Türkiye’de Yaşlı İş Gücüne Katılım Oranı, İşsizlik Oranı ve İstihdam Oranı İlişkisinin Analizi

Sinem Dündar

Türkiye’de Yaşlı İş Gücüne Katılım Oranı, İşsizlik Oranı ve İstihdam Oranı İlişkisinin Analizi

Öz

Evrensel bir olgu olan yaşlanma; doğum oranlarının azalması ve yaşam süresinin uzaması nedeniyle demografik geçiş sürecinin kaçınılmaz bir sonucudur. Geçiş süreci ile birlikte Türkiye’nin nüfus dinamikleri değişmiş ve yaşlı nüfus tanımlamasına evirilmiştir. Hızla yaşlanan Türkiye’de geleceğin iş gücü piyasalarında kısıtlı genç iş gücü arzı ile karşılaşılacaktır. Dinamik bir yapı olan iş gücü piyasası; ekonomik konjonktüre duyarlıdır ve kısa dönemde iş gücü arzını etkiler. Neoliberalizm temelli gelişen politikalar, sadece istihdamın dağılımını değiştirmez aynı zamanda yaşlıların istihdama dâhil olma süreçlerinde karşılaştıkları hak ihlallerini de derinleştirir. Kalkınma sürecinin yıkıcı bir etmeni olan bu durum; yaşlıların yüksek düzeyde enformel işlerde güvencesiz çalışmaları; her yıl iş kazalarında haklarını arayamamaları; “sosyal devlet” anlayışı ile bağdaşmayan; beslenme, barınma gibi hak ihlalleri ile yedek iş gücü ordusu kategorisinde yer almalarına neden olmaktadır. Bu durum, daha eşitsiz ve yoksul bir yaşlanmayı beraberinde getirerek, gelir dağılımındaki boşluğu artıracaktır. Bu çalışmada Türkiye’de 1988-2022 yıllık verileri kullanılarak55-64 yaş arasındaki toplam nüfusun iş gücüne katılım oranı, istihdam oranı ve işsizlik oranlarının ilişkisi ekonometrik yöntemler ile araştırılmaktadır. Kısa dönemde Vektör Hata Düzeltme Modeli (Vector Error Correction Model-VECM) uygulanarak değişkenler arasında gerçekleşen sapmalar açıklanmıştır. Ampirik sonuçlar; Türkiye’de incelenen dönem içerisinde yaşlı iş gücüne katılım oranı, yaşlı istihdam oranları ve işsizlik oranları ilişkisinin varlığını kısa ve uzun dönemde desteklemektedir. Türkiye’de yaşlı iş gücüne katılım oranı, istihdam oranı ve işsizlik oranının hata düzeltme mekanizmasının negatif ve istatistiki olarak anlamlı olduğu saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Akdağ, H. (2020). Reel döviz kurunu belirleyen faktörler: Türkiye örneği. Kıroğlu, H. S. (Ed.), Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Alanında Akademik Çalışmalar-II içinde (s. 64-72). Ankara: Gece Kitaplığı
Arun, Ö. (2013). International spotlight: developing a gerontological social policy agenda for Turkey. The Gerontologist, 53(6), 891–897. doi:10.1093/geront/gnt071
Arun, Ö. (2014). ‘Que Vadis’ Türkiye? 2050’ye doğru yaşlanan Türkiye’yi bekleyen riskler. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (32), 1-12. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1724676
Arun, Ö. (2016). Çağdaş Türkiye’de yaşlılık ve eşitsizlik. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, 6(2), 29-48. doi: 10.13114/MJH.2016.287
Arun, Ö. (2018). Türkiye’de yaşlanmak bir armağan ya da lanet? Arun, Ö. (Ed.), Yaşlanmayı aşmak içinde (s. 23-52). Ankara: Phoenix
Atay, E. (2023). İşgücü piyasasında yeni bir problem alanı olarak yaşlı işsizliği: seçilmiş ülkeler üzerine ampirik bir araştırma, (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Yalova Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü: Yalova.
Bloom, D. E., Chatterji, S., Kowal, P., Lloyd-Sherlock, P., Mckee, M., Rechel, B., & Smith, J. P. (2015). Macroeconomic implications of population ageing and selected policy responses. The Lancet, 385(9968), 649-657. doi: 10.1016/S0140-6736(14)61464-1
Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1979). Distribution of the estimators for autoregressive time series with a unit root. Journal of the American Statistical Association, 74(366), 427-431. doi: 10.2307/2286348

Dickey, D. A. & Fuller, W. A. (1981). Likelihood ratio statistics for autoregressive time series with a unit root. Econometrica, 49(4). doi: 10.2307/1912517
Duruşti, E. (1985). Verimlilik analizine yönelik bir program geliştirilmesi, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü: İstanbul. http://nek.istanbul.edu.tr:4444/ekos/TEZ/17312.pdf
Dündar, S. ve Küçükkaya, H. (2019), Küreselleşme ve İktisadi Kalkınma İlişkisi: Türkiye için Ampirik Bir Analiz, Balkan Sosyal Bilimler Dergisi, (8), 421-429.
Dündar, S. (2020), Küreselleşme ve Kalkınma İlişkisinin Dinamik Panel Veri Analizi: Türkiye ve Gelişmekte Olan Ülkeler Örneği, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi: Aydın.
Demirbilek, T., & Öktem Özgür, A. (2017). Gümüş ekonomi ve aktif yaşlanma bağlamında yaşlı istihdamı. Elderly Issues Research Journal, (10)1, 14-28. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/275629
Engle, R.F. & Granger, C.W.J. (1987). Co-Integration and error correction: representation, estimation and testing. Econometrica, 55, 251-276. doi: 10.2307/1913236
Eryurt, M. A. (2023). Yaşlanma ve demografi. Canatan, K. & Küçük, M. (Ed.), Yaşlanma sosyolojisi içinde (s. 91-120). İstanbul: DBY Yayınları.
Fuchs, J., & Weber, E. (2017). Long-Term unemployment and labour force participation: a decomposition of unemployment to test for the discouragement and added worker hypotheses, Applied Economics, 49(60), 5971-5982. doi: 10.1080/00036846.2017.1368991
Gujarati, D.N. (2010). Temel ekonometri. (Çev. Senesen Ü. ve Günlük Senesen, G.), (Yedinci baskı). İstanbul: Literatür Yayınları.
Humphries, J. (1988). Women’s employment in restructuring america: the changing experience of women in three recessions. Women and Recession, London: Routledge Revivals. doi: 10.4324/9780203832684
International Labour Organization (ILO) (1990). Surveys of economically active population, employment, unemployment and underemploy- ment: an ıu) manual on concepts and methods, International Labour Office: Genava. https://www.ilo.org/public/english/bureau/stat/download/lfs.pdf
International Labour Organization (ILO) (2022). Gender equality and women’s empowerment in the world of work in fragile. Conflict and Disaster Settings: Geneva.
International Labour Organization (ILO) (2023). World employment and social outlook trends 2023. International Labour Office: Geneva.
Jaffee, D. (1998). Levels of socio-economic development theory. USA: Bloomsbury Academic.
Kocabaş, F. & Canbey Özgüler, C. (2019). Pasif işgücü piyasası politikaları: işsizlik ödeneği ve yardımı uygulamaları. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(2). doi: 10.20875/makusobed.499365
Küçükkaya, H., Özçağ, M., & Bozdağlıoğlu, Y. (2019). Geçiş ekonomilerinde işgücüne katılım oranı ile işsizlik oranı ilişkisinin dinamik panel veri analizi. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 14, 62-68. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/680661
Kumar, V., Leone, R. P., & Gaskins, J. N. (1995). Aggregate and disaggregate sector forecasting using consumer confidence measures. International Journal of Forecasting, 11(3), 361-377. doi: 10.1016/0169-2070(95)00594-2
Kwiatkowski, D. Phillips, P. C. B. Schmidt, P. & Shin, Y. (1992). Testing the nullhypothesis of stationarity againts the alternative of a unit root: how sure are we that economic time series have a unit root? Journal Econometrics, 54, 159-178. doi:: 10.1016/0304-4076(92)90104-Y
Lundberg, S. (1985). The added worker effect. Journal of Labor Economics, 3(1), 11–37. http://www.jstor.org/stable/2535048
Organisation For Economic Co-Operation and Development (OECD) (2023a). Labour force statistics, lfs by sex and age (Indicators). https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=lfs_sexage_i_r Erişim Tarihi: 9 Eylül 2023.
Organisation For Economic Co-Operation and Development (OECD) (2023b). Employment rate by age group (Indicators). https://data.oecd.org/unemp/unemployment-rate-by-age-group.htm#indicator-chart Erişim Tarihi: 9 Eylül 2023.
Organisation For Economic Co-Operation and Development (OECD) (2023c). Unemployment rate by age group (Indicators). https://data.oecd.org/unemp/unemployment-rate-by-age-group.htm#indicator-chart Erişim Tarihi: 9 Eylül 2023.
Organisation For Economic Co-Operation and Development (OECD Stat). (2023). https://stats.oecd.org/ Erişim Tarihi: 18 Eylül 2023. Peter C. B. Phillips, & Perron, P. (1988). Testing for a unit root in time series regression. Biometrika, 75(2), 335–346. doi: 10.2307/2336182
Prokopenko, J. (2005). Verimlilik yönetimi uygulamalı el kitabı. (Çev: Olcay Baykal vd.), (476), Ankara: Milli Prodüktivite Merkezi Yayınları
Sevüktekin, M. & Çınar, M. (2017). Ekonometrik zaman serileri analizi: Eviews uygulamalı, Bursa: Dora Yayıncılık.
Stephens, JR, M. (2002). Worker displacement and the added worker effect. Journal of Labor Economics, 20(3), 504-537. doi: 10.1086/339615
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) (2023). İstatistiklerle Yaşlılar 2022 (Sayı: 49667). Ankara. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Yaslilar-2022-49667
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) (2022). İşgücü İstatistikleri Mikro Veri Seti, 2023 (Sayı: 4692). Ankara. https://www.tuik.gov.tr/media/microdata/pdf/isgucu.pdf
United Nations, Department of Economic and Social Affairs, Population Division (UN-DESA) (2017). World population ageing 2017 (ST/ESA/SER.A/408). https://www.un.org/development/desa/pd/sites/www.un.org.development.desa.pd/files/files/documents/2020/May/un_2017_worldpopulationageing_report.pdf
United Nations, Department Of Economic and Social Affairs, Population Division (UN-DESA) (2022). World population prospects 2022, data sources. (UN DESA/POP/2022/DC/NO. 9.) doi: 10.18356/9789210014380
United Nations Department Of Economic and Social Affairs, Population Division (UN-DESA) (2023). World socıal report 2023: leavıng no one behınd ın an ageıng world (ST/ESA/379). 23(2). https://www.un.org/development/desa/dspd/wp-content/uploads/sites/22/2023/01/2023-wsr-tablecontents.pdf
United Nations Development Programme (UNDP) (2019). Human Development Report 2019: Beyond income, beyond averages, beyond today: Inequalities in human development in the 21st century. New York. https://hdr.undp.org/content/human-development-report-2019
Ülgen, G. (2005). Yabancı sermayenin istihdam üzerine etkileri. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 20(1), 35-48. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3592
World Health Organization (WHO) (1972). Psychogeriatric, report of a WHO Scientific Group. Technical Reports Series 507, Geneva. Cited in Davise AM. Epidemiology 185, 14(1), 9-21.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sosyoloji (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Sinem Dündar ^*
0000-0003-3206-9590
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

4 Temmuz 2024

Gönderilme Tarihi

22 Kasım 2023

Kabul Tarihi

8 Şubat 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 7 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA26RY54LJ

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Dündar, S. (2024). Türkiye’de Yaşlı İş Gücüne Katılım Oranı, İşsizlik Oranı ve İstihdam Oranı İlişkisinin Analizi. Senex: Yaşlılık Çalışmaları Dergisi, 7(2), 34-45. https://izlik.org/JA26RY54LJ

AMA

1.Dündar S. Türkiye’de Yaşlı İş Gücüne Katılım Oranı, İşsizlik Oranı ve İstihdam Oranı İlişkisinin Analizi. Senex. 2024;7(2):34-45. https://izlik.org/JA26RY54LJ

Chicago

Dündar, Sinem. 2024. “Türkiye’de Yaşlı İş Gücüne Katılım Oranı, İşsizlik Oranı ve İstihdam Oranı İlişkisinin Analizi”. Senex: Yaşlılık Çalışmaları Dergisi 7 (2): 34-45. https://izlik.org/JA26RY54LJ.

EndNote

Dündar S (01 Temmuz 2024) Türkiye’de Yaşlı İş Gücüne Katılım Oranı, İşsizlik Oranı ve İstihdam Oranı İlişkisinin Analizi. Senex: Yaşlılık Çalışmaları Dergisi 7 2 34–45.

IEEE

[1]S. Dündar, “Türkiye’de Yaşlı İş Gücüne Katılım Oranı, İşsizlik Oranı ve İstihdam Oranı İlişkisinin Analizi”, Senex, c. 7, sy 2, ss. 34–45, Tem. 2024, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA26RY54LJ

ISNAD

Dündar, Sinem. “Türkiye’de Yaşlı İş Gücüne Katılım Oranı, İşsizlik Oranı ve İstihdam Oranı İlişkisinin Analizi”. Senex: Yaşlılık Çalışmaları Dergisi 7/2 (01 Temmuz 2024): 34-45. https://izlik.org/JA26RY54LJ.

JAMA

1.Dündar S. Türkiye’de Yaşlı İş Gücüne Katılım Oranı, İşsizlik Oranı ve İstihdam Oranı İlişkisinin Analizi. Senex. 2024;7:34–45.

MLA

Dündar, Sinem. “Türkiye’de Yaşlı İş Gücüne Katılım Oranı, İşsizlik Oranı ve İstihdam Oranı İlişkisinin Analizi”. Senex: Yaşlılık Çalışmaları Dergisi, c. 7, sy 2, Temmuz 2024, ss. 34-45, https://izlik.org/JA26RY54LJ.

Vancouver

1.Sinem Dündar. Türkiye’de Yaşlı İş Gücüne Katılım Oranı, İşsizlik Oranı ve İstihdam Oranı İlişkisinin Analizi. Senex [Internet]. 01 Temmuz 2024;7(2):34-45. Erişim adresi: https://izlik.org/JA26RY54LJ