65 yaş ve üzerindeki 10.347 birey için bireysel ağırlıklar ve hane düzeyinde kümelenmiş standart hatalarla ikili lojistik regresyon modelleri tahmin edilmektedir. Bulgular, gönüllülük deneyiminin eğitim düzeyiyle güçlü ve kademeli biçimde ilişkili olduğunu; ihtiyaç anında komşulardan yardım alabilmenin gönüllülük olasılığını yaklaşık üç kat arttırdığını göstermektedir. Buna karşılık komşularla görüşme sıklığı tutarlı bir ilişki sergilememekte; yalnız yaşama, medeni durum ve çocukların mekânsal yakınlığı hiçbir modelde anlamlı bulunmamaktadır. Gönüllü olma isteği ise daha düşük yaş, daha yüksek eğitim düzeyi ve destek sağlayabilen komşuluk ilişkileriyle ilişkilidir. Sonuçlar, yaşlı bireylerde sivil katılımı belirleyenin ilişkilerin sıklığı değil seferber edilebilir bir desteğe dönüşüp dönüşmediği olduğunu; aile yakınlığının yaygınlığına karşın gönüllülüğe dönüşmediğini ortaya koymaktadır
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akhter-Khan, S. C., Hofmann, V., Warncke, M., Tamimi, N., Mayston, R., & Prina, M. A. (2023). google scholar Caregiving, volunteering, and loneliness in middle-aged and older adults: a systematic review. google scholar Aging & Mental Health, 27(7), 1233–1245. https://doi.org/10.1080/13607863.2022.2144130 google scholar
- Anderson, N. D., Damianakis, T., Kröger, E., Wagner, L. M., Dawson, D. R., Binns, M. A., Bernstein, google scholar S., Caspi, E., Cook, S. L., & The BRAVO Team. (2014). The benefits associated with volunteering google scholar among seniors: A critical review and recommendations for future research. Psychological Bulletin, google scholar 140(6), 1505–1533. https://doi.org/10.1037/a0037610 google scholar
- Burr, J. A., Han, S. H., & Tavares, J. L. (2016). Volunteering and cardiovascular disease risk: Does google scholar helping others get “Under the Skin?” The Gerontologist, 56(5), 937–947. https://doi.org/10.1093/ google scholar geront/gnv032 google scholar
- Butrica, B. A., Johnson, R. W., & Zedlewski, S. R. (2009). Volunteer dynamics of older Americans. google scholar Journal of Gerontology: Social Sciences, 64B(5), 644–655. https://doi.org/10.1093/geronb/ google scholar gbn042 google scholar
- Choi, L. H. (2003). Factors affecting volunteerism among older adults. The Journal of Applied Gerontology, google scholar 22(2), 179–196. https://doi.org/10.1177/0733464803251814 google scholar
- Choi, N. G., Burr, J. A., Mutchler, J. E., & Caro, F. G. (2007). Formal and informal volunteer activity google scholar and spousal caregiving among older adults. Research on Aging, 29(2), 99–124. https://doi. google scholar org/10.1177/0164027506296759 google scholar
- Ehlers, A., Naegele, G., & Reichert, M. (2011). Volunteering by older people in the EU. European google scholar Foundation for the Improvement of Living and Working Conditions (Eurofound); Publications google scholar Office of the European Union, Luxembourg. https://doi.org/10.2806/1748 google scholar
- Filges, T., Siren, A., Fridberg, T., & Nielsen, B. C. V. (2020). Voluntary work for the physical and google scholar mental health of older volunteers: A systematic review. Campbell Systematic Reviews, 16, e1124. google scholar https://doi.org/10.1002/cl2.1124 google scholar
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Yaşlılık Sosyolojisi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
2 Kasım 2026
Gönderilme Tarihi
5 Mayıs 2026
Kabul Tarihi
2 Eylül 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 4 Sayı: 2
APA
Topal, M. H. (2026). Yaşlı Bireylerde Gönüllülük ve Gönüllü Olma İsteğiyle İlişkili Faktörler. Senectus, 4(2), 279-317. https://izlik.org/JA24UU44CZ
AMA
1.Topal MH. Yaşlı Bireylerde Gönüllülük ve Gönüllü Olma İsteğiyle İlişkili Faktörler. Senectus. 2026;4(2):279-317. https://izlik.org/JA24UU44CZ
Chicago
Topal, Mehmet Hanefi. 2026. “Yaşlı Bireylerde Gönüllülük ve Gönüllü Olma İsteğiyle İlişkili Faktörler”. Senectus 4 (2): 279-317. https://izlik.org/JA24UU44CZ.
EndNote
Topal MH (02 Kasım 2026) Yaşlı Bireylerde Gönüllülük ve Gönüllü Olma İsteğiyle İlişkili Faktörler. Senectus 4 2 279–317.
IEEE
[1]M. H. Topal, “Yaşlı Bireylerde Gönüllülük ve Gönüllü Olma İsteğiyle İlişkili Faktörler”, Senectus, c. 4, sy 2, ss. 279–317, Kas. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA24UU44CZ
ISNAD
Topal, Mehmet Hanefi. “Yaşlı Bireylerde Gönüllülük ve Gönüllü Olma İsteğiyle İlişkili Faktörler”. Senectus 4/2 (02 Kasım 2026): 279-317. https://izlik.org/JA24UU44CZ.
JAMA
1.Topal MH. Yaşlı Bireylerde Gönüllülük ve Gönüllü Olma İsteğiyle İlişkili Faktörler. Senectus. 2026;4:279–317.
MLA
Topal, Mehmet Hanefi. “Yaşlı Bireylerde Gönüllülük ve Gönüllü Olma İsteğiyle İlişkili Faktörler”. Senectus, c. 4, sy 2, Kasım 2026, ss. 279-17, https://izlik.org/JA24UU44CZ.
Vancouver
1.Mehmet Hanefi Topal. Yaşlı Bireylerde Gönüllülük ve Gönüllü Olma İsteğiyle İlişkili Faktörler. Senectus [Internet]. 02 Kasım 2026;4(2):279-317. Erişim adresi: https://izlik.org/JA24UU44CZ