Türkiye'de İklim Değişikliği Eğitimi: Bloom Taksonomisi'ne Göre Bir Program Analizi Çalışması

Hasret Baş; Rahime Çobanoğlu

doi:10.30561/sinopusd.1582615

Türkiye'de İklim Değişikliği Eğitimi: Bloom Taksonomisi'ne Göre Bir Program Analizi Çalışması

Öz

İklim değişikliği ile ilgili toplumsal farkındalığın artırılması ve eyleme geçme kapasitesinin güçlendirilmesi uluslararası çevre sözleşmeleri tarafından bir gereklilik olarak tanımlanmıştır. Bireylerin bu küresel soruna yönelik derin bir anlayış ve bilinçli dav-ranışlar geliştirmeleri için okullarda erken yaşlardan itibaren iklim değişikliği eğitimi verilmesi beklenmektedir. Öğretim programlarında iklim değişikliği konusuna etkili bir şekilde yer verilmesi, bu eğitimin niteliğini artırmak açısından büyük önem taşı-maktadır. Doküman incelemesi yöntemine başvurulan bu çalışmada, Türkiye’de ilkokul kademesinde (1.- 4. Sınıflar) uygulanan Hayat Bilgisi ve Sosyal Bilgiler öğretim programlarının (Millî Eğitim Bakanlığı, 2023) kazanımları ve içeriği iklim değişikliğine ilişkin olarak incelenmiştir. İklim değişikliği ile ilgili kazanımlar yenilenmiş Bloom Taksonomisi boyutlarına göre sınıflandırılmıştır. Bulgular, incelenen beş öğretim programında yer alan 181 kazanımdan yalnızca 17’sinin doğrudan iklim değişikliği ile ilgili olduğunu göstermektedir. İlgili kazanımların büyük çoğunluğunun “anlama” (f= 5) düzeyinde olduğu ve kazanımların çoğunlukla “kaynakların kullanımı” (f= 6) konu alanında yoğunlaştığı tespit edilmiştir. Bu bulgular, iklim değişikliği konusundaki kazanımların ilkokul öğretim programlarında sayıca yetersiz ve kapsamının yüzeysel olduğunu göstermektedir. Öğretim programlarındaki kazanımların gözden geçirilerek iklim değişikliği ile ilgili çeşitli konu alanlarında Bloom Taksonomisinin daha üst düzeylerine yönelik kazanımların çeşitlendirilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Aktaş, F. (2019). İlköğretim programlarının sürdürülebilir kalkınma hedefleri açısından, çevre eğitimi ve iklim değişikliği boyutunda incelenmesi. [Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Büyükalan Filiz, S., & Baysal, S. B. (2019). Sosyal Bilgiler dersi öğretim programı kazanımlarının revize edilmiş Bloom taksonomisine göre analizi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(1), 234-253. https://doi.org/10.17679/inuefd.435796
Bümen, N. T. (2006). A revision of the Bloom’s taxonomy: A turning point in curriculum development. Education and Science, 31(142), 3-14. https://egitimvebilim.ted.org.tr/index.php/EB/article/view/837/189 Yazarlar (2024).
Creswell, J. W. (2013). Educational research: Planning, conducting, and evaluating quantitative and qualitative research. Pearson Education. Yazar & Diğer Yazar (2021).
Demirel, Ö. (2017). Öğretme sanatı. Pegem Akademi. Demir, H. (2019). 2018 Sosyal Bilgiler öğretim programında ve ders kitaplarında iklim değişikliği. [Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Demirel, Ö. (1992). Türkiye’de program geliştirme uygulamaları. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(7), 27-43. https://dergipark.org.tr/tr/pub/hunefd/issue/7829/102958
Ferguson, T. (2019). Climate change education for sustainable development. In Encyclopedia of Sustainability in Higher Education (pp. 225-232). Cham: Springer International Publishing.
Genç, Z. (2023). Birleşmiş milletler iklim değişikliği çerçeve sözleşmesi’nin Sosyal Bilgiler öğretim programı ilgili kazanim, değer ve becerileri bakımından değerlendirilmesi. [Yüksek Lisans Tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

İlhan, A. & Gülersoy, A. E. (2019). Evaluation of the achievements of 10th grade geography course curriculum according to the revised Bloom taxonomy. International Journal of Geography and Geography Education, 39, 10-28. https://doi.org/10.32003/iggei.474132
IPCC (2021). Climate change 2021: The physical science basis. Contribution of working group I to the sixth assessment report of the intergovernmental panel on climate change. https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/#FullReport
Kıral, B. (2020). Nitel bir veri analizi yöntemi olarak doküman analizi. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15, 170-189. http://orcid.org/0000-0001-5352-8552
MEB (2023). Hayat Bilgisi dersi öğretim programı (İlkokul 1, 2 ve 3. sınıflar). https://mufredat.meb.gov.tr MEB (2023). Sosyal Bilgiler dersi öğretim programı (Ortaokul 4, 5, 6 ve 7. sınıflar). https://mufredat.meb.gov.tr/ProgramDetay.aspx?PID=1264
MEB (2024). Milli Eğitim Bakanlığı 2024-2028 İklim değişikliği eylem planı. https://www.meb.gov.tr/iklim-degisikligi-eylem-plani-2024-2028.pdf.
Meriç, M., E. (2023). Türkiye’deki ilkokul mihver dersler öğretim programlarinda çevre eğitimi ve iklim değişikliği: özel amaç, beceri ve kazanimlarin incelenmesi. [Yüksek Lisans Tezi, Giresun Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Mochizuki, Y., & Bryan, A. (2015). Climate change education in the context of education for sustainable development: Rationale and principles. Journal of Education for Sustainable Development, 9(1), 4-26. https://doi.org/10.1177/0973408215569109
Monroe, M. C., Plate, R. R., Oxarart, A., Bowers, A. & Chaves, W. A. (2019). Identifying effective climate change education strategies: A systematic review of the research. Environmental Education Research, 25(6), 791-812. https://doi.org/10.1080/13504622.2017.1360842
Narin, Y. (2023). 8. Sınıf Fen Bilimleri dersi küresel iklim değişikliği konusunun öğretimine yönelik ihtiyaç analizi. [Yüksek Lisans Tezi, Dicle Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. NASA (2020). The causes of climate change. NASA Climate Change: Vital Signs of the Planet. https://climate.nasa.gov/causes
NOAA (2021). Climate change: Global Sea level. https://www.climate.gov/news-features/understanding-climate/climate-change-global-sea-level
Stevenson, R. B., Nicholls, J., & Whitehouse, H. (2017). What is climate change education? Curriculum Perspectives, 37, 67-71. https://doi.org/10.1007/s41297-017-0015-9 Toprak, İ. (2022). Ortaokul öğrencilerinin küresel iklim değişikliği algıları. [Yüksek Lisans Tezi, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. UNESCO (2017). Education for sustainable development goals: Learning objectives. https://unesdoc. unesco.org/ark:/48223/pf0000247444.
UNESCO (2021). Education for sustainable development: A roadmap. https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development UNESCO (2022). Education for sustainable development: A roadmap [Sustainable Development Goals Series]. https://doi.org/10.54676/IJTX2481
UN (1992). United Nations framework convention on climate change. https://unfccc.int/resource/docs/convkp/conveng.pdf
UN (2015). Transforming our world: the 2030 agenda for sustainable development. https://www.un.org/sustainabledevelopment/sustainable-development-goals/ UNFCCC (2015). Paris Agreement. https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/the-paris-agreement
WMO (2021). State of the global climate 2021 (WMO Report No. 1290). https://library.wmo.int/doc_num.php?explnum_id=10733
WMO (2022). 2021 one of the seven warmest years on record, WMO consolidated data shows. https://public.wmo.int/en/media/press-lease/2021-one-of-seven-warmest-years-record-wmo-consolidated-data-shows
Yıldırım, G. (2022). 2015 ve 2018 Hayat Bilgisi öğretim program kazanımlarının taksonomik incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 51(233), 665-687. https://doi.org/10.37669/milliegitim.793390 Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Alan Eğitimleri (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Hasret Baş ^*
0009-0006-7758-5993
Türkiye

Rahime Çobanoğlu
0000-0003-4662-8920
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

10 Kasım 2024

Kabul Tarihi

14 Aralık 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 8 Sayı: Eğitim Bilimleri Özel Sayısı

DOI

https://doi.org/10.30561/sinopusd.1582615

IZ

https://izlik.org/JA24RD59HW

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Baş, H., & Çobanoğlu, R. (2024). Türkiye’de İklim Değişikliği Eğitimi: Bloom Taksonomisi’ne Göre Bir Program Analizi Çalışması. Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(Eğitim Bilimleri Özel Sayısı), 306-325. https://doi.org/10.30561/sinopusd.1582615

AMA

1.Baş H, Çobanoğlu R. Türkiye’de İklim Değişikliği Eğitimi: Bloom Taksonomisi’ne Göre Bir Program Analizi Çalışması. sinopusd. 2024;8(Eğitim Bilimleri Özel Sayısı):306-325. doi:10.30561/sinopusd.1582615

Chicago

Baş, Hasret, ve Rahime Çobanoğlu. 2024. “Türkiye’de İklim Değişikliği Eğitimi: Bloom Taksonomisi’ne Göre Bir Program Analizi Çalışması”. Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 8 (Eğitim Bilimleri Özel Sayısı): 306-25. https://doi.org/10.30561/sinopusd.1582615.

EndNote

Baş H, Çobanoğlu R (01 Aralık 2024) Türkiye’de İklim Değişikliği Eğitimi: Bloom Taksonomisi’ne Göre Bir Program Analizi Çalışması. Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 8 Eğitim Bilimleri Özel Sayısı 306–325.

IEEE

[1]H. Baş ve R. Çobanoğlu, “Türkiye’de İklim Değişikliği Eğitimi: Bloom Taksonomisi’ne Göre Bir Program Analizi Çalışması”, sinopusd, c. 8, sy Eğitim Bilimleri Özel Sayısı, ss. 306–325, Ara. 2024, doi: 10.30561/sinopusd.1582615.

ISNAD

Baş, Hasret - Çobanoğlu, Rahime. “Türkiye’de İklim Değişikliği Eğitimi: Bloom Taksonomisi’ne Göre Bir Program Analizi Çalışması”. Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 8/Eğitim Bilimleri Özel Sayısı (01 Aralık 2024): 306-325. https://doi.org/10.30561/sinopusd.1582615.

JAMA

1.Baş H, Çobanoğlu R. Türkiye’de İklim Değişikliği Eğitimi: Bloom Taksonomisi’ne Göre Bir Program Analizi Çalışması. sinopusd. 2024;8:306–325.

MLA

Baş, Hasret, ve Rahime Çobanoğlu. “Türkiye’de İklim Değişikliği Eğitimi: Bloom Taksonomisi’ne Göre Bir Program Analizi Çalışması”. Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 8, sy Eğitim Bilimleri Özel Sayısı, Aralık 2024, ss. 306-25, doi:10.30561/sinopusd.1582615.

Vancouver

1.Hasret Baş, Rahime Çobanoğlu. Türkiye’de İklim Değişikliği Eğitimi: Bloom Taksonomisi’ne Göre Bir Program Analizi Çalışması. sinopusd. 01 Aralık 2024;8(Eğitim Bilimleri Özel Sayısı):306-25. doi:10.30561/sinopusd.1582615

Cited By

Climate Change Education in Context: A Comparative Analysis of Secondary-School Level Policies, Pedagogies, and Practices in Türkiye and Sweden

e-Kafkas Eğitim Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.30900/kafkasegt.1665077