Tedaviyi Durdurma ve Reddetmenin “Kendi Geleceğini Belirleme Hakkı” Çerçevesinde Değerlendirilmesi

Two fundamental criteria are decisive in both the discontinuation and refusal of medical treatment: the right to life and the right to self-determination. The superiority of life is considered one of the most fundamental rights. However, an individual's autonomy over their right to life may end with the termination of life. This situation may arise either by discontinuing an ongoing treatment or by never initiating it in the first place. In the absence of the patient's consent, any medical intervention is unlawful. Therefore, if there is no consent, the physician cannot initiate or continue treatment. Although there are views in the literature that prioritize the right to life, the majority argue that within the framework of the right to self-determination, patients have the authority to refuse or discontinue treatment themselves. The refusal or discontinuation of treatment may occur not only in cases of serious illness but also in seemingly minor illnesses. For this reason, treatment refusal poses significant risks not only for patients with no hope of recovery but also for those who could be cured with a simple intervention. Especially in cases where a person lacking the capacity to make decisions has a legal representative who refuses treatment, there is a need to clarify the course of action if the physician does not wish to comply with this decision. Additionally, the validity of a patient's advance medical directives made for periods when they are unconscious remains controversial.

Gerek tedavinin durdurulması gerekse reddedilmesinde iki temel kriter belirleyici olmaktadır. Bunlar “yaşam hakkı” ve “kendi geleceğini belirleme hakkı” olarak ifade edilebilir. Yaşamın üstünlüğü en temel haklar arasında yer almaktadır. Bunun yanında kişinin yaşam hakkı üzerindeki tasarrufları ise yaşamın sonlandırılması ile bitebilir. Bu durum bazen başlamış bir tedavinin yarıda kesilmesi ile ortaya çıkabileceği gibi bazen de hiç tedaviye başlanmaması ile de kendini gösterilebilir. Tıbbi müdahalede hastanın rızası yoksa yapılan işlem hukuka aykırı olur. Haliyle rıza yoksa hekimin tedavi etmesi ya da var olan tedaviyi sürdürmesi mümkün değildir. Öğretide “yaşam hakkı”nı üstün tutan görüşler bulunmakla birlikte çoğunluk “kendi geleceğini belirleme hakkı” çerçevesinde hastaların bizzat tedaviyi durdurma ve reddetme kararını verebileceğini savunmaktadır. Tedavinin reddedilmesi ya da durdurulması önemli hastalıklarda görülebileceği gibi çok basit görünen bir hastalıkta dahi ortaya çıkabilir. Bu sebeple tedavinin reddi, sadece yaşama ümidi kalmamış kişilerde değil basit bir müdahale ile iyileşebilecek hastalarda da önemli riskler içerebilmektedir. Özellikle ayırt etme gücü olmayan bir kişinin yasal temsilcisinin tedaviyi reddetmesi halinde hekim bu karara uymak istemezse nasıl bir çözüm bulunacağının da netleştirilmesi gerekir. Ayrıca hastanın, bilincinin kapalı olduğu döneme yönelik tıbbi talimatlarının geçerliliği de tartışmalıdır.