ÇOCUK VE ERGENLERDE DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU VE SALDIRGANLIK
Öz
DEHB çocukluk çağında %5-7 sıklıkta görülen ve tedavi edilmediğinde psikiyatrik, akademik ve sosyal sorunlara yol açabilen nörobiyolojik bir bozukluktur. DEHB üzerinde oldukça fazla çalışma yapılmış bozukluklardan biri olmasına karşın DEHB ile oldukça yakın ilişkili olan saldırganlığın ihmal edilmiş olduğu görünmektedir. Oysa saldırganlık, DEHB’ye hem sık olarak eşlik etmekte hem de prognoz üzerinde son derece önemli bir faktör olarak görünmektedir. Bu çalışmanın amacı, DEHB ve saldırganlıkla ilişkili çalışmaları derlemektir. Çalışma kapsamında çeşitli veri tabanlarından “Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB)”, “saldırganlık” anahtar kelimeleri kullanılarak ulaşılabilen çalışmalar gözden geçirilmiştir. Bazı çalışmalar DEHB ile yüksek düzeyde komorbidite gösteren Davranım Bozukluğu (DB) ve Karşıt Olma Karşı Gelme Bozukluğu’nun (KOB) DEHB’de saldırganlığın nedeni olduğunu öne sürmekle birlikte literatürdeki genel eğilim DEHB’nin KOB ve DB’den bağımsız olarak saldırganlıkla ilişkili olduğunu göstermektedir. DEHB’nin doğal gidişini aydınlatmada kritik bir önemi olan uzun izlem çalışmaları da saldırganlığın varlığının DEHB’de çok önemli bir faktör olduğunu ortaya koymaktadır. Bu gözden geçirme yazısında DEHB ve saldırganlık ilişkisinin nedeni, önemi, DEHB ile eşlik eden KOB ve DB olması durumunda saldırganlık şeklindeki farklılıklar ve DEHB ile birlikte saldırganlık varlığında klinik uygulama için öneriler ele alınmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Amerikan Psikiyatri Birliği. (2000). DSM-IV-TR tanı ölçütleri: başvuru elkitabı (2. baskı). (Çev. Ertuğrul Köroğlu). Ankara: Hekimler Yayın Birliği.
- Amerikan Psikiyatri Birliği. (2013). DSM - 5: Ruhsal bozuklukların tanısal ve sayımsal elkitabı. (Çev. Ertuğrul Köroğlu). Ankara: Hekimler Yayın Birliği.
- Arseneault L, Moffit TE, Caspi A ve ark. (2003). Strong genetic effects on cross-situational antisocial teachers, examiner-observers, and twins’ self-reports. J Child Psychol Psychiatry, 44, 832–848.
- August, G. J., Stewart, M. A., & Holmes, C. S. (1983). A four-year follow-up of hyperactive boys with and without conduct disorder. The British Journal of Psychiatry, 143(2), 192-198.
- Bandura A (2001) Social cognitive theory: an agentic perspective. Ann Rev Psychol, 52, 1-26.
- Bandura A (1983). Psychological mechanisms of aggression. aggression: theoretical and empirical reviews içinde rs geen ve e donnerstein. (ed) Academic Press, New York, 11-40.
- Bandura A, Walters, R. H. (1963). Social learning and personality development. Holt: Rinehart & Winston.
- Barkley RA (2010) Deficient emotional selfregulation: a core component of attention deficit/hyperactivity disorder. JARD, 1, 5¬¬-37. Barkley, R. A., DuPaul, G. J., & McMurray, M. B. (1990). Comprehensive evaluation of attention deficit disorder with and without hyperactivity as defined by research criteria. Journal of consulting and clinical psychology, 58 (6), 775.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Elif Ulu Ercan
*
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
27 Aralık 2018
Gönderilme Tarihi
6 Ağustos 2018
Kabul Tarihi
14 Aralık 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 2 Sayı: 2