Kıbrıs Adası ve Askeri Üslerinin Küresel Jeostratejik Önemi
Öz
Kıbrıs, üç kıtanın kesişme noktasında yer alması ve Doğu Akdeniz'in merkezinde bulunması nedeniyle tarih boyunca küresel ve bölgesel güçlerin jeostratejik çıkarlarının kesiştiği kritik bir bölge olmuştur. Neolitik Çağ'dan günümüze kadar Mısır, Pers, Roma, Osmanlı ve İngiliz imparatorlukları başta olmak üzere birçok medeniyet, adayı bir "atlama noktası" olarak görmüş ve kontrol altında tutmak için mücadele etmiştir. Bu çalışma, Kıbrıs'ın tarihsel gelişimi çerçevesinde adanın jeostratejik önemini ve günümüzde ada üzerinde bulunan askeri üslerin küresel güç politikalarındaki rolünü kapsamlı bir şekilde ele almaktadır. Çalışmada öncelikle Kıbrıs'ın antik çağlardan Osmanlı ve İngiliz dönemlerine kadar olan tarihi süreci incelenmekte, ardından adada bulunan askeri üslerin tarihsel gelişimi ve günümüzdeki durumu analiz edilmektedir. İngiltere'nin Akrotiri ve Dikelya Egemen Üs Bölgeleri, Türkiye'nin KKTC'deki askeri varlığı, ABD'nin CYCLOPS projesi ve Rusya'nın askeri işbirlikleri detaylı olarak ele alınmaktadır. Çalışma, Rusya Federasyonu, İngiltere ve ABD'nin Kıbrıs politikalarını ve bu güçlerin adada bulunan askeri üsleri stratejik hedefleri doğrultusunda nasıl kullandıklarını değerlendirmektedir. Özellikle 2000'li yıllarda Doğu Akdeniz'de keşfedilen hidrokarbon rezervlerinin, Kıbrıs'ın jeostratejik önemini daha da artırdığı ve adanın enerji jeopolitiğinin merkezi haline geldiği vurgulanmaktadır. Sonuç olarak, Kıbrıs'ın çok katmanlı jeostratejik rekabetin merkezinde bulunduğu ve bu durumun adanın siyasi geleceğini şekillendirmeye devam ettiği ortaya konulmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kıbrıs, Jeostratejik Önem, Askeri Üsler, Doğu Akdeniz, Küresel Güç Politikaları
Kaynakça
- Adams, T. W. (1972). The American concern in Cyprus. The Annals of the American Academy of Political and Social Science, 401, 95-105.
- Agreement on the withdrawal of the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland from the European Union and the European Atomic Energy Community 2019/C 384 I/01. (2019). https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=OJ%3AC%3A2019%3A384I%3ATOC
- Ametbek, D. (2019). Rusya’nın Doğu Akdeniz’deki tutumu. ANKASAM. https://www.ankasam.org/rusyanin-dogu-akdenizdeki-tutumu/
- Armaoğlu, F. (2019). 20. Yüzyıl siyasi tarihi 1914-1995. Kronik Kitap.
- Arslan, M. İ. (2022, 30 Eylül). ABD’nin Kıbrıs stratejisi: Amerikan ordusu, Rum kesimini üs olarak kullanmaya hazırlanıyor. Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/abdnin-kibris-stratejisi-amerikan-ordusu-rum-kesimini-us-olarak-kullanmaya-hazirlaniyor/2698827
- Athanasiadis, I. (2004, 10 Nisan). US seeks major military base on united Cyprus. Asia Times Online. https://www.wilsoncenter.org/article/us-seeks-major-military-base-united-cyprus
- Aydın, A. (2019). Rusya’nın enerji ve Güney Kıbrıs politikası. Rusya’nın Enerji ve Güney Kıbrıs Politikası, 10(89), 30-33.
- Aziz, A. (1969). 1964 yılında Kıbrıs buhranı ve Sovyetler Birliği. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 24(3), 1. https://doi.org/10.1501/SBFder_0000001144
- Bahcheli, T., Bartmann, B. ve Srebrnik, H. (Ed.). (2004). De facto states: The quest for sovereignty. Routledge.
- Başeren, S. H. (2011). Doğu Akdeniz deniz yetki alanları uyuşmazlığı. İlke Basın Yayım.