ÖĞRETMENLERİN ALGILARINA GÖRE OKUL MÜDÜRLERİNİN HİZMETKÂR LİDERLİK DAVRANIŞLARI İLE ÖRGÜTSEL İMAJ ARASINDAKİ İLİŞKİ

Öz

Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin algılarına göre okul müdürlerinin hizmetkâr liderlik davranışları ile örgütsel imaj arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama araçları olarak “Kişisel Bilgi Formu”, Ekinci (2015) tarafından geliştirilen “Okul Müdürlerinin Hizmetkâr Liderlik Davranışları Ölçeği” ve Gürbüz (2008) tarafından geliştirilen “Örgütsel İmaj Algısı Ölçeği” kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, 2024-2025 eğitim öğretim yılında Düzce il merkezinde Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı resmi ve özel ilkokul, ortaokul ve lise kademelerinde görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise küme örnekleme yöntemiyle belirlenen 442 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmanın sonucunda, okul müdürlerinin hizmetkâr liderlik davranışları ile örgütsel imaj arasında pozitif yönde ve orta düzeyde anlamlı bir ilişki elde edilmiştir. Bu durum okul müdürlerinin hizmetkâr liderlik anlayışlarının öğretmenlerin okullarına dair algılarını olumlu yönde etkilediğini göstermektedir. Regresyon analizi sonucunda ise okul müdürlerinin hizmetkâr liderlik davranışlarının öğretmenlerin örgütsel imaj algılarını anlamlı bir şekilde yordadığı ve bu oranının %37.8 düzeyinde olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, okul müdürlerinin hizmetkâr liderlik anlayışıyla hareket etmelerinin, öğretmenlerin okullarının imajına ilişkin olumlu algılarını güçlendirdiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Liderlik
• Hizmetkâr liderlik
• İmaj
• Örgütsel imaj

THE RELATIONSHIP BETWEEN SCHOOL PRINCIPALS’ SERVANT LEADERSHIP BEHAVIOURS AND ORGANIZATIONAL IMAGE ACCORDING TO TEACHERS’ PERCEPTIONS

Öz

The aim of this study is to examine the relationship between school principals' servant leadership behaviors and organizational image based on teachers' perceptions. A correlational survey model, one of the quantitative research methods, was used in the study. As data collection tools, the “Personal Information Form”, the “School Principals’ Servant Leadership Behavior Scale” developed by Ekinci (2015), and the “Organizational Image Scale” developed by Gürbüz (2008) were used. The study population consisted of teachers working in public and private primary, secondary, and high schools affiliated with the Ministry of National Education in the city center of Düzce during the 2024–2025 academic year. The sample of the study consisted of 442 teachers determined through cluster sampling method. As a result of the study, a positive and moderate significant relationship was found between school principals' servant leadership behaviors and organizational image according to teachers' perceptions. This finding demonstrates that school principals' servant leadership approaches have a positive impact on teachers' perceptions of their schools. As a result of the regression analysis, it was determined that the servant leadership behaviors of school principals significantly predict teachers' perceptions of organizational image, explaining 37.8% of the variance. It shows that when school principals act with a servant leadership approach, it strengthens their positive perceptions of their schools’ image.

Anahtar Kelimeler

• Leadership
• Servant leadership
• Image
• Organizational image

Kaynakça

1. Akyüz, B., & Eren, M. Ş. (2013). Hizmetkâr liderlik davranışlarının eğitim sektörü üzerindeki etkisine yönelik teorik bir çalışma. Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi, 8(2), 191-205.
2. Altınkaya, B., & Selvitopu, A. (2024). İlkokul yöneticilerinin hizmetkâr liderlik davranışları ile öğretmenlerin örgütsel mutluluk düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 26(1), 104-114. https://doi.org/10.17556/erziefd.1367584
3. Bakioğlu, A., & Bahçeci, M. (2010). Velilerin okul imajına ilişkin görüşlerinin incelenmesi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, (31), 25-55.
4. Bass, B. M. (1990). Bass Stogdill’s Handbook of Leadership: Theory, Research, and Managerial Applications. New York: The Free Press.
5. Bayrakçı, E. (2022). Lider kavramı üzerine metaforik bir çözümleme. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 27(1), 110-123.
6. Bilgivar, O. O., & Topal, M. R. (2022). The relationship between school principals' servant leadership behaviors and conflict management styles. SDU International Journal of Educational Studies, 9(2), 105-136.
7. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2020). Bilimsel araştırma yöntemleri. (28. Baskı). Ankara: Pegem Akademi.
8. Bölükbaş, F. (2023). Okul yöneticilerinin stratejik liderlik davranışları ile öğretmenlerin örgütsel imaj algıları arasındaki ilişki (Yayın No. 859390) [Yüksek lisans tezi, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

9. Delia, N. (2018). The Concept of leadership. Ovidius University Annals, Economic Sciences Series, 18(2), 329-332.
10. Duman, Ş. (2012). İlköğretim okullarında kurumsal imaj ve imaj yönetimi (Yayın No. 323362) [Yüksek lisans tezi, Fırat Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
11. Ertürk, R. (2021). Okul yöneticilerinin hizmetkâr okul liderliği davranışları ile öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık algıları arasındaki ilişki. Akdeniz Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(2), 57-72.
12. Eger, L., Egerova, D., & Pisinova, M. (2018). Assessment of school image. Center for Educational Policy Studies Journal, 8(2), 97-122.
13. Ekinci, A. (2015). Okul müdürlerinin hizmetkâr liderlik davranışları ölçeğinin geliştirilmesi ve hizmetkâr liderlik davranışlarının öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi. Eğitim ve Bilim, 40(179), 341-360.
14. Greenleaf, R. K. (1977). Servant Leadership: A Journey into the Nature of Legitimate Power and Greatness. USA: Paulist Press. http://www.ediguys.net/Robert_K_Greenleaf_The_Servant_as_Leader.pdf
15. Ghosh, K., & Khatri, N. (2017). Does servant leadership work in hospitality sector: A representative study in the hotel organizations. Journal of Hospitality and Tourism Management, 1-11. https://doi.org/10.1016/j.jhtm.2017.10.012
16. Gray, E. R., & Balmer, J. M. T. (1998). Managing corporate image and corporate reputation. Long Range Planning, 31(5), 695-702.
17. Gürbüz, S. (2008). Yönetici, öğretmen ve velilere göre Ankara ili özel ve kamu ilköğretim okullarının kurumsal imajı. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Ankara Üniversitesi.
18. Işık, Ö. (2021). Analysis of the relationship between corporate image and organizational citizenship behavior in the context of configuration theory: a case study in the organized industrial zone. OPUS International Journal of Society Researches, 18( Yönetim ve Organizasyon Özel Sayısı), 1050-1084.
19. Joseph, E. E., & Winston, E. B. (2005). A correlation of servant leadership, leader trust and organizational trust. Leadership & Organizational Development Journal, 26(1), 6-22.
20. Kahveci, H., & Aypay, A. (2013). Hizmetkâr liderlik ve okul kültürü arasındaki ilişkinin ilköğretim okullarında incelenmesi. Eğitimde Politika Analizi Dergisi, 2(1), 44-60.
21. Kalkan, Ü. (2020). Okul yöneticilerinin liderlik stilleri, okul kültürü ve örgütsel imaj ilişkisi (Yayın No.714437) [Doktora tezi, KKTC Yakın Doğu Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi
22. Karasar, N. (2014). Bilimsel Araştırma Yöntemi. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
23. Köybaşı, F., Uğurlu, C. T., & Ceylan, N. (2017). Okullarda örgütsel bağlılık yaratan bir öncül olarak imaj. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, (34), 155-172.
24. Nartgün, Ş., & Kaya, A. (2016). Özel okul velilerinin beklentileri doğrultusunda okul imajı oluşturma. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 5(2), 153-167.
25. Okçu, V., & Çoğaltay, N. (2019). Okul yöneticilerinin hizmetkar liderlik davranışları ile öğretmenlerin motivasyon düzeyleri arasındaki ilişki. International Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, 5(26), 1759-1773.
26. Öter, Ö. M., & Dağlı, A. (2023). Hizmetkâr liderlik davranışı ile örgüt sağlığı ve yaşam doyumu arasındaki ilişki. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 22(88), 1941-1957. https://doi.org/10.17755/esosder.1320082
27. Öztürk, A., & Akın, A. (2021). Algılanan kurumsal imajın örgütsel özdeşleşmeye etkisi üzerine bir araştırma. İşletme Araştırmaları Dergisi, 13 (4), 3486-3497.
28. Sawan, F., Bora, I. F. R., & Robe. M. (2022). The influences of servant leadership implementation in education. ICEHHA 2022, 71.
29. Sönmez Karapınar, E., & Akgül, H. (2015). Okul öncesi eğitim kurumlarında algılanan hizmet kalitesi ve kurumsal imajın birbirine etkisi. İşletme Araştırmaları Dergisi,7(4), 225-250.
30. Steward, J. G. (2017). The importance of servant leadership in schools. International Journal of Business Management and Commerce, 2(5), 1-5.
31. Stone, A. G., & Patterson, K. (2005). The history of leadership focus. Regent University. https://www.regent.edu/acad/global/publications/sl_proceedings/2005/stone_history.pdf
32. Türkmen, F. (2016). Ortaokul yöneticilerinin hizmetkâr liderlik davranışlarının öğretmenlerin örgütsel bağlılıkları üzerindeki etkisi (Sinop ili örneği) (Yayın No. 429317) [Yüksek lisans tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
33. Ünal, S. R. (2020). Okul yöneticilerinin hizmetkâr liderlik davranışları ile örgütsel sinizm algıları arasındaki ilişki (Yayın No. 635288). [Yüksek lisans tezi, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
34. Wong, P. T. P., & Davey, D., (2007). Best practices in servant leadership. Regent University. https://www.regent.edu/acad/global/publications/sl_proceedings/2007/wong-davey.pdf
35. Yılmaz, H., Yıldız, Y., Şentürk, M., Kılıç, M., İlkutlu, A. O. & Uslu, E. (2023). İletişim yönetimi ve izlenim/imaj yönetimi alanyazınlarından çıkarılabilecek uygulama önerileri. International Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, 9(75), 4652-4666.
36. Zengin, M. (2019). Ortaöğretimde okul müdürlerinin dönüşümcü liderlik özellikleri ile okul güvenliği ve örgütsel imaj arasındaki ilişki (Yayın No. 545434) [Doktora tezi, Atatürk Üniversitesi ]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.