Travmatik İş Kazaları ve Sessiz Travmalar: Görünmeyen Psikolojik Yaralanmalar
Öz
Bu çalışma, travmatik iş kazalarının yalnızca fiziksel yaralanmalara yol açmadığını, aynı zamanda görünmeyen ve “sessiz travmalar” olarak adlandırılan psikolojik yaralar bıraktığını ortaya koymaktadır. Literatür ve saha araştırmaları, iş kazaları sonrasında travma sonrası stres bozukluğu, kaygı, depresyon, tükenmişlik ve kimlik kaybı gibi ruhsal etkilerin yaygın olduğunu göstermektedir. Sessiz travmalar, kazaya doğrudan maruz kalan bireylerin yanı sıra tanıklık edenlerde, aynı sektörde çalışanlarda ve topluluk düzeyinde de görülebilmektedir. Çernobil, Bhopal, Soma ve Fukushima gibi endüstriyel felaketler, görünür ve görünmez yaralanmaların iç içe geçtiğini kanıtlayan örneklerdir. Çalışmada, sessiz travmaların kavramsal çerçevesi çizilmiş; bireysel, kurumsal ve toplumsal düzeyde yarattığı etkiler tartışılmıştır. Ayrıca, Türkiye’deki yasal düzenlemeler uluslararası standartlarla karşılaştırılmış; sessiz travmaların iş sağlığı ve güvenliği politikalarında görünür kılınması için öneriler geliştirilmiştir. Bulgular, iş sağlığı psikologlarının erken tanı, psikolojik ilk yardım ve örgütsel düzeyde risk yönetimi gibi uygulamalarla kritik rol üstlenebileceğini göstermektedir. Sonuç olarak, iş kazalarının yalnızca fiziksel değil, psikolojik boyutlarının da sistematik olarak ele alınması gerektiği vurgulanmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- AİHM. (2004). HL v. United Kingdom (Başvuru No: 45508/99). Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi. [https://en.wikipedia.org/wiki/HL_v_United_Kingdom].
- Alcock v. Chief Constable of South Yorkshire Police. [1992] 1 AC 310 (House of Lords). [https:// en.wikipedia.org/wiki/Alcock_v_Chief_Constable_of_South_Yorkshire_Police]
- Attridge, M. (2012). Employee Assistance Programs: Evidence and Current Trends. In R. J. Gatchel and I. Z. Schultz (Eds.). Handbook of Occupational Health and Wellness (441–467). Springer Science + Business Media. [https://doi.org/10.1007/978-1-4614-4839-6_21].
- Aydın, G. D. ve Yıldırım, Ş. (2020). Soma Maden Kazası Sonrası Yaşanan Ailevi ve Psikolojik Sorunlar. Toplum ve Sosyal Hizmet. 31(2). 589–608. https://doi.org/10.33417/TSH.659207
- Bakker, A. B. and Demerouti, E. (2007). The Job Demands–Resources Model: State of the Art. Journal of Managerial Psychology. 22(3). 309–328. [https://doi.org/10.1108/02683940710733115].
- Billings, J., Wong, N. Z. Y., Nicholls, H., Bloomfield, M. A. P. and Greene, T. (2023). Post Incident Psychosocial Interventions After a Traumatic Incident in the Workplace: A Systematic Review of Current Research Evidence and Clinical Guidance. European Journal of Psychotraumatology. [https://doi.org/10.1080/20008066.2023.2281751].
- Bonanno, G. A., Galea, S., Bucciarelli, A. and Vlahov, D. (2007). What Predicts Psychological Resilience After Disaster? The Role of Demographics, Resources and Life Stress. Journal of Consulting and Clinical Psychology. 75(5). 671–682. [https://doi.org/10.1037/0022-006X.75.5.671].
- Bouchard, J.-P., Franchi, C., Bourree, C. and Tassier, J. (2019). Psychotraumatologie : Conséquences Psychologiques de L’explosion de L’usine AZF de Toulouse Sur le Personnel D’une Enterprise Voisine. Annales Médico-Psychologiques. 177(9). 830–836. [https://doi.org/10.1016/j. amp.2019.09.001].
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sosyal Güvenlik
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Selçuk Şen
*
0000-0001-7731-8234
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
3 Temmuz 2026
Gönderilme Tarihi
12 Eylül 2025
Kabul Tarihi
29 Haziran 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 16 Sayı: 1