Hakların Gündelik Hayattaki Karşılığı

Öz

Haklar en çok yokluklarında görünürler. Örneğin, bir yaşlı, eşini kaybettikten sonra yalnızlığın içine çekildiğinde, afet anında güvenli bilgiye, barınmaya ve bakıma erişemediğinde, ya da bakım hizmetleri dijitalleşirken kendisi veya bakım veren kişi sistemin dışında kaldığında… Gündelik yaşamda haklardan söz etmek kolaydır. Fakat hakların gerçek karşılığı, tam da bu anlarda ortaya çıkar. Peki bir hakkı hak yapan şey nedir? Bir metinde yer alması mı? Bir kurumun uygun gördüğünde onu sunması mı? Yoksa kişinin gelirine, ailesinin imkanlarına, yaşadığı yere ve dijital becerilerine bağlı olmadan kullanılabilmesi mi? 13-17 Temmuz 2026 tarihlerinde Cenevre’de, Yaşlıların İnsan Hakları Hakkında Hükümetlerarası Çalışma Grubu ilk oturumunu gerçekleştirdi. Bu toplantı, yaşlıların insan haklarını geliştirmek, korumak ve güvence altına almak amacıyla uluslararası bağlayıcı bir belgenin hazırlanması yolunda tarihsel bir eşik oluşturdu. Senex olarak biz de bu sürece yazılı katkımızı sunduk. Temel talebimiz açıktı: Yaşlılar, yardım ve koruma sunulacak pasif kişiler değiller. Yaşlılar, tüm insan haklarından tam ve eşit biçimde yararlanması gereken hak sahipleridir.

Anahtar Kelimeler

• Senex
• Yaşlılık
• Yaşlanma
• Yaşlı Hakları

The Realization of Rights in Everyday Life

Öz

Haklar en çok yokluklarında görünürler. Örneğin, bir yaşlı, eşini kaybettikten sonra yalnızlığın içine çekildiğinde, afet anında güvenli bilgiye, barınmaya ve bakıma erişemediğinde, ya da bakım hizmetleri dijitalleşirken kendisi veya bakım veren kişi sistemin dışında kaldığında… Gündelik yaşamda haklardan söz etmek kolaydır. Fakat hakların gerçek karşılığı, tam da bu anlarda ortaya çıkar. Peki bir hakkı hak yapan şey nedir? Bir metinde yer alması mı? Bir kurumun uygun gördüğünde onu sunması mı? Yoksa kişinin gelirine, ailesinin imkanlarına, yaşadığı yere ve dijital becerilerine bağlı olmadan kullanılabilmesi mi? 13-17 Temmuz 2026 tarihlerinde Cenevre’de, Yaşlıların İnsan Hakları Hakkında Hükümetlerarası Çalışma Grubu ilk oturumunu gerçekleştirdi. Bu toplantı, yaşlıların insan haklarını geliştirmek, korumak ve güvence altına almak amacıyla uluslararası bağlayıcı bir belgenin hazırlanması yolunda tarihsel bir eşik oluşturdu. Senex olarak biz de bu sürece yazılı katkımızı sunduk. Temel talebimiz açıktı: Yaşlılar, yardım ve koruma sunulacak pasif kişiler değiller. Yaşlılar, tüm insan haklarından tam ve eşit biçimde yararlanması gereken hak sahipleridir.

Anahtar Kelimeler

• Senex
• Old Age
• Ageing

Kaynakça

1. Arun, Ö., Binark, M., Özsoy Taylan, D., Kandemir, B. ve Şahinkaya, G. (2022). Yaşlıların toplumsal sınıfı, dijital sermayeleri ve COVID-19 salgınında bağlantıda kalma pratikleri. İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, 42(2), 387-410.
2. UNDP (2025). The Transformative Power of Care in an Ageing Society: Digitalisation in Care Systems and Services for Older Persons. UNDP, Ankara. ISBN: 978-625-93386-1-3.