‘Yevm-i ʻÂşûrâda Şîʻîlerin İcrâ-yı Âyîni’ Adlı Risâlenin Tahlil ve Transkripsiyonu

Meçhul bir müellif tarafından “Yevm-i ʻÂşûrâda Şîʻîlerin İcrâ-yı Âyîni” adıyla yazılarak bir asır evvel İstanbul’da neşredilen risâle, Şîîlik ve İslâm Mezhepleri Tarihi alanında bir vesika hükmündedir. Tahlil ve neşrini yaptığımız risâleye verilen isim, Şîî mezhebi mensuplarının âşûrâ gününde yaptıkları dinî törenlerin nasıl icrâ edildiğinin anlatıldığını çağrıştırmaktadır. Ancak risâlede, âşûrâ âyinlerinin nasıl yapıldığı değil, Şîîlik için önemli sayılan konular anlatılmıştır. Risâlede; Şîî kavramı, Şîa’nın halifeler hakkındaki itikadı, ilk Müslüman olan kişi, Hz. Ali kimdir, Hz. Ali’nin kişisel özellikleri nelerdir, Hz. Ali’nin vasîliği ve imâmeti, Hz. Hüseyin kimdir ve nerede şehit olmuştur, âşûrâ ve mâtem gibi konular Şîî anlayış çerçevesinde açıklanmaya çalışılmıştır. Müellifin bu konuları izah ederken, Kur’ân-ı Kerîm’den delil getirdiği âyetlere yaptığı yorumlar ile bahis konusu ettiği rivayetlerin yer aldığı kaynaklar, onun bir Şîî olduğunu ya da ciddi biçimde Şîî zihniyetin tesiri altında kaldığını göstermektedir. Müellif tarafından, tarihsel bazı hataları tashih için kaleme alındığı ifade edilen risâlede, Hz. Hüseyin’in Müslümanlar için kendisini fedâ ettiği âşûrânın bir mâtem günü olarak kabul edilmesi istenmektedir.

There is a treatise called “The Ritual Performance of The Shiites on The Day of Ashura”. The author of this treatise is unknown. This treatise was published in Istanbul a century ago. This treatise is a document interested in the field of the history of Shiism and the History of Islamic Sects. In this study, I translated the treatise into today’s Turkish alphabet and evaluated it. The name of the treatise reminds us of how Shiites perform religious ceremonies on the day of Ashura. However, the treatise describes some Shiite-related issues: The concept of Shia, the creed of Shia about the first three caliphs, who was the first Muslim, is Ali. What are the personal characteristics of Ali, the subject of Ali’s guardianship and imam, Hussein and the place where he was martyred, Ashura and mourning. The author’s way of explaining these issues shows that he interpreted the verses of the Qur’an from a Shiite point of view. The sources he used in the narrations are the famous Shiite sources. He is either a Shiite, or seriously under the influence of the Shiite mentality. The main emphasis of the author on the day of Ashura is as follows: Hussein sacrificed himself for the Muslims, so today all Muslims should mourn his death.