Araştırma Makalesi

Yapay Zekâ Tabanlı Gerçek Zamanlı Sürücü Uyuşukluğu Tespiti: Hibrit Model Yaklaşımı

Cilt: 10 Sayı: 2 24 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

Yapay Zekâ Tabanlı Gerçek Zamanlı Sürücü Uyuşukluğu Tespiti: Hibrit Model Yaklaşımı

Öz

Sürücülerin yorgunluk ve uyuşukluk durumlarını gerçek zamanlı olarak tespit etmeyi amaçlayan derin öğrenme tabanlı bir model geliştirmektedir. MRL Eye Dataset ve Yawn Dataset gibi açık erişimli veri setlerinden faydalanarak, sürücülerin göz açık/kapalı durumları ve esneme hareketleri derinlemesine analiz edilmektedir. MRL Eye Dataset, yaklaşık 85.000 görüntü ile sürücünün göz durumlarını sınıflandırırken, Yawn Dataset ise 5.000’den fazla görüntü ile esneme hareketlerini tespit etmek için kullanılmaktadır. Bu veri setleri, modelin doğruluğunu artırmak amacıyla dengeli şekilde düzenlenmekte ve çeşitli ön işleme teknikleri ile iyileştirilmektedir. Model, CNN ile eğitilmekte ve transfer öğrenme teknikleriyle güçlendirilmekte, bu sayede modelin sınıflandırma başarısı önemli ölçüde artırılmaktadır. Modelin elde ettiği doğruluk oranı %98, hassasiyet oranı %97.5 ve özgüllük oranı ise %98.2 gibi yüksek metriklerle başarılı sonuçlar elde edilmektedir. Bu çalışma, literatürde ilk kez hem göz kırpma hem de esneme hareketlerini hibrit CNN tabanlı bir modelde birlikte ele almaktadır. Bu özgün yaklaşım, sürücü yorgunluğunu tespit etmede yalnızca tek parametreye odaklanan çalışmalara kıyasla daha kapsamlı ve güvenilir sonuçlar üretmektedir. Ayrıca, sentetik verilerin kullanılması, gerçek veri toplama zorluklarını aşarak daha geniş ve çeşitlendirilmiş veri setleriyle modelin eğitilmesine olanak tanımaktadır. Gelecekte, baş hareketleri, yüz ifadeleri ve diğer biyometrik verilerin sisteme entegre edilmesi ile modelin doğruluğu daha da artırılabilir ve sürücülerin dikkat seviyelerini daha kapsamlı bir şekilde değerlendirebilir. Ayrıca, farklı kültürel ve coğrafi gruplardan elde edilen verilerle modelin genellenebilirliği sağlanarak, daha geniş bir kullanıcı kitlesine hitap edilmesi mümkün hale gelebilmektedir. Sonuç olarak, bu çalışma, sürücü yorgunluğunu tespit etmeye yönelik geliştirilen derin öğrenme tabanlı modelin, trafik güvenliğini derinlemesine dönüştürebilecek büyük bir potansiyele sahip olduğunu ve yol güvenliğini önemli ölçüde artırabileceğini ortaya koymaktadır. Özellikle otonom araçlar ve akıllı ulaşım sistemleri gibi teknolojilerin gelişimiyle paralel olarak, bu model sürücü destek sistemlerine entegre edilerek, kazaların önlenmesine katkı sağlayabilir ve sürücülerin güvenliğini artırabilir. Bu model, trafik kazalarını önlemek ve sürücülerinin güvenliğini sağlamak adına devrim niteliğinde bir adım olarak değerlendirilebilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Yazarlar araştırma, yazarlık ya da çalışmanın yayınlanması için herhangi bir finansman destek almadıklarını beyan eder.

Etik Beyan

Çalışma, etik kurul izni ve herhangi bir özel izin gerektirmemektedir.

Kaynakça

  1. Majeed, F., Shafique, U., Safran, M., Alfarhood, S., & Ashraf, I. (2023). Detection of drowsiness among drivers using novel deep convolutional neural network model. Sensors, 23(21), 8741. https://doi.org/10.3390/s23218741
  2. Jahan, I., Uddin, K. M. A., Murad, S. A., Miah, M. S. U., Khan, T. Z., Masud, M., Aljahdali, S., & Bairagi, A. K. (2023). 4d: A real-time driver drowsiness detector using deep learning. Electronics 12(1), 235. 10.3390/electronics12010235
  3. Florez, R., Palomino-Quispe, F., Coaquira-Castillo, R. J., Herrera-Levano, J. C., Paixão, T., & Alvarez, A. B. (2023). A cnn-based approach for driver drowsiness detection by real-time eye state identification. Applied Sciences, 13(13), 7849. https://doi.org/10.3390/app13137849
  4. Beles, H., Vesselenyi, T., Rus, A., Mitran, T., Scurt, F. B., & Tolea, B. A. (2024). Driver drowsiness multi-method detection for vehicles with autonomous driving functions. Sensors, 24(5), 1541. https://doi.org/10.3390/s24051541
  5. Amidei, A., Spinsante, S., Iadarola, G., Benatti, S., Tramarin, F., Pavan, P., & Rovati, L. (2023). Driver drowsiness detection: A machine learning approach on skin conductance. Sensors, 23(8), 4004. https://doi.org/10.3390/s23084004
  6. Wu, F., Fu, R., Ma, Y., Wang, C., & Zhang, Z. (2020). Relationship between speed perception and eye movement—a case study of crash-involved and crash-not-involved drivers in china. Plos one, 15(3), e0229650.
  7. Ebrahim Shaik, M. (2023). A systematic review on detection and prediction of driver drowsiness. Transportation Research Interdisciplinary Perspectives, 21, 100864. https://doi.org/10.1016/j.trip.2023.100864
  8. Das, S., Pratihar, S., Pradhan, B., Jhaveri, R. H., & Benedetto, F. (2024). Iot-assisted automatic driver drowsiness detection through facial movement analysis using deep learning and a u-net-based architecture. Information, 15(1), 30. 10.3390/info15010030

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yazılım Mühendisliği (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

24 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

19 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

25 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 10 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Terzi, F., Süer, Ö., & Cicek, G. (2025). Yapay Zekâ Tabanlı Gerçek Zamanlı Sürücü Uyuşukluğu Tespiti: Hibrit Model Yaklaşımı. Sinop Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 10(2), 621-651. https://doi.org/10.33484/sinopfbd.1701924
AMA
1.Terzi F, Süer Ö, Cicek G. Yapay Zekâ Tabanlı Gerçek Zamanlı Sürücü Uyuşukluğu Tespiti: Hibrit Model Yaklaşımı. Sinopfbd. 2025;10(2):621-651. doi:10.33484/sinopfbd.1701924
Chicago
Terzi, Furkan, Özlem Süer, ve Gulay Cicek. 2025. “Yapay Zekâ Tabanlı Gerçek Zamanlı Sürücü Uyuşukluğu Tespiti: Hibrit Model Yaklaşımı”. Sinop Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 10 (2): 621-51. https://doi.org/10.33484/sinopfbd.1701924.
EndNote
Terzi F, Süer Ö, Cicek G (01 Aralık 2025) Yapay Zekâ Tabanlı Gerçek Zamanlı Sürücü Uyuşukluğu Tespiti: Hibrit Model Yaklaşımı. Sinop Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 10 2 621–651.
IEEE
[1]F. Terzi, Ö. Süer, ve G. Cicek, “Yapay Zekâ Tabanlı Gerçek Zamanlı Sürücü Uyuşukluğu Tespiti: Hibrit Model Yaklaşımı”, Sinopfbd, c. 10, sy 2, ss. 621–651, Ara. 2025, doi: 10.33484/sinopfbd.1701924.
ISNAD
Terzi, Furkan - Süer, Özlem - Cicek, Gulay. “Yapay Zekâ Tabanlı Gerçek Zamanlı Sürücü Uyuşukluğu Tespiti: Hibrit Model Yaklaşımı”. Sinop Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 10/2 (01 Aralık 2025): 621-651. https://doi.org/10.33484/sinopfbd.1701924.
JAMA
1.Terzi F, Süer Ö, Cicek G. Yapay Zekâ Tabanlı Gerçek Zamanlı Sürücü Uyuşukluğu Tespiti: Hibrit Model Yaklaşımı. Sinopfbd. 2025;10:621–651.
MLA
Terzi, Furkan, vd. “Yapay Zekâ Tabanlı Gerçek Zamanlı Sürücü Uyuşukluğu Tespiti: Hibrit Model Yaklaşımı”. Sinop Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, c. 10, sy 2, Aralık 2025, ss. 621-5, doi:10.33484/sinopfbd.1701924.
Vancouver
1.Furkan Terzi, Özlem Süer, Gulay Cicek. Yapay Zekâ Tabanlı Gerçek Zamanlı Sürücü Uyuşukluğu Tespiti: Hibrit Model Yaklaşımı. Sinopfbd. 01 Aralık 2025;10(2):621-5. doi:10.33484/sinopfbd.1701924


Sinopfbd' de yayınlanan makaleler CC BY-NC 4.0 ile lisanslanmıştır.  88x31.png