Araştırma Makalesi

Kayıt Dışı Ekonominin, Jeopolitik Riskin, Doğal Kaynak Kullanımının Çevre Kirliliği Üzerindeki Etkisi Nedir? Katı Çevre Politikalarının ve Yenilenebilir Enerjinin Önemi

Cilt: 14 Sayı: 3 29 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Kayıt Dışı Ekonominin, Jeopolitik Riskin, Doğal Kaynak Kullanımının Çevre Kirliliği Üzerindeki Etkisi Nedir? Katı Çevre Politikalarının ve Yenilenebilir Enerjinin Önemi

Öz

Gelişmekte olan E-7 ekonomileri yıllar içinde önemli düzeyde ekonomik büyüme sağlamalarına rağmen artan karbondioksit salınımları çevreyi aynı şekilde koruyamadıklarının göstergesidir. İklim değişikliğinin ve çevresel bozulmanın endişe verici boyutlara ulaştığı göz önüne alındığında, dünya çapında sürdürülebilir ekonomik büyümeye yönelik karbondioksit emisyonlarının potansiyel tehditleri tartışılmaktadır. Bu çalışmanın amacı, 1990’dan 2020’e kadar E-7 ekonomilerinde kayıt dışı ekonominin, jeopolitik riskin, doğal kaynak kullanımının, katı çevre politikalarının, yenilenebilir enerjinin, gayri safi yurtiçi hasılanın çevre kirliliği üzerindeki çeşitli etkileri değerlendirmektir. Momentler Kantil Regresyona dayalı ampirik sonuçlara göre: kayıt dışı ekonomi, yenilenebilir enerji ve çevre politikası katılığı, çevre kirliliğini azaltırken jeopolitik risk, doğal kaynak kullanımı ve GSYİH ise çevre kirliliğini artırmaktadır. Sonuçları doğrulamak için Bootstrap Kantil Regresyonu kullanılmıştır. E-7 ekonomilerinde, resmi ekonomik kalkınma teşvik edilmeli ve kayıt dışı ekonominin büyümesi kontrol altına alınmalı, doğal kaynak kullanımı kısıtlanmalı, katı çevre politikaları daha etkin kullanılmalı, yenilenebilir enerji kapasitesi artırılmalıdır. Son on yıllarda artan jeopolitik riskler dünyada bir olgu haline gelmiştir ve çevre kirliliğini artırmaktadır. Diplomatik yollarla uluslararası iş birliği teşvik edilerek jeopolitik risk azaltılabilmekte ve bu yolla çevre kalitesi korunabilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Çevre Kirliliği, Çevre Politikaları, Doğal kaynak kullanımı, Jeopolitik Risk, Kayıt dışılık, Yenilenebilir Enerji

Kaynakça

  1. Abid, M. (2015). The close relationship between informal economic growth and carbon emissions in Tunisia since 1980: The (ir) relevance of structural breaks. Sustainable Cities and Society, 15, 11–21.
  2. Acordi, J., Simão, L., Faraco, M., Borgert, C., Olivo, E., Montedo, O., & Raupp-Pereira, F. (2023). Waste valorization of coal mining waste from a circular economy perspective: A Brazilian case study based on environmental and physicochemical features. Resources Policy, 80, 103243.
  3. Adams, S., Adedoyin, F., Olaniran, E., & Bekun, F. V. (2020). Energy consumption, economic policy uncertainty and carbon emissions; causality evidence from resource rich economies. Economic Analysis and Policy, 68, 179–190.
  4. Ahmad, W., & Hussain, B. (2024). Shadow economy and environmental pollution nexus in developing countries: What is the role of corruption? International Economic Journal, 1–19.
  5. Ajide, F. M., & Dada, J. T. (2022). The impact of ICT on shadow economy in West Africa. International SocialScience Journal, 72(245), 749–767.
  6. Albulescu, C. T., Artene, A. E., Luminosu, C. T., & Tămășilă, M. (2020). CO 2 emissions, renewable energy, and environmental regulations in the EU countries. Environmental Science and Pollution Research, 27, 33615–33635.
  7. Ali, S., Jiang, J., Hassan, S. T., & Shah, A. A. (2022). Revolution of nuclear energy efficiency, economic complexity, air transportation and industrial improvement on environmental footprint cost: A novel dynamic simulation approach. Nuclear Engineering and Technology, 54(10), 3682–3694.
  8. Anser, M. K., Syed, Q. R., & Apergis, N. (2021). Does geopolitical risk escalate CO2 emissions? Evidence from the BRICS countries. Environmental Science and Pollution Research, 28(35), 48011–48021.
  9. Anwar, A., & Sharif, A. (2025). Can effective environmental policies reduce the burden of natural resources exploitation in emerging economies? Evidence from quantile regression. Gondwana Research. 140, 181-193. https://doi.org/10.1016/j.gr.2025.01.005
  10. Amin, N., Shabbir, M.S., Song, H., & Abbass, K. (2024). Renewable energy consumption and its impact on environmental quality: A pathway for achieving sustainable development goals in ASEAN countries. Energy & Environment, 35(2), 644-662.

Kaynak Göster

APA
Korkmaz Nalbant, M. (2025). Kayıt Dışı Ekonominin, Jeopolitik Riskin, Doğal Kaynak Kullanımının Çevre Kirliliği Üzerindeki Etkisi Nedir? Katı Çevre Politikalarının ve Yenilenebilir Enerjinin Önemi. Sakarya Üniversitesi İktisat Dergisi, 14(3), 194-214. https://doi.org/10.37460/sid.1704620
AMA
1.Korkmaz Nalbant M. Kayıt Dışı Ekonominin, Jeopolitik Riskin, Doğal Kaynak Kullanımının Çevre Kirliliği Üzerindeki Etkisi Nedir? Katı Çevre Politikalarının ve Yenilenebilir Enerjinin Önemi. Sakarya Üniversitesi İktisat Dergisi. 2025;14(3):194-214. doi:10.37460/sid.1704620
Chicago
Korkmaz Nalbant, Mümine. 2025. “Kayıt Dışı Ekonominin, Jeopolitik Riskin, Doğal Kaynak Kullanımının Çevre Kirliliği Üzerindeki Etkisi Nedir? Katı Çevre Politikalarının ve Yenilenebilir Enerjinin Önemi”. Sakarya Üniversitesi İktisat Dergisi 14 (3): 194-214. https://doi.org/10.37460/sid.1704620.
EndNote
Korkmaz Nalbant M (01 Aralık 2025) Kayıt Dışı Ekonominin, Jeopolitik Riskin, Doğal Kaynak Kullanımının Çevre Kirliliği Üzerindeki Etkisi Nedir? Katı Çevre Politikalarının ve Yenilenebilir Enerjinin Önemi. Sakarya Üniversitesi İktisat Dergisi 14 3 194–214.
IEEE
[1]M. Korkmaz Nalbant, “Kayıt Dışı Ekonominin, Jeopolitik Riskin, Doğal Kaynak Kullanımının Çevre Kirliliği Üzerindeki Etkisi Nedir? Katı Çevre Politikalarının ve Yenilenebilir Enerjinin Önemi”, Sakarya Üniversitesi İktisat Dergisi, c. 14, sy 3, ss. 194–214, Ara. 2025, doi: 10.37460/sid.1704620.
ISNAD
Korkmaz Nalbant, Mümine. “Kayıt Dışı Ekonominin, Jeopolitik Riskin, Doğal Kaynak Kullanımının Çevre Kirliliği Üzerindeki Etkisi Nedir? Katı Çevre Politikalarının ve Yenilenebilir Enerjinin Önemi”. Sakarya Üniversitesi İktisat Dergisi 14/3 (01 Aralık 2025): 194-214. https://doi.org/10.37460/sid.1704620.
JAMA
1.Korkmaz Nalbant M. Kayıt Dışı Ekonominin, Jeopolitik Riskin, Doğal Kaynak Kullanımının Çevre Kirliliği Üzerindeki Etkisi Nedir? Katı Çevre Politikalarının ve Yenilenebilir Enerjinin Önemi. Sakarya Üniversitesi İktisat Dergisi. 2025;14:194–214.
MLA
Korkmaz Nalbant, Mümine. “Kayıt Dışı Ekonominin, Jeopolitik Riskin, Doğal Kaynak Kullanımının Çevre Kirliliği Üzerindeki Etkisi Nedir? Katı Çevre Politikalarının ve Yenilenebilir Enerjinin Önemi”. Sakarya Üniversitesi İktisat Dergisi, c. 14, sy 3, Aralık 2025, ss. 194-1, doi:10.37460/sid.1704620.
Vancouver
1.Mümine Korkmaz Nalbant. Kayıt Dışı Ekonominin, Jeopolitik Riskin, Doğal Kaynak Kullanımının Çevre Kirliliği Üzerindeki Etkisi Nedir? Katı Çevre Politikalarının ve Yenilenebilir Enerjinin Önemi. Sakarya Üniversitesi İktisat Dergisi. 01 Aralık 2025;14(3):194-21. doi:10.37460/sid.1704620