Blockchain ve Yapay Zekâ Entegrasyonu: Türkiye’deki Bulgular ve Gelecek Persfektifleri

Öz

Günümüzde dijitalleşme sürecinin hız kazanması ve veri güvenliğinin öncelik haline gelmesiyle birlikte, blokzincir ve yapay zekâ teknolojilerinin birlikte kullanımı; şeffaflık, otomasyon, veri güvenliği ve öngörüye dayalı analiz kapasitesinde önemli ilerlemeler sağlamaktadır. Bu çalışmada, blokzincir teknolojisi ile yapay zekâ sistemlerinin entegrasyonunun Türkiye’de sağlık, finans, enerji, tedarik zinciri ve kamu yönetimi gibi stratejik sektörlerdeki uygulamaları sayısal verilerle desteklenerek incelenmekte, aynı zamanda bu entegrasyonun geleceğe yönelik potansiyeli değerlendirilmektedir. Çalışma kapsamında şu temel sorulara yanıt aranacaktır: Türkiye’de söz konusu sektörlerde bu iki teknolojinin entegrasyonuna yönelik hangi çalışmalar mevcuttur? Bu entegrasyon neticesinde elde edilen sayısal çıktılar nelerdir? İlgili sektörlerin gelecek perspektifleri nasıl şekillenebilir? Bu sorular doğrultusunda, Türkiye özelinde yürütülen akademik çalışmalar, literatür taramaları, sektör raporları ve projeler analiz edilerek, beş stratejik sektördeki durum ve eğilimler ortaya konacaktır. Blokzincir ve yapay zekâ teknolojilerinin birlikte kullanımı, Türkiye’nin dijital ekonomi vizyonu doğrultusunda önemli bir potansiyel sunmakta olup, doğru politikalarla desteklenmesi durumunda kamu ve özel sektörde kapsamlı bir dönüşümün önünü açma kapasitesine sahiptir.

Anahtar Kelimeler

• Blokzincir
• Yapay Zeka
• Akıllı Sözleşmeler
• Entegrasyon
• FinTek

Integration of Blockchain and Artificial Intelligence: Findings from Turkey and Future Perspectives

Öz

In an era where digitalization and data security have become increasingly critical, the integration of blockchain and artificial intelligence (AI) technologies offers significant advancements in transparency, automation, data security, and predictive analytics. This study aims to examine the current applications of integrated blockchain and AI systems in five strategic sectors in Türkiye healthcare, finance, energy, supply chain, and public administration supported by quantitative data, and to evaluate the future prospects of this integration. The study seeks to answer the following key questions: What are the existing initiatives in Türkiye that involve the integration of these two technologies within the identified sectors? What quantitative outcomes have been achieved through this integration? How might the future trajectories of these sectors be shaped by such technological convergence? To address these questions, the study analyzes relevant academic research, literature reviews, sectoral reports, and projects conducted in Türkiye to provide a comprehensive assessment of the current status and trends across the five sectors. The integration of blockchain and AI technologies holds substantial potential in line with Türkiye’s digital economy vision. If supported by appropriate policies, this integration is expected to drive a broad-based transformation across both the public and private sectors.

Anahtar Kelimeler

• Blockchain
• Artificial Intelligence
• Smart Contracts
• İntegration
• FinTech

Kaynakça

1. Ahmed, I., Zhang, Y., Jeon, G., Lin, W., Khosravi, MR ve Qi, L. (2022). Sürdürülebilir şehir için blok zinciri ve yapay zekâ destekli akıllı IoT çerçevesi. Uluslararası Akıllı Sistemler Dergisi, 37 (9), 5473–6605.
2. Akgün, A. (2023). Otel faaliyetleri için yapay zekâ destekli uygulamalar. Selçuk Turizm ve Bilişim Araştırmaları Dergisi, (3), 1-21.
3. Akyol, İ. T., & Özkan, NAS. (2023). Yapay zekâ uygulamalarının yerel hizmet sunumuna etkisi. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 18(1), 120-134. https://doi.org/10.48145/gopsbad.1287364
4. Alıcı, S., Damar, M., & Gökşen, Y. (2024). Blok zincir teknolojisine akademik yönden ne kadar hazırız: Türkiye adresli blok zincir konusundaki uluslararası yayınların analizi ve alanın gelişimine yönelik öneriler. Journal of Information Systems and Management Research, 6(1), 40-62.
5. Ante, L. (2021). Smart contracts on the blockchain–A bibliometric analysis and review. Telematics and Informatics, 57, 101519.
6. Bendiab, G., Hameurlaine, A., Germanos, G., Kolokotronis, N., & Shiaeles, S. (2023). Autonomous vehicles security: Challenges and solutions using blockchain and artificial intelligence. IEEE Transactions on Intelligent Transportation Systems, 24(4), 3614-3637.
7. Bhumichai, D., Smiliotopoulos, C., Benton, R., Kambourakis, G., & Damopoulos, D. (2024). The convergence of artificial intelligence and blockchain: The state of play and the road ahead. Information, 15(5), 268.
8. Bozdoğanoğlu, B. (2023). Blokzincir Teknolojisi ve Kamu İdarelerinde Kullanılabilirliği: Ülke Örnekleri ve Türkiye Değerlendirmesi. Sayıştay Dergisi (130), 335-385.

9. Burak, B. (2019). Enerji dağıtımını merkeziyetsizleştiren blockchain girişimi Blok-Z yatırım turunu tamamladı. https://webrazzi.com/2019/06/18/blockchain-tabanli-enerji-dagitimi/
10. Casino, F., Dasaklis, T. K., & Patsakis, C. (2019). A systematic literature review of blockchain-based applications: Current status, classification and open issues. Telematics and informatics, 36, 55-81.
11. Ceyhan, E. B., & Yılmaz, O. (2022). Blockchaın teknolojisi: güncel teknolojilerle ilişkisi. https://www.researchgate.net/profile/GoekbenBayramoglu/publication/364815202_Blockchain_Teknolojisi_ve_Buyuk_Veri/links/635b69b912cbac6a3e009e18/Blockchain-Teknolojisi-ve-Bueyuek-Veri.pdf
12. Charles, V., Emrouznejad, A., & Gherman, T. (2023). A critical analysis of the integration of blockchain and artificial intelligence for supply chain. Annals of Operations Research, 327(1), 7-47.
13. Coşkun, F., & Gülleroğlu, H. D. (2021). Yapay zekânın tarih içindeki gelişimi ve eğitimde kullanılması. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 54(3), 947-966.
14. Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi (2023). E-devlet kapisina blokzincir teknolojisi kullanılarak giriş yapilabilmesi. https://cbddo.gov.tr/haberler/6579/e-devlet-kapisi-na-blokzincir-teknolojisi-kullanilarak-giris-yapilabilmesi-icin-calismalar-basladi
15. Demirdöğmez, M. (2022). Blockchain Teknolojisi ve Yapay Zekâ. Erişim, 4, 2024.
16. Dhar D., A., Singh, R., Kaushik, K., Rao Mukkamala, R., & Alnumay, W. S. (2024). Blockchain and artificial intelligence for 5G‐enabled Internet of Things: Challenges, opportunities, and solutions. Transactions on Emerging Telecommunications Technologies, 35(4), e4329.
17. Di Pierro, M. (2017). What is the blockchain?. Computing in Science & Engineering, 19(5), 92-95.
18. Doğan, E. ve Narin, M. (2024). Enerji sektöründe dijitalleşme ve blokzincir teknolojisindeki gelişmenin ekonomik etkileri. Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi,10(1), 125–148. https://doi.org/10.20979/ueyd.1438329
19. Dwivedi, Y. K., Hughes, L., Ismagilova, E., Aarts, G., Coombs, C., Crick, T., ... & Williams, M. D. (2021). Artificial Intelligence (AI): Multidisciplinary perspectives on emerging challenges, opportunities, and agenda for research, practice and policy. International journal of information management, 57, 101994.
20. Erbaş, S. (2019). Reklamcılıkta ve pazarlamada yeni nesil teknoloji: Blockchaın. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 7(2), 712-729.
21. Eriana, E. S., & Zein, A. (2023). Artificial Intelligence (AI). Eureka Medya Yayınevi.
22. Finansal Times (2024). https://www.ft.com/content/eb1f8256-7b4b-11e5-a1fe-567b37f80b64
23. Globe Newswire (2024, 05 Eylül) Blockchain Technology Market Size to Achieve USD 1,879.30 Billion by 2034. Globe Newswire. https://www.globenewswire.com/news-release/2024/09/05/2941723/0/en/Blockchain-Technology-Market-Size-to-Achieve-USD-1-879-30-Billion-by-2034.html
24. Guidi, B., & Michienzi, A. (2023). From NFT 1.0 to NFT 2.0: A review of the evolution of non-fungible tokens. Future Internet, 15(6), 189.
25. Günyol A. (2025) Küresel yapay zeka pazarının 2030'da 1,81 trilyon dolara ulaşması bekleniyor. Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/kuresel-yapay-zeka-pazarinin-2030da-1-81-trilyon-dolara-ulasmasi-bekleniyor/3541971
26. Hardini, M. G., Yusuf, N. A., & Zahra, A. R. A. (2024). Convergence of intelligent networks: Harnessing the power of artificial intelligence and blockchain for future innovations. ADI Journal on Recent Innovation, 5(2), 200-209.
27. Hussain, A. A., & Al‐Turjman, F. (2021). Artificial intelligence and blockchain: A review. Transactions on emerging telecommunications technologies, 32(9), e4268.
28. Ifedayo, A. E., Olugbade, D., & Hamid, S. (2025). Integrating Artificial Intelligence with Blockchain: A Literature Review on Opportunities, Challenges, and Applications. Blockchain, Artificial Intelligence, and Future Research, 1(1), 52-69.
29. Kavut, S. (2020). Kimliğin dönüşümü: Dijital kimlikler. Selçuk İletişim, 13(2), 987-1008.
30. Kaya, N. (2024). Blok zinciri teknolojisi ve yapay zekâ yöntemleriyle muhasebe ve denetim: Literatür taraması. Muhasebe ve Finans İncelemeleri Dergisi, 7(2), 80-99.
31. Khan, A. A., Laghari, A. A., Rashid, M., Li, H., Javed, A. R., & Gadekallu, T. R. (2023). Artificial intelligence and blockchain technology for secure smart grid and power distribution Automation: A State-of-the-Art Review. Sustainable Energy Technologies and Assessments, 57, 103282.
32. Kıyak, Y. S., Coşkun, Ö., & Budakoğlu, İ. İ. (2019). Blokzinciri, akilli kontratlar ve sağlik alanindaki üç uygulama örneği. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 22(2), 457-466.
33. Kumar, S., Lim, W. M., Sivarajah, U., & Kaur, J. (2023). Artificial intelligence and blockchain integration in business: trends from a bibliometric-content analysis. Information Systems Frontiers, 25(2), 871-896.
34. Minh, D., Wang, H. X., Li, Y. F., & Nguyen, T. N. (2022). Explainable artificial intelligence: a comprehensive review. Artificial Intelligence Review, 1-66.
35. Mourtzis, D., Angelopoulos, J. ve Panopoulos, N. (2023). Endüstriyel metaverse çağında blok zinciri entegrasyonu. Uygulamalı Bilimler, 13 (3), 1353.
36. Narayanan, A., Bonneau, J., Felten, E., Miller, A., & Goldfeder, S. (2016). Bitcoin and cryptocurrency technologies: a comprehensive introduction. Princeton University Press.
37. Pimenidis, E., Patsavellas, J., & Tonkin, M. (2021). Blockchain and artificial intelligence managing a secure and sustainable supply chain. In Cybersecurity, Privacy and Freedom Protection in the Connected World: Proceedings of the 13th International Conference on Global Security, Safety and Sustainability, London, January 2021 (pp. 367-377). Cham: Springer International Publishing.
38. Rajasekaran, A. S., Azees, M., & Al-Turjman, F. (2022). A comprehensive survey on blockchain technology. Sustainable Energy Technologies and Assessments, 52, 102039.
39. Roosan, D., Wu, Y., Tatla, V., Li, Y., Kugler, A., Chok, J., & Roosan, M. R. (2022). Framework to enable pharmacist access to health care data using Blockchain technology and artificial intelligence. Journal of the American Pharmacists Association, 62(4), 1124-1132.
40. Sharma, D., Kumar, R., & Jung, K. H. (2023). A bibliometric analysis of convergence of artificial intelligence and blockchain for edge of things. Journal of Grid Computing, 21(4), 79.
41. Swan, M. (2015). Blockchain thinking: The brain as a decentralized autonomous corporation [commentary]. IEEE Technology and Society Magazine, 34(4), 41-52.
42. Tagde, P., Tagde, S., Bhattacharya, T., Tagde, P., Chopra, H., Akter, R., ... & Rahman, M. H. (2021). Blockchain and artificial intelligence technology in e-Health. Environmental Science and Pollution Research, 28, 52810-52831.
43. Taherdoost, H. (2022). Blockchain technology and artificial intelligence together: a critical review on applications. Applied Sciences, 12(24), 12948.
44. Taherdoost, H. (2023). Smart contracts in blockchain technology: A critical review. Information, 14(2), 117. Tekin, M., Öztürk, D., & Bahar, İ. (2020). Akıllı lojistik faaliyetlerinde blokzincir teknolojisi. Kent Akademisi, 13(3), 570-583.
45. Tübitak Bilgem (2025). Teknoloji Dergisi Şubat 2025 Sayı:16
46. Türkiye Blockchain Platformu (2024). Türkiye Blockchain Platformu'nun 2024 yılı raporu. https://bctr.org/
47. Türkmen, S. Y., & Durbilmez, S. E. (2019). Blockchain teknolojisi ve Türkiye finans sektöründeki durumu. Finans
48. Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(1), 30-45.
49. Türkmen, S. Y., & Durbilmez, S. E. (2019). Blockchain teknolojisi ve Türkiye finans sektöründeki durumu. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(1), 30-45.
50. Tyagi, A., & Rana, O. (2023). A Systematic Literature Review of the Integration of Artificial Intelligence and Blockchain Technologies. Cluster Computing, 1–18. https://doi.org/10.1007/s10586-023-03899-9
51. Ünal, G., & Uluyol, Ç. (2020). Blok zinciri teknolojisi. Bilişim Teknolojileri Dergisi, 13 (2), 167-175.
52. Yıldız, A. (2022). Finans Alaninda Yapay Zeka Teknolojisinin Kullanimi: Sistematik Literatür İncelemesi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (52), 47-66.
53. Zhang, Z., Song, X., Liu, L., Yin, J., Wang, Y., & Lan, D. (2021). Recent advances in blockchain and artificial intelligence integration: Feasibility analysis, research issues, applications, challenges, and future work. Security and Communication Networks, 2021(1), 9991535.
54. Zuo, R., Xiong, Y., Wang, Z., Wang, J., & Kreuzer, O. P. (2023). A new generation of artificial intelligence algorithms for mineral prospectivity mapping. Natural Resources Research, 32(5), 1859-1869.