Cultural and Communication Challenges Faced by Older Adults after Natural Disasters in Türkiye

Öz

Background: This study examines the role of cultural dynamics and communication in the post-disaster recovery of older adults following the February 6th Kahramanmaraş earthquake. Aim: The study aims to explore how cultural values and communication shape the recovery processes of older adults residing in the earthquake zone following the Kahramanmaraş-centered earthquake on February 6, 2023. Methodology: Adopting a qualitative research design, in-depth interviews were conducted with participants aged 65 and over who experienced the earthquake firsthand, and the data were analyzed in MAXQDA. Findings: The study revealed that cultural values, traditional forms of solidarity, and community-based communication contributed to post-earthquake recovery processes of older adults. Family ties and neighborhood relationships, in particular, were found to make significant contributions to the recovery process. The study showed that cultural values, religious rituals, and social support were positively associated with older adults' communication styles during the post-earthquake recovery process. This indicates the need to develop post-disaster support policies that take cultural contexts into account. Conclusion: The findings demonstrate that the recovery process for older adults is multidimensional, shaped by cultural values, belief systems, and communication. To ensure sustained recovery and reduce the vulnerability of older adults, culturally sensitive interventions, inclusive social support structures encompassing all segments of society, and comprehensive disaster education programs are necessary. Accordingly, it is recommended that the cultural and social needs of elderly individuals be prioritized in the aftermath of a disaster.

Anahtar Kelimeler

• February 6 earthquake
• older adults
• disaster communication
• culture
• Türkiye

Türkiye'de Doğal Afetlerden Sonra Yaşlı Yetişkinlerin Karşılaştığı Kültürel ve İletişimsel Zorluklar

Öz

Arka plan: Bu araştırma, 6 Şubat Kahramanmaraş depreminin ardından yaşlı bireylerin iyileşme süreçlerinde kültürel dinamiklerin ve iletişimin rolünü incelemektedir. Amaç: Bu araştırmanın amacı, 6 Şubat 2023'te Kahramanmaraş merkezli depremin ardından deprem bölgesinde yaşayan yaşlı bireylerin iyileşme süreçlerinde kültürel değerlerin ve iletişimin nasıl bir rol oynadığını anlamaktır. Metodoloji: Nitel araştırma tasarımıyla yürütülen çalışmada, depremi doğrudan yaşayan 65 yaş ve üzeri katılımcılarla derinlemesine görüşmeler yapılmış ve veriler MAXQDA programı kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular: Kültürel değerlerin, geleneksel dayanışma biçimlerinin ve topluluk temelli iletişimin yaşlı bireylerin deprem sonrası iyileşme süreçlerini desteklediği ortaya çıkmıştır. Özellikle aile bağları ve komşuluk ilişkilerinin iyileşme süreçlerinde önemli katkılar sunduğu görülmektedir. Kültürel değerlerin, dini ritüellerin ve sosyal desteğin deprem sonrası iyileşme sürecinde yaşlı bireylerin iletişim tarzlarıyla olumlu bir şekilde bağlantılı olduğu gösterilmiştir. Bu durum afet sonrası destek politikalarının kültürel bağlamlar dikkate alınarak oluşturulmasının gerekliliğine işaret etmektedir. Sonuç: Araştırma, yaşlı yetişkinler için iyileşme sürecinin kültürel değerler, inanç sistemleri ve iletişim tarafından şekillendirilen çok boyutlu bir süreç olduğunu ortaya koymaktadır. Sürekli iyileşmeyi sağlamak ve yaşlı yetişkinlerin kırılganlığını azaltmak için, kültürel normlara duyarlı müdahaleler, toplumun tüm kesimlerini kapsayan dayanışma yapıları ve kapsamlı afet eğitim programları gereklidir. Bu doğrultuda afet sonrasında yaşlı bireylerin kültürel ve sosyal ihtiyaçlarının öncelikli olarak ele alınması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• 6 Şubat depremi
• yaşlı bireyler
• iletişim
• kültür
• Türkiye

Kaynakça

1. AFAD. (2025b). 03 06, 2025 tarihinde https://www.afad.gov.tr/aciklamali-afet-yonetimi-terimleri-sozlugu adresinden alındı
2. Alici, N. K., & Kalanlar , B. (2024). Challenges and Coping Strategies of Older Adults in the Aftermath of Kahramanmaraş Earthquake in Türkiye: A Qualitative Research. Journal of Applied Gerontology, 43(10), 1580-1589. doi:10.1177/07334648241241299
3. Balta, E., & Paker , M. (1999). Afet: Doğal mı? Toplumsal mı? (125-126). Birikim Dergisi. https://birikimdergisi.com/dergiler/birikim/1/sayi-125-126-eylul-ekim-1999/2319/afet-dogal-mi-toplumsal-mi/5416 adresinden alındı
4. Balta, G. K., Mengü, E., & Yaman , Ö. M. (2024). 2023 Kahramanmaraş Merkezli Depremlerde Sosyal Hizmetlerin Sivil Toplum Örgütlenmesi ve İşleyişi. Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 15(1), 261-291. doi:https://doi.org/10.54688/ayd.1412615
5. Bölükbaşı, S. (2025). Depremler Sonrası Post-Travmatik İyileşmede Yaşlı Yetişkinlerin Desteği. Turkish Journal of Healthy Aging Medicine, 2(3), 36-40. doi:https://doi.org/10.5281/zenodo.15056176
6. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101.
7. Bulut, A. (2023). Doğal Afetler ve Ruh Sağlığı İlişkisi. Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi, 5(3), 265-273. doi:https://doi.org/10.35365/ctjpp.23.3.09
8. Çakır, Ö., & Atalay , G. (2020). Afetlerde Özel Gereksinimli Grup Olarak Yaşlılar. resilience, 4(1), 170-173. doi:https://doi.org/10.32569/resilience.630540

9. Çevirme, H. (2024). Türkiye’de 2019-2023 Yılları Arasında Sosyal Bilimler Alanında Yazılmış Bilimsel Makalelerde Afet ve Kültür İlişkisi. TYB Akademi(40), 57-72. https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/1223323/turkiyede-2019-2023-yillari-arasinda-sosyal-bilimler-alaninda-yazilmis-bilimsel-makalelerde-afet-ve-kultur-iliskisi adresinden alındı
10. Duruel, M., & Arık , I. A. (2023). Kırılganlık, Yaşlılık ve Afet: Hak Temelli Yaklaşım Etrafında Bir Tartışma. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 10(3), 341-342. https://dergipark.org.tr/tr/pub/asead/article/1325901 adresinden alındı
11. Erdoğan, B. (2023). Depremin Sosyolojisi: 6 Şubat Felaketinin Toplumsal ve Kültürel Boyutları. TRT Akademi, 8(18), 718-725. doi:https://doi.org/10.37679/trta.1306900
12. Fırat, M. (2022). Deprem ve Toplumsal Etkileri. Tezkire Dergisi, 31(80), 48-72. https://tezkiredergisi.org/wp-content/uploads/2022/12/tezkire-80.sayi_toprak4-47-72.pdf adresinden alındı
13. Gianisa, A., & Le De, L. (2018). The role of religious beliefs and practices in disaster: The case study of 2009 earthquake in Padang city, Indonesia. Disaster Prevention and Management: An International Journal, 27(1), 74-86. doi:https://doi.org/10.1108/DPM-10-2017-0238
14. Gibson, A., Kusmaul , N., & Brown, L. (2020). Improving Communication for Older Adults During Disaster Events. Innovation in Aging, 4(1), 693. doi:https://doi.org/10.1093/geroni/igaa057.2425
15. Kahramanmaraş ve Hatay Depremleri Raporu. (2023). 03 16, 2025 tarihinde https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2023/03/2023-Kahramanmaras-ve-Hatay-Depremleri-Raporu.pdf adresinden alındı
16. Karahan, S., Uca, S., & Güdük, T. (2022). Nitel Araştırmalarda Görüşme Türleri ve Görüşme Tekniklerinin Uygulanma Süreci. Qualitative Social Sciences, 4(1), 78-101. doi:10.47105/nsb.1118399
17. Kirchherr, J., & Charles , K. (2018). Enhancing the sample diversity of snowball samples: Recommendations from a research project on anti-dam movements in Southeast Asia. Plos one, 13(8), 1-17. doi:https://doi.org/10.1371/journal.pone.0201710
18. Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic Inquiry. Sage Publications.
19. McClelland, E., Amlot, R., Rogers, B., Rubin, G. J., Tesh, J., & Pearce, J. M. (2017). Psychological and Physical Impacts of Extreme Events on Older Adults: Implications for Communications. Disaster Med Public Health Preparedness, 11(1), 127-134. doi:https://doi.org/10.1017/dmp.2016.118
20. Naderifar, M., Goli, H., & Ghaljaei, F. (2017). Snowball Sampling: A Purposeful Method of Sampling in Qualitative Research. Strides in Development of Medical Education, 14(3), 1-6. doi:10.5812/sdme.67670
21. Ökten Sipahioğlu, B. (2024). Göç ve Afet İlişkisi: Deprem Göçü. Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 15(1), 292-313. doi:https://doi.org/10.54688/ayd.1375491
22. Özdemir, A. F., & Engin , C. (2024). Depremin sosyal, ekonomik ve iç göçe etkileri. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(1), 15-26. doi:https://doi.org/10.47147/ksuiibf.1469029
23. Özen, Y., & Gül , A. (2007). Population-Sampling Issue on Social and Educational Research Studies. KKEFD/OKKEF(15 ), 395-422.
24. Phraknoi, N., Sutanto, J., Hu, Y., Goh, Y. S., & Lee, C. C. (2023). Older people’s needs in urban disaster response: A systematic literature review. International Journal of Disaster Risk Reduction, 96, 1-26. doi:https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2023.103809
25. Pratama, D. A. (2023). The Role of Religion in Dealing with Natural Disaster Trauma: A Case Study of the Survivors of Aceh's Earthquake And Tsunami in 2004. Empirisma: Jurnal Pemikiran dan Kebudayaan Islam, 32(2), 287-316. doi:https://doi.org/10.30762/empirisma.v32i2.1104
26. Qu, S. Q., & Dumay , J. (2011). The Qualitative Research İnterview. Qualitative Research in Accounting & Management, 8(3), 238-264. doi:10.1108/11766091111162070
27. Roy, S., & Bandyopadhyay, L. (2023). Navigating Vulnerability: A Comprehensive Approach to Addressing the Unique Needs of Older Adults in Disasters. Journal of Comprehensive Health, 11(2), 48-51. doi:10.53553/JCH.v11i02.005
28. Sapçı, E. (2025). Earthquake and Qualıty of Life: an Evaluation on Elderly Individuals. GISTU Journal of Health and Biological Sciences, 1(1), 26-30. doi: 10.65308/gjohbs.2025.004
29. Sevim, Y. (2024). Deprem Nedeniyle Zorunlu Göçe Maruz Kalan Yaşlı Bireyler Üzerine Sosyolojik Bir Araştırma. Kent Akademisi, 17(5), 2057-2080. doi:https://doi.org/10.35674/kent.1498224
30. Şarman, S. A., & Demir , M. (2025). Deprem Sonrası Zorunlu Göç ve Konut Sorunu: Kahramanmaraş Depreminin Ardından Kırklareli'nde Yeni Bir Hayat Arayışı. İnsan ve İnsan, 12(39), 69-89. doi:https://doi.org/10.29224/insanveinsan.1553468
31. Tanrıverdi, G. (2024). The Impact of Culture on the Elderly after Earthquakes: A Narrative Review. International Journal of Caring Sciences, 17(2 ), 1227-1231.
32. Teherani, A., Martimianakis, T., Stenfors-Hayes, T., Wadhwa, A., & Varpio, L. (2015). Choosing a Qualitative Research Approach. Journal of Graduate Medical Education, 7(4), 669-670. doi:10.4300/JGME-D-15-00414.1
33. Temel, B., & Altındağ, Ö. (2025). Yaşlı Bireylerin 6 Şubat Depremleri Sonrası Yaşam Deneyimleri: Diyarbakır İli Örneği. Uluslararası Sosyal Siyasal ve Mali Araştırmalar Dergisi, 5(2), 348-364. doi:https://doi.org/10.70101/ussmad.1786005
34. Tezel, A. (2015). Toplumda Risk Grupları(İncinebilir Gruplar). https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/7795/mod_resource/content/0/14.%20Hafta-TOPLUMDA%20R%C4%B0SK%20GRUPLARI%28%20%C4%B0NC%C4%B0NEB%C4%B0L%C4%B0R%20GRUPLAR%29.pdf adresinden alındı
35. Timalsina, R., & Songwathana , P. (2020). Factors enhancing resilience among older adults experiencing disaster: A systematic review. Australasian Emergency Care, 23(1), 11-22. doi: 10.1016/j.auec.2019.12.007
36. Tutar, H. (2023). Nitel Araştırma Deseni Belirleme Ölçütleri ve Gerekçelendirilmesi. Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(1), 334-355. doi:https://doi.org/10.21180/iibfdkastamonu.1190123
37. Türkiye İstatistik Kurumu. (2024). 03 20, 2025 tarihinde https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Yaslilar-2024-54079 adresinden alındı
38. Uslu, F., & Demir, E. (2023). A Qualitative Data Collection Technique: In-depth Interview. Hacettepe University Journal of Faculty of Letters, 40(1), 289-299. doi:10.32600/huefd.1184085
39. Yalçın, H. (2022). Bir Araştırma Deseni Olarak Fenomenoloji. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel), 213-232. doi:https://doi.org/10.18037/ausbd.1227345
40. Yanardağ, R., Tunç , A., Dökme Yağar, S., & Yağar, F. (2025). Life Satisfaction, Perception of Loneliness and Death Anxiety of Older Adults Living in Container Cities After the 2023 Kahramanmaraş Earthquakes. Journal of Gerontological Social Work, 1-15. doi:https://doi.org/10.1080/01634372.2025.2471986
41. Yıldırım, S. (2023). 6 Şubat Kahramanmaraş depreminin psikososyal etkisi ve depremzedelere yönelik sürdürülebilir müdahalenin önemi üzerine bir gözlem araştırması. Anasay(24), 133-153. doi:https://doi.org/10.33404/anasay.1286368