ÖĞRETMEN ADAYLARININ “EĞİTİM” KAVRAMINA İLİŞKİN ALGILARININ METAFOR ANALİZİ YOLUYLA İNCELENMESİ

Öz

Bu araştırma öğretmen adaylarının “eğitim” kavramına ilişkin algılarını metaforlar aracılığıyla inceleyen bir “olgu bilim” çalışmasıdır. Araştırma bir devlet üniversitesinde pedagojik formasyon eğitimine devam eden 354 öğretmen adayıyla gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların 128’i daha önce özel bir eğitim kurumunda (dershane, etüt merkezi) ya da devlet okullarında ücretli öğretmen olarak çalışmış, öğretmenlik deneyimi olan kişilerdir. Veri toplama sürecinde Yazılı Görüş Alma Formu (YGF) kullanılmış, katılımcılardan “Bana göre eğitim …… gibidir.” Çünkü; “………” cümlesini tamamlamaları istenmiştir. Verilerin analizinde nitel veri çözümleme tekniklerinden içerik analizi tekniği kullanılmış, temaların oluşturulmasında ilgili literatürden yararlanılmıştır. Araştırma sonuçları öğretmen adaylarının “eğitim” kavramına yönelik olumlu ve çoğunlukla somut metaforlar geliştirdiklerini göstermiştir. Doğadan esinlenerek geliştirilen metaforlarda (su, ağaç, tohum, fidan, bitki, yağmur, deniz vb.) daha çok eğitimin insanı geliştirmesi ve hayatın bir parçası olması üzerinde durulmuş; materyallerle ilgili olan metaforlarda ise (ayna, fener, otobüs, mum, pusula, gemi, araba, altın bilezik, lamba vb.) eğitimin bireyin hayatına yansımaları ve yön verme gücü vurgulanmıştır. Sınırlı sayıda olan olumsuz metaforların (gökdelen, papağan, fabrika, gardiyan, bozuk kol saati, dünya vb.) gerekçesi ise genellikle ezbere ve bilgi yüklemeye dayalı öğretim uygulamaları, sistemde sürekli değişim yaşanması, bireysel farklılıkların ihmal edilmesi ve rekabete dayalı sınav sistemi gösterilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Eğitim kavramı
• öğretmen adayı
• metafor

INVESTIGATION OF PRE-SERVICE TEACHERS' PERCEPTIONS ON THE CONCEPT OF "EDUCATION" THROUGH METAPHOR ANALYSIS

Öz

In this study, the perceptions of pre-service teachers about the concept of “education” were tried to be determined with the help of metaphors. In this study, the “phenomenology” approach, one of the qualitative research designs, was used. The study was carried out with 354 pre-service teachers who graduated from different faculties/departments and who continued pedagogical formation education at a state university. 128 of the participants had teaching experience as they had previously worked as a paid teacher in a private institution (teaching institution, study center) or within the National Education. In the data collection process, the Written Interview Form (WIF), consisting of two parts, was used. The first part of the form consists of questions about the personal information of pre-service teachers. In the second part, the question “In my opinion, education is like … Because …” was asked to the participants, and they were asked to explain the rationales by developing a metaphor about education. In the data analysis, the content analysis technique, one of the qualitative data analysis techniques, was used, and the related literature was used to create the themes. The results of the study showed that pre-service teachers developed positive and often concrete metaphors for the concept of “education.” Metaphors developed with the inspiration by nature (water, trees, seeds, seedlings, plants, rain, sea, etc.) are mostly focused on the education developing the human beings and being a part of life, while in the metaphors related to materials (mirror, lantern, bus, candle, compass, ship, car, gold bracelet, lamp, etc.), the effects of education on the life of the individual and its power to direct are emphasized. Pre-service teachers developed a limited number of negative metaphors (skyscraper, card, factory, guard, broken wristwatch, etc.) regarding the concept of education. They explained the rationales for developing these metaphors through teaching practices based on information loading and memorization, the constant change of the education system, neglect of individual differences, and competitive exams.

Anahtar Kelimeler

• Concept of education
• pre-service teacher
• metaphor

Kaynakça

1. Akan, D., Yalçın, S., Yıldırım, İ. (2014). Teachers’ metaphoric impressions related to school manager. İlköğretim Online, 13(1), 169- 179.
2. Akbaba Altun, S., & Apaydın, Ç. (2013). Kız ve erkek öğretmen adaylarının “eğitim” kavramına ilişkin metaforik algıları. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 19 (3), 329-354.
3. Akınoğlu, O. (2017). Pre-service teachers’ metaphorical perceptions regarding the concept of curriculum. International Journal of Instruction, 10(2), 263-278. http://www.e-iji.net/volumes/342-april-2017,-volume-10,-number-2 06.02.2018
4. Arslan, M. M., & Bayrakcı, M. (2006). Metaforik düşünme ve öğrenme yaklaşımının eğitim-öğretim açısından incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 35(171), 100-108.
5. Aslan, O., Bilgili, A., & Kaya, A. V. (2018). Liselerde okuyan öğrencilerin okul müdürüne ilişkin metaforik algıları. Bilim Armonisi, 1(1), 11-17.
6. Atabek-Yiğit, E., & Balkan-Kıyıcı, F. (2019). Öğretmen adaylarının öğretmen algısı. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(1), 20-39. doi: 10.21666/muefd.460666.
7. Başaran Uğur, A. R., & Baysal, S. (2017). Ortaokul öğrencilerinin İngilizce öğretmeni kavramına ilişkin metaforik algıları. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10 (52), 730-736.
8. Botha, E. (2009). Why metaphor matters in education. South African Journal of Education, 29(4), 431-444.

9. Bullough, R.V. & Gitlin, A. (1995). Becoming a student of teaching: Methodologies for exploring self and school context. New York: Garland Publishers.
10. Cameron, L. (2003). Advances in applied linguistics. Metaphor in educational discourse. (Edit. C. Chandlin and S. Sarangi). London: Continuum.
11. Chudinov, A. P. (2004). Fitonimnaya Metafora v Sovremennom Političeskom Diskurse. Russkaya Reč. 4, 65-70.
12. Çatak, A. (2015). Mevlânâ Celâleddin Rûmî’nin Mesnevi Adlı Eserinde Su Metaforu. Gümüşhane Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 4(7), 35-65.
13. Çevik Kılıç, D. B. (2016). Müzik öğretmeni adaylarının “öğretmen” kavramına ilişkin metaforları. Kastamonu Eğitim Dergisi, 25 (3), 1099-1118.
14. Çocuk, H. E., Yokuş, G., & Tanrıseven, I. (2015). Pedagojik formasyon öğrencilerinin öğretmenliğe ilişkin öz yeterlik ve metaforik algıları: Mersin Üniversitesi örneği. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12 (32), 373-387.
15. Çırak, S. (2014). Ortaokul öğretmenlerinin “öğrenci” kavramına ilişkin metaforik algıları. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(27), 221-236.
16. Çırak Kurt, S. (2017). ortaokul öğretmenlerinin “öğretim programı” kavramına ilişkin metaforik algıları. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 31, 631-641
17. Danışman, Ş., & Tosuntaş, Ş.B. (2020). Metaphoric perceptions of academicians and graduate students about the concepts of curriculum and curriculum evaluation. Uluslararası Eğitim programları ve Öğretim Çalışmaları Dergisi, 10 (1), 189-220.
18. Deant-Read, C. H., & Szokolszky, A. (1993). Where do metaphors come from? Metaphor and Symbolic Activity, 8(3), 227-242.
19. Demir, C., & Karakaş Yıldırım, Ö. (2019). Türkçede metaforlar ve metaforik anlatımlar. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(4), 1085-1096.
20. Demirel, Ö. (2007). Öğretim ilke ve yöntemleri: Öğretme sanatı. Ankara: Pegem A Yayıncılık.
21. Dilekçi, Ü., Limon, İ., & Sezgin Nartgün, Ş. (2021). Prospective teachers’ metaphoric perceptions of “student, teacher and school”. Kastamonu Education Journal, 29(2), 403-417. doi:10.24106/kefdergi.795433.
22. Duran, A. (2022). Öğretmen Adaylarının Öğretmen Kavramına İlişkin Kullandıkları Metaforların İncelenmesi. E-Uluslararası Pedandragoji Dergisi, 2(1), 1–16.
23. Düzenli, M. V. (2016). Rekonstrukciya Metaforicheskoy Kartinıy Mira Semeynıyh Otnošeniy: Korpusno-İdeograficheskiy Podhod, Uralskiy Federalnıy Universitet Yayınlanmamış doktora tezi, Yekaterinburg, Rusia.
24. Eker, Ö. (2021). Kutadgu Bilig Metaforları. Yayınlanamamış doktora tezi. Akdeniz Üniversitesi, Antalya.
25. Ekiz, D., & Koçyiğit, Z. (2013). Sınıf öğretmenlerinin “öğretmen” kavramına ilişkin metaforlarının tespit edilmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 21 (2), 439-458.
26. Faryal S. (2011). Impact of employee’s willingness on organizational change. Journal of Economics and Sustainable Development, 24, 193. www.iiste.org,
27. Garbuio, İ. (2017). Sementicheskiy i Lingvokulturologicheskiy Aspektıy İzucheniya Fitonimicheskih Metafor v Russkom Yazıyke (Na Fone İtalyanskogo). Yayınlanmamış doktora tezi, Novosibirsk, Russia.
28. Gencer, M. (2021). Öğrencilerin okul ve okul müdürü kavramlarına ilişkin metaforik algıları. Kalem Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi 2021, 11(2), 729-754.
29. Gültekin, M. (2013). İlköğretim öğretmen adaylarının eğitim programı kavramına yükledikleri metaforlar. Eğitim ve Bilim, 38 (169), 126-141.
30. Fábián, Gy. (2006). Metaphors of teachers’ belief systems. In M. Persson (Eds.), A vision of European teaching and learning, Karlstad: The Learning Teacher Network, 131-141.
31. Hoşgörür, V., & Taştan, N. (2012). Eğitimin işlevleri. Özcan Demirel ve Zeki Kaya (Ed.) Eğitim Bilimine Giriş (283-305). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık. https://doi.org/10.14527/9786053186366.10
32. Kara, M. (2020). Pedagojik formasyon programı öğrencilerinin öğretmen ve ideal öğretmen algıları: Bir metafor çalışması. Eğitim ve İnsani Bilimler Dergisi, 11 (21), 111-132.
33. Kara, M., & Akcan, E. (2021). The examination of pedagogical formation education certificate program students’ perceptions regarding education and ideal education through metaphors. Elementary Education Online, 20 (1), 353-369
34. Kart, M. (2016). Pedagojik formasyon öğrencileri ile eğitim fakültesi öğrencilerinin öğretmen kavramına ilişkin metaforik algıları. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Denizli. Kasapoğlu, H. (2016). Analysis of teacher candidates’ perceptions of Turkish national education system through metaphors. Educational Administration: Theory and Practice, 22(1), 59–80.
35. Keser Özmantar, Z. & Yalçın Arslan F. (2019). Metaphorical perceptions of prospective EFL teachers related to Turkish education system. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 9(1), 255-304,
36. Kıral, E. (2015). Öğretmen adaylarının algılarına göre öğretmen metaforları. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(1), 57-65.
37. Korkmaz, M., & Çevik, M. S. (2018). Ortaokul öğretmenlerinin müdür kavramına ilişkin metaforik algıları. Journal of Theoretical Educational Science, 11(4), 973-1002.
38. Kömür, S. & Çimen, S (2009). Using conceptual metaphors in teaching idioms in L2 context. Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (İLKE) Güz, 205-221.
39. Lakoff, G.,& Johnson, M. (2015). Metaforlar, Hayat, Anlam ve Dil, (Çeviren: Gökhan Yavuz Demir), İstanbul: İthaki Yayınları.
40. Lakoff, G. & Johnson, M. (1980). Metaphor we live by. Chicago: University of Chicago Press.
41. Lowery, D. (2013). Helping metaphors take root in the EFL Classroom. English Teaching Forum, (1): 12-17.
42. Mazlum, A. A. & Balcı, A. (2018). Meslek lisesi öğretmen ve öğrencilerine göre okul: bir metafor çalışması. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 47, 1-26.
43. Merriam, S. B. (2013). Nitel araştırma desen ve uygulama için bir rehber (Çev. Turan, S.). Ankara: Nobel Yayıncılık.
44. Miles, M, B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded Sourcebook. (2nd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
45. Morgan, G. (1998). Yönetim ve Örgüt Teorilerinde Metafor. Çev, Gündüz Bulut, İstanbul: MESS Yayınları. Moser, K. S. (2000). Metaphor analysis in psychology—method, theory, and fields of application. Forum: Qualitative Social Research, 1(2).
46. Nalçacı, A. Bektaş, F. (2012). Öğretmen adaylarının okul kavramına ilişkin algıları. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi. 13(1), 239-258.
47. Osborn, M. (1997). The play of metaphors. Education, Fall, 118(1), 1-4.
48. Oğuz, A. (2005). Öğretmen eğitim programlarında metafor kullanma. Ed. H. Kıran, XIV. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi Kitabı, Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi, Denizli, 582-588.
49. Ögel, B. (2010). Türk Mitolojisi, C. I. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi
50. Örten, D., & Erginer, E. (2016). Türkiye’de eğitimde program geliştirme alanındaki öncü akademisyenlerin eğitimde program geliştirmeye ilişkin metaforik algıları. OPUS – Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 6(11), 387-414.
51. Örücü, D. (2014). Pre-service teachers’ metaphors towards school, school administrators and Turkish education system. Educational Administration: Theory and Practice, 20(3), 327-358. http://dx.doi.org/10.14527/kuey.2014.014
52. Özdemir, S. (2018). Üniversite öğrencilerinin öğretmen kavramına ilişkin metaforik algıları. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi. 11 (59), 1380-1402.
53. Özdemir, S. M. (2012). Eğitim programı kavramına ilişkin öğretmen adaylarının metaforik algıları. Kuramsal Eğitimbilim Dergisi, 5(3), 369-393.
54. Özdemir, T. Y., & Erol, Y. C. (2015). Pedagojik formasyon eğitimi alan öğretmen adaylarının okul, öğretmenlik ve öğrenci kavramlarına ilişkin algıları. CBÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 13 (4), 214-244.
55. Öztürk Çalıkoğlu, H., & Başar, M. A. (2019). Öğretmen adaylarının Türk eğitim sistemine ilişkin metaforik algıları. Trakya Eğitim Dergisi, 9(4), 892-906. https://doi.org/10.24315/tred.537471
56. Peculea, L. (2017). Investigation of future teachers’ perceptions on education, teacher and teaching through metaphor analysis. Educatia 21 Journal, (15), 62-69. https://doi.org/10.24193/ed21.2017.15.09
57. Rahmani, E., & Hashemian, M (2012). The effect of conceptual metaphors on learning idioms by L2 learners. International Journal of English Linguistics, 2 (1), 249-256.
58. Saban, A., Koçbeker, B. N., & Saban, A. (2006). Öğretmen adaylarının öğretmen kavramına ilişkin algılarının metafor analizi yoluyla incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 6 (2), 461-522.
59. Sarıkaya, B. (2018). Türkçe öğretmeni adaylarının öğretmen kavramına ilişkin metaforik algıları. Türkiye Eğitim Dergisi, 3(2), 1-16.
60. Saylık, A., Saylık, N., & Sağlam, A. (2021). Eğitimcilerin gözünden Türk eğitim sistemi: bir metafor çalışması. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(1), 522-546. https://doi.org/10.33711/yyuefd.919424 Sazak, Ş. (2021). Risâletü’n–Nushiyye’de Su Metaforu. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 6, 259-267.
61. Sezgin, F., Koşar, D., Koşar, S., & Er, E. (2017). Öğretmenlerin Öğrenciye Yönelik Metaforlarının Belirlenmesine İlişkin Nitel Bir Araştırma. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi.
62. Sökmen, Y., Yıldırım, G. ve Kılıç, D. (2020). Sınıf öğretmeni adaylarının ve sınıf öğretmenlerinin öğretmen kavramına yönelik metaforlarının incelenmesi. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 11(1), 1-13.
63. Teksöz, H. (2022). Sınıf öğretmenlerinin öğretmen kavramına ilişkin metafor algıları. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. Pamukkale Üniversitesi, Denizli.
64. Tompkins, P., & Lawley, J. (2002). The magic of metaphor. The Caroline Newsletter, March.
65. Turan, M., Yıldırım, E., & Tıkman, F. (2016). Öğretmen adaylarının eğitim ve bazı temel kavramlara ilişkin metaforik algıları. Education Sciences, 11(4): 217-242.
66. Uçar, R. & Rakap, A. P. (2021). Öğretmen adaylarının sınıf, sınıfta öğretmen ve sınıfta öğrenci kavramlarına ilişkin metaforik algıları. YYÜ Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(1), 436-460.
67. Uysal, F. G. (2016). 6. ve 7. sınıf öğrencilerinde kesirler konusunda metafor yardımıyla kavram oluşturma. Yayınlanmış yüksek lisans tezi. Necmettin Erbakan Üniversitesi, Konya.
68. Ünsal S. ve Korkmaz, F (2018). Eğitim ve sosyoloji ilişkisi. S. Ünsal ve A. Çetin (Ed.), Eğitim sosyoloji (35-58). Ankara: Nobel Yayınları.
69. Weade, R. & Ernst, G., (1990). Pictures of Life in Classrooms, and the Search for Metaphors to Frame Them. Theory into Practice, 1990; 29(2): 133–140.Yakşi, A. (2023). Ortaöğretim öğretmenlerindeki öğrenci algısının metaforik incelenmesi. Socıal Scıences Studıes Journal,113, 7653-7660.
70. Yıldırım, A., & Şimsek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (8th ed.). Ankara: Seckin Yayınevi. Yıldız, K., Sevilay, Y., & Özen, R. (2018). Temel eğitim bölümü öğretmen adayları ve eğitim programı: Bir metafor çalışması. International Journal of Social Sciences and Education Research, 4(1), 165-184. https://doi.org/10.24289/ijsser.400018
71. Zheng, H., & Song, W. (2010). Metaphor analysis in the educational discourse: A critical review. US-China Foreign Language, 8 (9), 42-49.