Türk ve Alman Hukukunda Bağışlama Sözleşmesinin İfasından Sonra Bağışlayanın Mali Durumunun Kötüleşmesi Meselesi

Kural olarak taraflar akdettikleri sözleşmeyi ekonomik durumları kötüleşmesine rağmen ifa etme zorundadırlar. Ancak tek tarafa borç yükleyen sözleşmelerde birçok husus kanun koyucu tarafından tek taraflı borç altına giren borçlunun menfaatini koruyacak şekilde düzenlenmiştir. Gerek Türk-İsviçre gerekse Alman hukukunda tek tarafa borç yükleyen bağışlama sözleşmesi henüz ifa edilmeden önce “bağışlayanın mali durumu sonradan sözün yerine getirilmesini kendisi için olağanüstü ağır kılacak şekilde değişmişse” bağışlayanın bağışlama sözünü geri alabileceği düzenlenmiştir. Alman Medeni Kanunu’nun 528. maddesinde ayrıca bağışlama sözleşmesi ifa edilmiş olsa bile bağışlayanın mali durumu kendisine veya yakınlarına bakamayacak şekilde değişmişse bu durumda da bağışlayanın bağışlama sözleşmesinden dönebileceği düzenlenmiştir. Türk hukukundaysa bağışlayanın elden bağışlamayı veya yerine getirdiği bağışlama sözünü geri alabileceği haller 295. maddede sayılmıştır. Ancak bağışlama sözleşmesi yerine getirildikten sonra sırf bağışlayanın mali durumunun kötüleşmesi nedeniyle sözleşmenin geri alınması düzenlenmemiştir. Bu çalışmada Türk hukukunda bağışlayanın sözleşmeyi ifa etmesinden sonra mali durumunun kötüleşmesi sebebiyle geri alabileceği bir hukuki imkanının olup olmadığı detaylı bir şekilde incelenerek çözüm önerisinde bulunulacaktır.

As a rule, the parties are obliged to fulfil the contracts they have concluded even if their economic situation deteriorates. However, in the case of contracts that impose obligations on one party, the legislator regulates many issues in such a way that the interests of the unilaterally obligated debtor are protected. Both Turkish-Swiss and German law provide that the donor is entitled to refuse to fulfil his promise given as a donation to the extent that he, taking account of his other duties, is not in a position to fulfil the promise without jeopardizing his reasonable maintenance or the performance of duties of maintenance incumbent upon him by operation of law. Section 528 of the German Civil Code has regulated Claim for return due to impoverishment of the do-nor. In Turkish law, the cases in which the donor can return the donation made by his own hand or the promise of donation fulfilled by the donor are listed in article 295, but the revocation of the contract due to the deterioration of the donor's financial situation after the fulfilment of the donation contract is not regulated. This study examines in detail whether there is a legal possibility in Turkish law for the donor to return the contract due to the deterioration of the donor's financial situation after the fulfilment of the contract, and proposes a solution.