Devamsızlık ve İşte Var Olamamayı Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesine Yönelik Bir Kavramsal Model Önerisi

Metin Bayram

doi:10.32331/sgd.658671

Devamsızlık ve İşte Var Olamamayı Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesine Yönelik Bir Kavramsal Model Önerisi

Öz

Bu çalışmanın temel amacı literatür çalışmalarından yola çıkılarak sağlıksız ve güvensiz çalışma ortamları, çalışanların sağlık durumu, çalışan verimliliğinde azalma, çalışanların işte var olamaması ve işe devamsızlığı arasında ilişkileri tartışmak ve bunlar arasında ilişkileri ortaya koyan bir kavramsal bir model önerisinde bulunmaktır. Bunun için çalışmada öncelikle sağlıksız ve güvensiz çalışma ortamları, çalışanların sağlık durumu ve çalışan verimliliğinde azalma ve bunları etkileyen faktörler hakkında teorik bilgiler verilmiştir. Akabinde sağlıksız ve güvensiz çalışma ortamları, çalışanların sağlık durumu ve çalışan verimliliği, çalışanların işte var olamaması ve işe devamsızlığı aralarındaki karşılıklı ilişkileri ortaya koyan geçmiş yazarların çalışmalarından bahsedilmiştir. Daha sonra söz konusu ilişkileri ortaya koyan literatür çalışmaları çerçevesinde bir kavramsal model önerisinde bulunulmuştur. Bu çalışmayla sağlıklı ve güvenli çalışma ortamlarının örgütlerin ciddi verimlilik ve maliyet kayıplarına yol açan çalışanların işte var olamaması ve işe devamsızlığı üzerinde hem doğrudan etkisi olduğu, hem de sağlık durumunun aracılılık etmesiyle çalışanların işte var olamaması ve işe devamsızlığı üzerinde dolaylı etkisi olduğu açıklanmaya çalışılmıştır. Ayrıca, çalışanların işte var olamaması ve işe devamsızlığı davranışlarının birbirlerini nasıl etkilediği tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Sağlıklı ve güvenli çalışma ortamları,çalışanların sağlık durumu,çalışan verimliliği,, işte var olamama,işe devamsızlık

Kaynakça

Akpınar, T. ve Özyıldırım, K. (2016). Trakya Bölgesi’nde Tarımsal Faaliyette Bulunan Çiftçilerin İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından Değerlendirilmesi. Çalışma ve Toplum. 3. 1231-1270.
Adler, D. A., Thomas M.D., McLaughlin, J., William, Sc.D., Rogers, H., Chang, Lapitsky, H., Debra Lerner M.P.H. (2006) Job Performance Deficits Due to Depression. American Journal of Psychiatry. 163(9).1569-1576.
Allebeck. P. and Mastekaasa, A. (2004). Chapter 5. Risk Factors for Sick Leave – General Studies. Scandinavian Journal of Public Health. 32. (Suppl 63). 49-108. doi: 10.1080/14034950410021853
Bayram, M. (2018). Önleyici İş Sağlığı ve Güvenliği Yaklaşımları ile İş Sağlığı ve Güvenliği Kazançları Arasındaki İlişki. Azmi Yalçın (Ed.) İktisadi ve İdari Bilimler. Cilt 3. S. 59-72. Ankara: Akademisyen Yayınevi.
Beaton, D., Bombardier, C., Escorpizo, R., Zhang, W., Lacaille, D., Osborne, R.H., Anis, A.H., Strand, C.V. and Tugwell, P.S. (2009). Measuring Worker Productivity: Frameworks and Measures. The Journal of Rheumatology. 36(9). 2100-2109. doi:10.3899/jrheum.090366
Bhatti, K.K. and Qureshi, T.M. (2007). Impact of Employee Participation on Job Satisfaction. Employee Commitment and Employee Productivity. International Review of Business Research Papers. 3(2). 54–68.
Blank, N. and Diderichsen, F. (1995). Short Term and Long Term Sick Leave in Sweden: Relationships with Social Circumstances, Working Conditions and Gender. Scandinavian Journal of Public Health. 23. 265–272
Bottani, E. Monica, L. and Vignali, G. (2009). Safety Management Systems: Performance Differences between Adopters and non-adopters. Safety Science. 47.155–162. doi:10.1016/j.ssci.2008.05.001

Burton, WN1, Chen, CY, Conti DJ, Schultz, AB. and Edington, DW. (2006). The Association between Health Risk Change and Presenteeism Change. Journal of Occupational Environmental Medicine. 48(3). 252-263.
Cam, E. (2004). Çalışma Yaşamında Stres ve Kamu Kesiminde Kadın Çalışanlar. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi. 1(1). 1-10.
Camkurt, M.Z. (2007). İşyeri Çalışma Sistemi ve İşyeri Fiziksel Faktörlerinin İş Kazaları Üzerindeki Etkisi. TÜHİS İş Hukuk ve İktisat Dergisi. 20(6). 80–93.
Canadian Centre for Occupational Health and Safety (2015). Basic OH&S Program Elements. [https://www.ccohs.ca/oshanswers/hsprograms/basic.html]. (Erişim: 10.03.2019)
Cooper, C., Dewe, P. (2008). Well-being—absenteeism, presenteeism, costs and challenges. Occupational Medicine. 58. 522–524. doi:10.1093/occmed/kqn124
Çamurcu, S. ve Seyhan, T. G. (2015). Tarım Sektöründe İş Sağlığı ve Güvenliği. Süleyman Demirel Üniversitesi Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi. 3(3). 549-552.
Coşkun, Ö. (2012). İki İşyerinde İşe Devamsızlık ve Kendini İşe Verememede Etkili Faktörlerin Değerlendirilmesi. Ankara: Ankara Üniversitesi. Sağlık Bilimleri Enstitüsü. İş Sağlığı Doktora Tezi.
Cross, M. A. Employers Take Stock of Illness on the Clock. [https://www.managedcaremag.com/archives/2004/9/employers-take-stock-illness-clock]. (Erişim: 07.03.2019)
Çetinkaya, F. ve Baykent, G. (2017). İşyeri Çalışma Ortamı Koşullarının Ergonomik Yönden İncelenmesi (Örnek: Şekerleme Firması). Uşak Üniversitesi Fen ve Doğa Bilimleri Dergisi. 15-31.
Dalkılıç, E. Harmancı, S. ve Kandemir, A. (2018). İşte Var Olamama: Nedenleri ve Sonuçları. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi. 5(2). 123-131. doi: 10.5222/SHYD.2018.123
Dew, K., Kefe, V. and Small, K. (2005). Choosing to Work When Sick: Workplace Presenteeism. Social Science & Medicine. 60. 2273-2282.
Duran Sağocak, M. (2005). Ergonomik Tasarımda Renk. Trakya Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 6(1). 77-83.
Ercan, A. (2010). Türkiye’de Yapı Sektöründe İşçi Sağlığı ve Güvenliğinin Değerlendirilmesi. Politeknik Dergisi. 13(1). 49-53.
Eti Aslan, F. ve Kan Öntürk, Z. (2011). Güvenli Ameliyathane Ortamı; Biyolojik, Kimyasal, Fiziksel ve Psikososyal Riskler, Etkileri ve Önlemler. Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Bilim ve Sanatı Dergisi. 4(1). 133-140.
Fahim, M., Idris, M., Ali, R., Nugen, C., Kang, B., Huh, E.N. and Lee, S. (2014). ATHENA: A Personalized Platform to Promote an Active Lifestyle and Wellbeing Based on Physical. Mental and Social Health Primitives, Sensors.14. 9313-9329. doi:10.3390/s140509313
Fassoulis, K. and Alexopoulos. N. (2015). The Workplace as a Factor of Job Satisfaction and Productivity. Journal of Facilities Management. 13. 332-349
Fernández-Muñiz, B., Montes-Peón, J.M. and Vázquez-Ordás, C. J. (2012). Safety Climate in OHSAS 18001-Certified Organisations: Antecedents and Consequences of Safety Behaviour. Accident Analysis & Prevention. 45. 745–758. doi:10.1016/j.aap.2011.10.002.
Fernando, M., Caputi, P. and Ashbury, F. (2017). Impact on Employee Productivity From Presenteeism and Absenteeism: Evidence From a Multinational Firm in Sri Lanka. Journal of Occupational and Environmental Medicine. 59(7). 1-23. doi: 10.1097/JOM.000000000000106
Fişek, N. (1982). Sağlık Hizmetleri ve İşçi Sağlığı Ailelerinin Sağlık Sorunları. Modern Yönetim Semineri. Türk-İş Yayınları. No:144.
Gervais, R. L., Pawlowska, Z., Bojanowski, R., Kouvonen, A., Karanika-Murray, M., Van den Broek, K. and De Greef, M. (2009) Occupational Safety and Health and Economic Performance in Small and Medium-Sized Enterprises: a Review. European Agency for Safety and Health at Work, Luxembourg: Office for Official Publications of the European Communities.
Gervais R. L. (2017). Presenteeism: An Overview. [https://oshwiki.eu/wiki/Presenteeism:_An_overview]. (Erişim: 21.02.2019).
Güler, Ç. (1997). Ergonomiye Giriş. Ankara: Aydoğdu Ofset.
Güney, S. (1995). İnsanın Psikolojik Yapısı ve Ergonomi. 1’nci Sistem Mühendisliği ve Savunma Uygulamaları Sempozyumu Bildiriler Kitabı. Ankara. 12-13 Ekim 1995. Hesapro (2013). The Link Between Productivity and Health and Safety at Work. Background Research Paper. April 2013.
İSGÜM, Meslek Hastalıkları ve İş ile İlgili Hastalıklar Tanı Rehberi. [http://www.isgum.gov.tr/rsm/file/isgdoc/isgip/isgip_saglik_tani_rehberi.pdf]. (Erişim:13.04.2019)
Jacobson, J. M. and Sharar, D. (2011). Worker Productivity: Ways to Measure it and Demonstrate Value.[https://easna.org/wp-content/uploads/2012/07/Woirker_Productivity.pdf]. (Erişim: 11.03.2019)
Karacan, E. (2018). İş Kazaları ve Meslek Hastalıklarının Önlenmesinde Ergonomik Koşulların Etkisi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi. 11(56). 792-798 doi: 0.17719/jisr.20185639048
Karamık, S. Şeker, U. (2015). İşletmelerde İş Güvenliğinin Verimlilik Üzerine Etkilerinin Değerlendirilmesi. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 3(4). 575-584. Kırtaş, N. (2014). İş Güvenliği Uzmanı Eğitim Kitabı. İstanbul: İkbal Matbaacılık San. ve Tic. Ltd. Şti.
Kirsten, W. (2010). Making the Link between Health and Productivity at the Workplace, A Global Perspective. Industrial Health. 48. 251-255.
Kocabaş, F., Aydın, U., Canbey Özgüler V., İlhan Mn. Demirkaya S., Ak N. ve Özbaş C. (2013) Çalışma Ortamında Psikososyal Risk Etmenlerinin İş Kazası, Meslek Hastalıkları ve İşle İlgili Hastalıklarla İlişkisi. Sosyal Güvence Dergisi. 7(14). 28-62. doi: 10.21441/sguz.2018.68
Koçak, A. ve Yıldız, A. N. (2017). Absentizm. Mesleki Sağlık ve Güvenlik Dergisi. Ekim-Kasım-Aralık. 40-46.
Koçoğlu M. (2007). İşletmelerde Presenteeism Sorunu ve İnsan Kaynakları Yönetimi Çerçevesinde Mücadele Yöntemleri. İstanbul: Yıldız Teknik Üniversitesi, İşletme Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi.
Koopmanschap, M., Burdorf, A., Jacob, K., Meerding, W. J., Brouwer, W., Severens, H. (2005). Measuring Pproductivity Changes in Economic Evaluation: Setting the Research Agenda. Pharmacoeconomics. 23(1). 47-54.
Lang, S. (2004). Economists Coin Term, 'Presenteeism,' for on-the-job Health Slowdowns. [http://cabenefits.com/wp-content/uploads/2009/06/economists-coin-term-presenteesism-for-on-the-job-health-slowdowns.pdf]. (Erişim:18.03.2019)
Leineweber, C., Westerlund, H., Hagberg, J., Svedberg, P. and Alexanderson, K. (2012). Sickness Presenteeism is More than an Alternative to Sickness Absence: Results from the Population-Based SLOSH Study. International Archives of Occupational and Environmental Health. 85(8). 905-914.
Leka, S., Cox, T. (2008). The Europian Framework for Psychosocial Risk Management: Prima-EF. UK, Nottingham: Institute of Work, Health and Organisations.
Mawanza, W. (2017). The Effects of Stress on Employee Productivity: A Perspective of Zimbabwe’s Socio-Economic Dynamics of 2016. Journal of Economics and Behavioral Studies. 9(2). 22-32
M, Shepell. (2011). EAP Improves Health Status and Productivity and Demonstrates a Positive ROI. [http://www.shepellfgi.com/pdf/Report_Impact_on_Health_and_Prod_EN.PDF]. (Erişim:10.03.2019)
Ose, S. O. (2005). Working Conditions, Compensation and Absenteeism. Journal of Health Economics. 24. 161-18.
Öğe, S. (2014). Postmodern İş Organizasyonlarına Ergonomi Perspektifinden Bakış ve Bir Değerlendirme. SÜ İİBF Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi. 4(8). 139-161.
Özmutaf, N. M. (2006). Örgütlerde İnsan Kaynakları ve Stress: Ampirik Bir Yaklaşım. Ege Üniversitesi Su Ürünleri Dergisi. 23(1-2). 75-82.
Öztürk, H., Babacan, E. ve Özdaş Anahar, E. (2012). Hastanede Çalışan Sağlık Personelinin İş Güvenliği. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 1(4). 252-268.
Parlar, S. (2008 Sağlık Çalışanlarında Göz Ardı Edilen Bir Durum: Sağlıklı Çalışma Ortamı TAF Preventive Medicine Bulletin. 7(6). 547-554
Saraç, H. (2015). Yerel Yönetimlerde İş Sağlığı ve Güvenliğinde Fiziksel, Kimyasal ve Biyolojik Risk Etmenleri. İstanbul, Türkiye Belediyeler Birliği. Yerel Yönetimlerde İş Sağlığı ve Güvenliği Sempozyumu.
Shobe, K. (2018). Productivity Driven by Job Satisfaction, Physical Work Environment, Management Support and Job Autonomy. Business and Economics Journal. 9(2). 1-9. doi: 10.4172/2151-6219.1000351
Schultz, A. B. and Edington, D. W. (2007). Employee Health and Presenteeism: A Systematic Review. Journal of Occupational Rehabilitation. 17(3). 547–579. doi: 10.1007/s10926-007-9096-x
Slany, C., Schütte, S., Chastang, J. F., Parent-Thirion, A., Vermeylen, G. and Niedhammer, I. (2014). Psychosocial Work Factors and Long Sickness Absence in Europe. International Journal of Occupational and Environmental Health. 20(1). 16–25. doi:10.1179/2049396713Y.0000000048
Smulders, P. and Nijhuis, F. (1999). The Job Demands-Job Control Model and Absence Behaviour: Results of a 3 Year Longitudinal Study. Work Stress.13.115–31.
Somuncuoğlu, S. (1999). Kavramsal Açıdan Sağlık. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi. 4(1). 51-62.
Şahin, F. (2012). İşe Devamsızlığın Nedenleri, Sonuçları ve Örgütler İçin Önemi. Niğde Üniversitesi İİBF Dergisi. 4(1). 24-39
Theorell, T., Oxenstierna, G., Westerlund, H., Ferrie, J., Hagberg J.and Alfredsson, L. (2003). Downsizing of Staff is Associated with Lowered Medically Certified Sick Leave in Female Employees. Occupational and Environmental Medicine. 60(9). 1-5.
Vatansever, Ç. (2014). Risk Değerlendirme’de Yeni Bir Boyut: Psikososyal Tehlikeler ve Riskler. Çalışma ve Toplum. 1. 117-138.
Voss, M., Floderus, B. and Diderichsen, F. (2001). Physical, Psychosocial, and Organisational Factors Relative to Sickness Absence: a Study Based on Sweden Post. Occupational and Environmental Medicine. 8.178–184
Westhuizen, C. V. D. (2006). Work Related Attitudes As Predictors of Employee Absenteeism. Unpublished Thesis. University of South Africa.
Yavuz, C. I. ve Erdoğan, S. (2001). İşyerinde Kimyasallar. Mesleki Sağlık ve Güvenlik Dergisi. Ekim. 33-39.
Yılmaz, N., Doğanalp, S. ve Varol, Durmaz, T. (2016). Lisansüstü Öğrencilerde Tezden Kaytarma Davranışları. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 25. 205-228.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Metin Bayram
0000-0002-9483-7850
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

19 Aralık 2019

Gönderilme Tarihi

29 Nisan 2019

Kabul Tarihi

16 Aralık 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 9 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.32331/sgd.658671

IZ

https://izlik.org/JA23JS68UY

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Bayram, M. (2019). Devamsızlık ve İşte Var Olamamayı Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesine Yönelik Bir Kavramsal Model Önerisi. Sosyal Güvenlik Dergisi, 9(2), 299-318. https://doi.org/10.32331/sgd.658671

AMA

1.Bayram M. Devamsızlık ve İşte Var Olamamayı Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesine Yönelik Bir Kavramsal Model Önerisi. SGD. 2019;9(2):299-318. doi:10.32331/sgd.658671

Chicago

Bayram, Metin. 2019. “Devamsızlık ve İşte Var Olamamayı Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesine Yönelik Bir Kavramsal Model Önerisi”. Sosyal Güvenlik Dergisi 9 (2): 299-318. https://doi.org/10.32331/sgd.658671.

EndNote

Bayram M (01 Aralık 2019) Devamsızlık ve İşte Var Olamamayı Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesine Yönelik Bir Kavramsal Model Önerisi. Sosyal Güvenlik Dergisi 9 2 299–318.

IEEE

[1]M. Bayram, “Devamsızlık ve İşte Var Olamamayı Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesine Yönelik Bir Kavramsal Model Önerisi”, SGD, c. 9, sy 2, ss. 299–318, Ara. 2019, doi: 10.32331/sgd.658671.

ISNAD

Bayram, Metin. “Devamsızlık ve İşte Var Olamamayı Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesine Yönelik Bir Kavramsal Model Önerisi”. Sosyal Güvenlik Dergisi 9/2 (01 Aralık 2019): 299-318. https://doi.org/10.32331/sgd.658671.

JAMA

1.Bayram M. Devamsızlık ve İşte Var Olamamayı Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesine Yönelik Bir Kavramsal Model Önerisi. SGD. 2019;9:299–318.

MLA

Bayram, Metin. “Devamsızlık ve İşte Var Olamamayı Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesine Yönelik Bir Kavramsal Model Önerisi”. Sosyal Güvenlik Dergisi, c. 9, sy 2, Aralık 2019, ss. 299-18, doi:10.32331/sgd.658671.

Vancouver

1.Metin Bayram. Devamsızlık ve İşte Var Olamamayı Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesine Yönelik Bir Kavramsal Model Önerisi. SGD. 01 Aralık 2019;9(2):299-318. doi:10.32331/sgd.658671

Cited By

LİTERATÜRDE TARTIŞMALI BİR KAVRAM: PRESENTEEISM

Sağlık Akademisi Kastamonu

https://doi.org/10.25279/sak.1247542

Presenteizmin Çalışan Performansına Etkisinde Demografik Faktörler ve İş Pozisyonunun Düzenleyici Rolü

Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi

https://doi.org/10.21076/vizyoner.1653797