Farklı Akademik Disiplinlerde Lisans Eğitiminin Finansal Okuryazarlık ve Problem Çözme Becerileri Üzerine Karşılaştırmalı Bir Analiz

Öz

Bu çalışma, lisans eğitiminin üniversite öğrencilerinin finansal okuryazarlık düzeyleri ve finansal problem çözme becerileri üzerindeki etkisini karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Araştırma, 2024-2025 akademik yılında Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi ile Fen Fakültesi’nde öğrenim gören 1. ve 4. sınıf düzeyindeki toplam 284 öğrenci üzerinde gerçekleştirilmiştir. Veriler, yapılandırılmış anket yoluyla toplanmış; analizlerde Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis ve Çok Değişkenli Varyans Analizi (MANOVA) kullanılmıştır. Bulgular, erkek öğrencilerin hem finansal okuryazarlık hem de finansal problem çözme becerilerinde daha yüksek puanlara sahip olduğunu göstermektedir. Ayrıca, her iki fakültede de 4. sınıf öğrencil-erinin 1. sınıf öğrencilerine kıyasla daha yüksek finansal yetkinlik düzeyi sergilediği belirlenmiştir. Gelir düzeyinin yalnızca finansal problem çözme becerileri üzerinde anlamlı bir etkisi bulunurken, aile reisinin eğitim durumu ve yerleşim birimi değişken-leri açısından anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir. Sonuçlar, lisans eğitiminin ve akademik disiplinin finansal yetkinliklerin gelişiminde belirleyici bir rol oynadığını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Finansal Okuryazarlık
• Finansal Problem Çözme
• Lisans Eğitimi
• Üniversite Öğrencile-ri
• MANOVA.

A Comparative Analysis of the Impact of Undergraduate Education in Different Academic Disciplines on Financial Literacy and Problem-Solving Skills

Öz

This study comparatively examines the impact of undergraduate education on the financial literacy levels and financial problem-solving skills of university students. The research was conducted during the 2024-2025 academic year with a total of 284 students in their 1st and 4th years of study at Dokuz Eylül University's Faculty of Economics and Administrative Sciences and Faculty of Science. Data were collected through structured surveys, and the analyses utilized Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis, and Multivariate Analysis of Variance (MANOVA). The findings indicate that male students have higher scores in both financial literacy and financial problem-solving skills. Furthermore, it was determined that 4th-year students in both faculties exhibited higher levels of financial competence compared to 1st-year students. While income level was found to have a significant effect only on financial problem-solving skills, no significant difference was detected in terms of the variables of the head of household’s educational status and place of residence. The results reveal that underg-raduate education and academic discipline play a decisive role in the development of financial competencies.

Anahtar Kelimeler

• Financial Literacy
• Financial Problem Solving
• Undergraduate Education
• University Students
• MANOVA.

Kaynakça

1. Acaravcı, S. K., & Bediroğlu, K. (2019). Finansal okuryazarlık: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi üzerine uygulama. İşletme ve İktisat Çalışmaları Dergisi, 7(2), 30-51.
2. Akgündüz, Y., Bilen, O., Yıldız, N., Ergün, A., Karademir, G. (2025). İşsizlik kaygısının turizm işletmeciliği öğrencilerinin psikolojik iyi oluşlarına etkisinde sosyal destek algısının düzenleyicilik rolü. İzmir İktisat Dergisi. 40(1). 50-68. Doi: 10.24988/ije.1452678
3. Albayrak, M. A. (2023). Türkiye’de üniversite öğrencilerine yönelik finansal okuryazarlık ölçeği. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Gazetecilik Ana Bilim Dalı Basın Ekonomisi ve İşletmeciliği Bilim Dalı yayımlanmamış Doktora Tezi. İstanbul.
4. Anbar, A., & Beridze, J. (2020). Üniversite öğrencileri arasında finansal okuryazarlık: Türkiye ve Gürcistan karşılaştırması. Araştırmalar, 19.
5. Aydoğan, E. (2020). Türkiye’de finansal okuryazarlık oranlarının incelenmesi ve finansal okuryazarlığın bütçeleme davranışı üzerine etkileri: İstanbul ili uygulaması. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı Finans Bilim Dalı yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul.
6. Baltacı, N. (2020). Üniversite öğrencilerinin finansal okuryazarlık seviyelerinin belirlenmesi üzerine bir araştırma: Doğu Karadeniz örneği. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(3), 805-815.
7. Barış, (2016) Finansal okuryazarlık ve bütçeleme davranışı: Üniversite öğrencileri üzerine bir araştırma. TESAM Akademi Dergisi, 3(2).
8. Biçer, E. B. (2016). Üniversite öğrencilerinin finansal okuryazarlık ile ilgili tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi / Evaluation of university student’s financial literacy related to attitudes and behavior. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Der-gisi, 20(4), 1519-1533.

9. Chen, H., & Volpe, R. P. (1998). An analysis of personal financial literacy among college students. Financial Services Review, 7(2), 107-128. https://doi.org/10.1016/S1057-0810(99)80006-7
10. Contuk, F. Y. (2018). Üniversite öğrencilerinin finansal okuryazarlık durumunu etkileyen faktörler üzerine bir araştırma: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi örneği. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (77), 115-136. https://doi.org/10.25095/mufad.401316
11. Coşkun, S. (2016). Üniversite öğrencilerinin finansal davranış ve tutumlarının belirlenmesi: Finansal okuryazarlık algıları üzerine bir araştırma. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 5(7), 2247-2258.
12. Çinko, M., Avcı, E., Ergun, S., & Tekçe, M. (2017). Üniversite öğrencilerinin finansal okur-yazarlık düzeyleri: Marmara Üniversitesi örneği. Marmara Business Review, 2(1), 25-50.
13. Demirkol, Ö. F., & Erduru, İ. (2017). Üniversite öğrencilerinin finansal okuryazarlık düzeylerinin tespitine yönelik bir araştırma: Harran Üniversitesi örneği. İşletme ve İktisat Çalışmaları Dergisi, 5(4), 12-26.
14. Engin, C., Eren, A. S., & Balkar, O. E. (2020). Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi lisans öğrencilerinin finansal okuryazarlık durumlarının tespitine yönelik bir alan çalışması. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 42(2), 283-315. https://doi.org/10.14780/muiibd.854410
15. Er, F., Temizel, F., Özdemir, A., & Sönmez, H. (2014). Lisans eğitim programlarının finansal okuryazarlık düzeyine etkisinin araştırılması: Türkiye örneği. Anadolu Üniversi-tesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(4), 113-125. https://doi.org/10.18037/ausbd.00957
16. Erdoğan, D. C., & Erdoğan, S. (2018). Finansal okuryazarlık düzeyinin ölçülmesi ve finansal eğitimin finansal okuryazarlık düzeyi üzerine etkisi: Şırnak Üniversitesi örneği. Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 2(1), 138-159.
17. Huston, S. J. (2010). Measuring financial literacy. Journal of Consumer Affairs, 44(2), 296–316. https://doi.org/10.1111/j.1745-6606.2010.01170.xDigital Object Identifier (DOI)
18. Işık, K. C., & Ayık, A. (2019). üniversite öğrencilerinin yatırım algıları: Cumhuriyet Üniver-sitesi ve Erciyes Üniversitesinde bir araştırma. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversite-si SBE dergisi, 9(1), 44-68.
19. Kaya, M., & Güneş, H. (2019). Üniversite öğrencilerinin finansal okuryazarlık düzeylerinin analizi: bankacılık ve finans bölümü öğrencileri üzerine bir uygulama- Analysis of the financial literacy levels of university students: an application on department of banking and finance. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(28), 295-305. https://doi.org/10.20875/makusobed.512569
20. Kocabıyık, T., & Teker, T. (2018). Finansal okuryazarlık: Süleyman Demirel Üniversitesi öğrencileri üzerine bir araştırma. Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(2), 117-144.
21. Lusardi, A., Mitchell, O. S., & Curto, V. (2010). Financial literacy among the young. Journal of Consumer Affairs, 44(2), 358–380. https://doi.org/10.1111/j.1745-6606.2010.01173.x
22. OECD. (2020). OECD/INFE 2020 International survey of adult financial literacy. oecd publishing. https://www.oecd.org/financial/education/oecd-infe-2020-finlit-survey.htm
23. Öncüler, İ. (2018). Üniversite öğrencilerinin finansal okuryazarlık düzeylerini belirlemeye yönelik bir araştırma: İstanbul Gelişim Üniversitesi örneği. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı İşletme Bilim Dalı yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul.
24. Sönmez, Y., & Kılıç, E. (2020). Finansal okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesine yönelik bir araştırma: Kastamonu Üniversitesi örneği. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversite-si SBE Dergisi, 10(2), 479-497. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.676553
25. Şamiloğlu, F., Kahraman, Y. E., & Bağcı, H. (2016). Finansal okuryazarlık araştırması: Erciyes Üniversitesi öğrencileri üzerinde bir uygulama. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 12(12), 308-318.
26. Şimşek,S., Yaşbay Kobal, H. (2025). Entrepreneurial personality traits of motocouriers in the gig economy. İzmir İktisat Dergisi. 40(4). 1174-1194. Doi: 10.24988/ije.1536944.
27. Tekin, B., & Dursun, V. (2021). Üniversite öğrencilerinin finansal okuryazarlık düzeylerinin tespit edilmesi: Adnan Menderes Üniversitesi İİBF öğrencileri örneği. Çukurova Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(2), 239-267.
28. Tetik, N. (2019). Üniversite öğrencilerinin finansal okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi: İnönü Üniversitesi örneği. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(3), 2755-2774. https://doi.org/10.33206/mjss.498767
29. Tetik, N., & Işıldak, M. S. (2022). Finans eğitiminin finansal okuryazarlık düzeyi üzerinde-ki etkisi: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Yüksekokul öğrencilerine yönelik bir araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 27(1), 31-51.
30. Tuna, G., & Ulu, M. O. (2016). Üniversite öğrencilerinin finansal okuryazarlık düzeylerini etkileyen faktörlerin belirlenmesi: İşletme bölümü öğrencileri üzerine bir araştırma. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 12(12), 128-141.
31. Tüfekçi, M. T., & Dilek, Ö. (2022). Finansal okuryazarlık düzeyi üzerine bir araştırma: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi örneği. The Journal of International Scientific Researches, 7(1), 99-113
32. Xiao, J. J., & O'Neill, B. (2016). Consumer financial education and financial capability. International Journal of Consumer Studies, 40(6), 712-721. https://doi.org/10.1111/ijcs.12285
33. Yücel, S., & Çiftçi, N. (2018). Üniversite öğrencilerinin finansal okuryazarlık düzeylerinin bazı demografik değişkenler açısından incelenmesi. İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 143-161.
34. Yürük, M. F. (2023). Finansal okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesine yönelik bir araştırma: Dicle Üniversitesi örneği. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (33), 426-452. https://doi.org/10.15182/diclesosbed.1262291