TR
EN
Dijital Çağda Tüketici İkna Süreçleri: Bilişsel, Motivasyonel ve Davranışsal Yaklaşımlar
Öz
İkna, mesaj, kaynak ve alıcı arasındaki karmaşık etkileşimlerle bireylerin tutum ve davranışlarını şekillendiren çok boyutlu bir süreçtir. Bu makale, klasik retorik temelleri, sosyal-psikolojik modelleri ve dijital çağın ikna üzerindeki etkilerini incelemektedir. Aristoteles’in ethos, pathos ve logos kavramları tarihsel bir temel sunarken, Yale Tutum Değişimi Programı kaynağın güvenilirliği, mesajın içeriği ve alıcı farklılıklarının önemini vurgulamaktadır. Derinlemesine İşleme Modeli ve Sezgisel-Sistematik Model gibi bilişsel yaklaşımlar ile Sosyal Yargı Teorisi ve Bilişsel Uyumsuzluk Teorisi, motivasyonun, bilişsel kapasitenin ve değerlerin mesajın işlenmesini nasıl etkilediğini göstermektedir. Sosyal medya platformları, yapay zeka destekli kişiselleştirilmiş içerikler, sosyal medya etkileyicisi pazarlaması gibi güncel konular modern ikna süreçlerini daha karmaşık hale getirmekte ve tüketici seçiciliğini artırmaktadır. Tutum aşılaması ve psikolojik tepkisellik gibi direnç mekanizmaları ise ikna sonuçlarını şekillendirmektedir. Bu çalışma, klasik, psikolojik ve dijital perspektifleri birleştirerek ikna süreçlerine bütüncül bir bakış sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ajzen, I., & Fishbein, M. (1980). Understanding attitudes and predicting social behavior. Prentice Hall.
- Ajzen, I. (1989). Attitude structure and behavior. In A. R. Pratkanis, S. J. Breckler, & A. G. Greenwald (Eds.), Attitude structure and function (pp. 241–274). Erlbaum.
- Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 179–211. https://doi.org/10.1016/0749-5978(91)90020-T
- Albarracin, D., & Wyer, R. S., Jr. (2001). Elaborative and nonelaborative processing of a behavior-related communication. Personality and Social Psychology Bulletin, 27(6), 691–705. https://doi.org/10.1177/0146167201276005
- Albarracín, D., Kumkale, G. T., & Poyner-Del Vento, P. (2017). How people can become persuaded by weak messages presented by credible communicators: Not all sleeper effects are created equal. Journal of Experimental Social Psychology, 68, 171–180. https://doi.org/10.1016/j.jesp.2016.06.009
- Allyn, J., & Festinger, L. (1961). The effectiveness of unanticipated persuasive communications. Journal of Abnormal and Social Psychology, 62(1), 35–40. https://doi.org/10.1037/h0048493
- Anderson, L. R., & McGuire, W. J. (1965). Prior reassurance of group consensus as a factor in producing resistance to persuasion. Sociometry, 28(1), 44–56. https://doi.org/10.2307/2786084
- Araujo, T. (2018). Living up to the chatbot hype: The influence of anthropomorphic design cues and communicative agency framing on conversational agent and company perceptions. Computers in Human Behavior, 85, 183–189. https://doi.org/10.1016/j.chb.2018.03.051
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Uluslararası Ticarette Pazarlama
Bölüm
Derleme
Yayımlanma Tarihi
30 Aralık 2025
Gönderilme Tarihi
3 Aralık 2025
Kabul Tarihi
23 Aralık 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 2 Sayı: 4
APA
Erdoğan, G., & Bozbay, Z. (2025). Dijital Çağda Tüketici İkna Süreçleri: Bilişsel, Motivasyonel ve Davranışsal Yaklaşımlar. Söke İşletme Fakültesi Dergisi, 2(4), 43-58. https://izlik.org/JA49TA79UA
AMA
1.Erdoğan G, Bozbay Z. Dijital Çağda Tüketici İkna Süreçleri: Bilişsel, Motivasyonel ve Davranışsal Yaklaşımlar. SİFD. 2025;2(4):43-58. https://izlik.org/JA49TA79UA
Chicago
Erdoğan, Gülçin, ve Zehra Bozbay. 2025. “Dijital Çağda Tüketici İkna Süreçleri: Bilişsel, Motivasyonel ve Davranışsal Yaklaşımlar”. Söke İşletme Fakültesi Dergisi 2 (4): 43-58. https://izlik.org/JA49TA79UA.
EndNote
Erdoğan G, Bozbay Z (01 Aralık 2025) Dijital Çağda Tüketici İkna Süreçleri: Bilişsel, Motivasyonel ve Davranışsal Yaklaşımlar. Söke İşletme Fakültesi Dergisi 2 4 43–58.
IEEE
[1]G. Erdoğan ve Z. Bozbay, “Dijital Çağda Tüketici İkna Süreçleri: Bilişsel, Motivasyonel ve Davranışsal Yaklaşımlar”, SİFD, c. 2, sy 4, ss. 43–58, Ara. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA49TA79UA
ISNAD
Erdoğan, Gülçin - Bozbay, Zehra. “Dijital Çağda Tüketici İkna Süreçleri: Bilişsel, Motivasyonel ve Davranışsal Yaklaşımlar”. Söke İşletme Fakültesi Dergisi 2/4 (01 Aralık 2025): 43-58. https://izlik.org/JA49TA79UA.
JAMA
1.Erdoğan G, Bozbay Z. Dijital Çağda Tüketici İkna Süreçleri: Bilişsel, Motivasyonel ve Davranışsal Yaklaşımlar. SİFD. 2025;2:43–58.
MLA
Erdoğan, Gülçin, ve Zehra Bozbay. “Dijital Çağda Tüketici İkna Süreçleri: Bilişsel, Motivasyonel ve Davranışsal Yaklaşımlar”. Söke İşletme Fakültesi Dergisi, c. 2, sy 4, Aralık 2025, ss. 43-58, https://izlik.org/JA49TA79UA.
Vancouver
1.Gülçin Erdoğan, Zehra Bozbay. Dijital Çağda Tüketici İkna Süreçleri: Bilişsel, Motivasyonel ve Davranışsal Yaklaşımlar. SİFD [Internet]. 01 Aralık 2025;2(4):43-58. Erişim adresi: https://izlik.org/JA49TA79UA